Nghệ nhân Vũ Mạnh Hải: Làm sách đồng gửi trăm năm sau
Trong ngày khánh thành Bảo tàng Hà Nội, tại nơi trang trọng của tầng 1 đã trưng bày Pho sách bằng đồng- hiện vật duy nhất Gửi tới mai sau của TP Hà Nội.
(TT&VH) - Trong ngày khánh thành Bảo tàng Hà Nội, tại nơi trang trọng của tầng 1 đã trưng bày Pho sách bằng đồng- hiện vật duy nhất Gửi tới mai sau của TP Hà Nội.
>> Nhật ký Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội
Pho sách gồm bìa trước, bìa sau và 1 trang ruột chứa nội dung bức thư Gửi tới mai sau (gồm 1.000 chữ) do đồng chí Phạm Quang Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội trực tiếp tham gia soạn thảo cùng các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa... Bức thư “bí mật’’ này sẽ được mở ra sau 100 năm nữa.
Không phải “tẩy xóa” một họa tiết hay chữ nào
Nghệ nhân Vũ Mạnh Hải, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Hà Nội, người trực tiếp tham gia quá trình thực hiện tác phẩm này cho biết:
- Đây là pho sách chứa chúc thư gửi tới mai sau, thể hiện tình cảm, niềm tự nào của nhân dân Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung được tổ chức sự kiện 1.000 năm Thăng Long. Trải qua 1.000 năm lịch sử, với sự ý thức rằng mình đã được sống trong một thời đại vinh quang của dân tộc, thế hệ hôm nay muốn gửi gắm lại tới những thế hệ mai sau những tình cảm, truyền thống đó và mong muốn 100 năm sau, những truyền thống đó vẫn sẽ được tiếp nối...
* Vì lý do gì, anh và các nghệ nhân Hà Nội được giao cho trọng trách đặc biệt này?
- Thực ra, trong quá trình tuyển chọn, Sở VH,TT&DL Hà Nội cũng nhận được nhiều mẫu từ các tỉnh gửi về, nhưng mẫu của chúng tôi đạt được các tiêu chí đưa ra và được Bí thư thành ủy Phạm Quang Nghị đánh giá cao và đã ký duyệt để thực hiện. Hiện tôi vẫn còn bản ký “tươi” ở cả 3 tờ mẫu. Hơn nữa, chúng tôi rất muốn đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào Đại lễ...
Trong quá trình thực hiện pho sách, do yêu cầu về thời gian, chất liệu, tính mỹ thuật... đội ngũ nghệ nhân của chúng tôi, với tinh thần trách nhiệm cao, đã làm ngày làm đêm để hoàn thành đúng hẹn pho sách này.
* Chất liệu và hoa văn trang trí trên và trong pho sách này có gì đặc biệt, thưa anh?
- Pho sách gồm 2 trang bìa, được thể hiện trên chất liệu đồng đỏ và một trang ruột được thể hiện trên chất liệu đồng vàng. Đây là những tấm đồng nguyên tấm, nguyên chất, thuần khiết - nguyên liệu của Liên Xô (cũ). Việc tìm những nguyên liệu này rất khó, nhưng khó khăn nhất là thời gian thực hiện gấp rút, chỉ trong vòng 23 ngày.
Tôi và bác Nguyễn Ngọc Trọng - một nghệ nhân có tay nghề cao, có con cháu trợ giúp, đã phối hợp thực hiện. Trang bìa gồm nhiều họa tiết hoa văn như: Rồng chầu Khuê Văn Các, các họa tiết tâm linh như: mặt trăng, mặt trời, mây... đòi hỏi người thợ trong quá trình chạm, đục phải hết sức cẩn thận. Chỉ cần một đường nét hỏng sẽ phải bỏ ngay, chứ không như ve tranh, nếu vẽ sai có thể tẩy xóa, phủ màu khác lên vẽ lại! Có đến hàng nghìn vết chạm, phải có tay nghề cao mới có thể làm được.
* Còn trang ruột thì có biểu tượng gì?
- Trang ruột là biểu tượng rồng chầu mặt nguyệt, các hoa văn cách điệu và nội dung chúc thư. Bìa sau là hình bông sen cách điệu. Pho sách rộng 65cm, dài 105cm, dày 1,6 ly, được làm tỉ mỉ, không sai một họa tiết hay một chữ nào!
* Những mẫu hoa văn trong pho sách được lấy từ đâu, thưa anh?
- Thực ra, đều lấy từ những mẫu hoa văn cổ, trong các thiết kế chạm khắc đồng của các cụ để lại. Chẳng qua là việc đưa ra bối cảnh, bố cục để đạt được thẩm mỹ và vừa có ý nghĩa nội dung và tâm linh. Biểu tượng Rồng chầu Khuê Văn Các là một biểu tượng rất quen thuộc của Hà Nội đề tài Rồng chầu Khuê Văn Các trong vườn mây thể hiện rõ triều đại Lý Công Uẩn và văn hóa Thủ đô, đặc biệt là truyền thống văn hóa tâm linh của người VN.
Thông điệp 1.000 chữ được giữ bí mật
* Với thời gian thực hiện chỉ 23 ngày, nhưng anh và các nghệ nhân đã cố gắng hoàn thành...
- Vâng, thời gian rất gấp rút, nhưng chúng tôi đã có sự gắn bó chặt chẽ trong quá trình làm việc. Công trình này, chúng tôi tự bỏ tiền bạc và công sức làm để tặng thành phố, vì đây không chỉ là vinh dự, mà còn là trách nhiệm. Khi thành công, trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội được các nhà lãnh đạo và công chúng đánh giá rất cao về tính thẩm mỹ, tỷ lệ sách, cũng như màu sắc...; không chỉ cá nhân tôi mà những nghệ nhân Hà Nội rất vui mừng vì đã đóng góp một phần cho Đại lễ...
* 1.000 chữ trong thông điệp gửi đến mai sau, sẽ được các nghệ nhân giữ bí mật suốt đời... Nhưng nếu có thể, anh sẽ chia sẻ những gì về bức thư này?
- Nội dung 1.000 chữ trong pho sách này, tuyệt đối các nghệ nhân không được tiết lộ một chữ nào! Khi làm xong, tất cả những bản mẫu và nháp đều được hủy hết.
* Sau khi trưng bày, pho sách sẽ được lưu giữ ở đâu?
- Không chôn ở đâu mà sẽ trưng bày ở Bảo tàng Hà Nội, và để mãi ở đó đến mai sau. Hiện nay pho sách đã được niêm phong trong tủ kính. Nếu có thời gian và được phép, tôi sẽ làm một cái tủ có nhiều hình ảnh biểu tượng độc đáo để trưng bày pho sách này!
* Xin cảm ơn anh!
>> Nhật ký Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội
Pho sách gồm bìa trước, bìa sau và 1 trang ruột chứa nội dung bức thư Gửi tới mai sau (gồm 1.000 chữ) do đồng chí Phạm Quang Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội trực tiếp tham gia soạn thảo cùng các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa... Bức thư “bí mật’’ này sẽ được mở ra sau 100 năm nữa.
Trang bìa của pho sách
Nghệ nhân Vũ Mạnh Hải, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Hà Nội, người trực tiếp tham gia quá trình thực hiện tác phẩm này cho biết:
- Đây là pho sách chứa chúc thư gửi tới mai sau, thể hiện tình cảm, niềm tự nào của nhân dân Thủ đô nói riêng và cả nước nói chung được tổ chức sự kiện 1.000 năm Thăng Long. Trải qua 1.000 năm lịch sử, với sự ý thức rằng mình đã được sống trong một thời đại vinh quang của dân tộc, thế hệ hôm nay muốn gửi gắm lại tới những thế hệ mai sau những tình cảm, truyền thống đó và mong muốn 100 năm sau, những truyền thống đó vẫn sẽ được tiếp nối...
* Vì lý do gì, anh và các nghệ nhân Hà Nội được giao cho trọng trách đặc biệt này?
- Thực ra, trong quá trình tuyển chọn, Sở VH,TT&DL Hà Nội cũng nhận được nhiều mẫu từ các tỉnh gửi về, nhưng mẫu của chúng tôi đạt được các tiêu chí đưa ra và được Bí thư thành ủy Phạm Quang Nghị đánh giá cao và đã ký duyệt để thực hiện. Hiện tôi vẫn còn bản ký “tươi” ở cả 3 tờ mẫu. Hơn nữa, chúng tôi rất muốn đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào Đại lễ...
Trong quá trình thực hiện pho sách, do yêu cầu về thời gian, chất liệu, tính mỹ thuật... đội ngũ nghệ nhân của chúng tôi, với tinh thần trách nhiệm cao, đã làm ngày làm đêm để hoàn thành đúng hẹn pho sách này.
Trang ruột của pho sách
- Pho sách gồm 2 trang bìa, được thể hiện trên chất liệu đồng đỏ và một trang ruột được thể hiện trên chất liệu đồng vàng. Đây là những tấm đồng nguyên tấm, nguyên chất, thuần khiết - nguyên liệu của Liên Xô (cũ). Việc tìm những nguyên liệu này rất khó, nhưng khó khăn nhất là thời gian thực hiện gấp rút, chỉ trong vòng 23 ngày.
Tôi và bác Nguyễn Ngọc Trọng - một nghệ nhân có tay nghề cao, có con cháu trợ giúp, đã phối hợp thực hiện. Trang bìa gồm nhiều họa tiết hoa văn như: Rồng chầu Khuê Văn Các, các họa tiết tâm linh như: mặt trăng, mặt trời, mây... đòi hỏi người thợ trong quá trình chạm, đục phải hết sức cẩn thận. Chỉ cần một đường nét hỏng sẽ phải bỏ ngay, chứ không như ve tranh, nếu vẽ sai có thể tẩy xóa, phủ màu khác lên vẽ lại! Có đến hàng nghìn vết chạm, phải có tay nghề cao mới có thể làm được.
* Còn trang ruột thì có biểu tượng gì?
- Trang ruột là biểu tượng rồng chầu mặt nguyệt, các hoa văn cách điệu và nội dung chúc thư. Bìa sau là hình bông sen cách điệu. Pho sách rộng 65cm, dài 105cm, dày 1,6 ly, được làm tỉ mỉ, không sai một họa tiết hay một chữ nào!
* Những mẫu hoa văn trong pho sách được lấy từ đâu, thưa anh?
- Thực ra, đều lấy từ những mẫu hoa văn cổ, trong các thiết kế chạm khắc đồng của các cụ để lại. Chẳng qua là việc đưa ra bối cảnh, bố cục để đạt được thẩm mỹ và vừa có ý nghĩa nội dung và tâm linh. Biểu tượng Rồng chầu Khuê Văn Các là một biểu tượng rất quen thuộc của Hà Nội đề tài Rồng chầu Khuê Văn Các trong vườn mây thể hiện rõ triều đại Lý Công Uẩn và văn hóa Thủ đô, đặc biệt là truyền thống văn hóa tâm linh của người VN.
Nghệ nhân Vũ Mạnh Hải bên tủ trưng bày pho sách gửi tới mai sau
* Với thời gian thực hiện chỉ 23 ngày, nhưng anh và các nghệ nhân đã cố gắng hoàn thành...
- Vâng, thời gian rất gấp rút, nhưng chúng tôi đã có sự gắn bó chặt chẽ trong quá trình làm việc. Công trình này, chúng tôi tự bỏ tiền bạc và công sức làm để tặng thành phố, vì đây không chỉ là vinh dự, mà còn là trách nhiệm. Khi thành công, trưng bày tại Bảo tàng Hà Nội được các nhà lãnh đạo và công chúng đánh giá rất cao về tính thẩm mỹ, tỷ lệ sách, cũng như màu sắc...; không chỉ cá nhân tôi mà những nghệ nhân Hà Nội rất vui mừng vì đã đóng góp một phần cho Đại lễ...
* 1.000 chữ trong thông điệp gửi đến mai sau, sẽ được các nghệ nhân giữ bí mật suốt đời... Nhưng nếu có thể, anh sẽ chia sẻ những gì về bức thư này?
- Nội dung 1.000 chữ trong pho sách này, tuyệt đối các nghệ nhân không được tiết lộ một chữ nào! Khi làm xong, tất cả những bản mẫu và nháp đều được hủy hết.
* Sau khi trưng bày, pho sách sẽ được lưu giữ ở đâu?
- Không chôn ở đâu mà sẽ trưng bày ở Bảo tàng Hà Nội, và để mãi ở đó đến mai sau. Hiện nay pho sách đã được niêm phong trong tủ kính. Nếu có thời gian và được phép, tôi sẽ làm một cái tủ có nhiều hình ảnh biểu tượng độc đáo để trưng bày pho sách này!
* Xin cảm ơn anh!
Hoa Chanh (Thực hiện)
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN