Dự thảo Thông tư quy định hoạt động lễ hội: Cấm lên đồng, xin ấn?
Đã có tới 2 cuộc thảo luận bàn về những điều cấm trong lễ hội như: cấm lên đồng, xin ấn, xóc thẻ… nhằm xây dựng thông tư. Tuy nhiên, đến nay, Bộ VH,TT&DL vẫn chưa thể ban hành Thông tư này.
(TT&VH) - Đã có tới 2 cuộc thảo luận được tổ chức giữa đại diện Bộ VH,TT&DL với các nhà khoa học để bàn về những điều cấm trong lễ hội như: cấm lên đồng, xin ấn, xóc thẻ… nhằm xây dựng Thông tư. Tuy nhiên, đến nay, Bộ VH,TT&DL vẫn chưa thể ban hành Thông tư này vì còn quá nhiều ý kiến trái chiều…
Riêng về lên đồng, còn nhớ năm ngoái đã có những ý kiến từ Viện Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam (Bộ VH,TT&DL) đề xuất xây dựng hồ sơ đề cử di sản văn hóa phi vật thể nhân loại. Tuy nhiên, đề xuất này chưa được tán thành vì lo ngại những biến tướng của lên đồng.
Nhiều điều cấm trong lễ hội
Chưa có con số thống kê chính thức về số tiền tiêu tốn cho hơn 8.000 lễ hội diễn ra mỗi năm ở Việt Nam, nhưng chắc chắn, tình trạng lãng phí, thương mại hóa trong tổ chức lễ hội không phải là ít.
Lên đồng sẽ bị cấm tuyệt đối?
Theo Dự thảo Thông tư này, những điều cấm trong hoạt động lễ hội gồm: Cấm tổ chức các hoạt động lên đồng, xem bói, gọi hồn, xin xăm, xin ấn, xóc thẻ, yểm bùa... và các hình thức khác có tính chất mê tín; Phục hồi hủ tục trái với thuần phong mỹ tục Việt; Đưa đồ mã vào nơi thờ tự, bán và đốt đồ mã tại nơi tổ chức lễ hội...; Tổ chức các dịch vụ ăn nghỉ và bán hàng trong khu vực nội tự...
Những ý kiến trái chiều về lên đồng
Trong khi các nhà quản lý và giới khoa học còn đang tranh luận xung quanh vấn đề: có nên cấm lên đồng và lên đồng thế nào thì gọi là mê tín dị đoan, ngày 1/9 tới đây, khi Nghị định 75/2010/NĐ-CP có hiệu lực, lên đồng bất kỳ hình thức nào sẽ bị phạt từ 1- 3 triệu đồng… |
GS Ngô Đức Thịnh cho rằng: “Không thể không quản được thì cấm! Theo tôi, phải hiểu đúng thế nào là lên đồng, thế nào là mê tín dị đoan. Trong lễ hội đúng là có nhiều hoạt động có vấn đề, nhưng không phải tất cả đều có vấn đề để phải ra quy định cấm hết”.
Ông phân tích: “Bản chất lên đồng không phải là mê tín dị đoan, chỉ có việc không ít người lợi dụng hoạt động này để thương mại hóa mà thôi. Nhiều ý kiến trong cộng đồng cho rằng, nếu bị cấm họ vẫn sẽ làm chui. Như vậy là sẽ tạo phản ứng tiêu cực trong xã hội, và vô hình trung tạo nên một lớp người lợi dụng những điều cấm này để trục lợi cho bản thân mà thôi”.
Đồng quan điểm này, PGS-TS Bùi Quang Thắng (Viện Văn hoá Nghệ thuật Việt Nam) - người chuyên nghiên cứu và phục dựng các LH truyền thống - cũng cho rằng: “Hầu hết lễ hội đều có các hoạt động lên đồng, xin xăm, xóc thẻ. Ở hệ thống thờ Tứ Phủ và Trần Hưng Đạo, lễ hầu đồng là nghi thức “bản sắc” không thể thiếu. Nếu cấm lên đồng, các lễ hội dân gian sẽ còn gì? Theo tôi, không nên đánh đồng các hoạt động tâm linh mang tín ngưỡng dân gian vào hoạt động mê tín dị đoan. Chúng ta phải tôn trọng những nét văn hóa dân gian, được lưu giữ qua hàng trăm năm”.
Không chỉ các nhà khoa học băn khoăn trước Dự thảo Thông tư này, chính các nhà quản lý văn hóa cũng cho rằng, có những điều cấm khó khả thi. Đó là quy định chung chung về việc “đặt tiền công đức, tiền lễ không đúng nơi quy định gây mất mỹ quan ảnh hưởng đến tôn nghiêm thờ tự”. Ông Nguyễn Đức Long - Phó GĐ Sở VH,TT&DL tỉnh Ninh Bình cho rằng, quy định này chỉ có thể trông chờ vào tự giác của người hành lễ. Chùa Bái Đính, Ninh Bình với 500 bức tượng Phật La Hán, nếu để chấm dứt tình trạng đặt tiền vào tay tượng bằng cách bố trí lực lượng nhắc nhở thì cơ quan chức năng... chịu!
Trước những băn khoăn này, ông Lê Xuân Thành, Chánh Thanh tra Bộ VH,TT&DL, cho biết, theo quan niệm riêng của ông, hầu đồng mang tính chất phục dựng những nét văn hóa dân gian thì có thể chấp nhận được.
Thu Hằng
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN