Nhìn thẳng vào toán học VN (Kỳ cuối): Hiến kế cho “giấc mơ toán học VN”
Theo GS Hoàng Tụy “hoàn cảnh đặc biệt, cần có giải pháp đặc biệt”. Trong tình thế hiện nay, việc triển khai ngay một giải pháp mang tính đồng bộ, đầy đủ sẽ chưa thể khả thi với ngành toán học Việt Nam.
(TT&VH) - Trong bài viết trên tờ thông tin toán học Việt Nam, GS Hoàng Tụy đã nhận xét: “30 năm trước, trên thế giới người ta đã biết có một nền toán học Việt Nam, thậm chí có báo quốc tế đã đăng tin coi Việt Nam như một trong mấy trung tâm toán học mới nổi, khi đó không mấy ai biết đến có một nền toán học Hàn Quốc. Ngày nay trận thế đã thay đổi, về trình độ trung bình thể hiện ở số lượng công bố quốc tế, họ đã vượt xa ta, dù về cống hiến khoa học đối với toán học thế giới họ còn đang phải kính nể ta nhiều”.
Nói thế để thấy chuyện VN phải nhường đường cho những nền toán học trẻ hơn là việc trước mắt.
Thay đổi nhìn nhận vai trò của toán
GS Đỗ Đức Thái nêu ý kiến: “Điều tôi hy vọng nhất là đến một lúc nào đó, toán học Việt Nam sẽ được đặt đúng vị trí của nó, được coi trọng. Không giống các ngành khoa học ứng dụng, Toán học trừu tượng hơn, và xa vời hơn trong suy nghĩ của nhiều người Việt Nam, vì toán học chỉ là cây cầu nối khoa học cơ bản với khoa học kỹ thuật”.
Cũng nói về điều này, GS Lê Tuấn Hoa, Phó Viện trưởng Viện Toán học VN khẳng định: “Từ chế tạo ô tô đến phân làn đường giao thông, từ mua bán trong siêu thị, đến kiến trúc, dự báo thời tiết, phóng vệ tinh, nghe nhạc MP3, internet, tạo ra thẻ tín dụng... đều là toán. Thế nhưng rất ít người VN, trong đó có cả một số nhà quản lý, hoạch định chính sách không hiểu thấu đáo điều này. Vì vậy, toán học đã chưa thực sự được coi trọng”.
Hoàn cảnh đặc biệt, cần có giải pháp đặc biệt
Theo GS Hoàng Tụy “hoàn cảnh đặc biệt, cần có giải pháp đặc biệt”. Trong tình thế hiện nay, việc triển khai ngay một giải pháp mang tính đồng bộ, đầy đủ sẽ chưa thể khả thi. Đầu tư dàn trải, trong tình thế có quá nhiều bất cập, hiệu quả sẽ thấp. Quan trọng nhất, có thể làm ngay hiện nay là xây dựng cơ chế thu hút người tài và đầu tư tương xứng để họ làm việc. Vì người tài không thiếu, chỉ thiếu chất xúc tác.
GS Hoàng Tụy cho rằng: “Trong khi chưa có điều kiện trả lương cho nhà khoa học một cách thỏa đáng thì hãy chọn ra mươi người giỏi nhất, đang còn sung sức, dưới 60 tuổi, có triển vọng nhất, tạo điều kiện đặc biệt cho họ làm việc không kém lắm so với nước ngoài. Hết ba năm, sẽ chọn lại. Làm như vậy cho đến khi điều kiện trung bình đã được cải thiện rõ rệt”.
Trong chương trình trọng điểm quốc gia phát triển toán học Việt Nam giai đoạn 2010- 2020 mới được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đúng vào dịp GS Ngô Bảo Châu nhận giải Fields cũng đề cập đến việc hỗ trợ cho nhà toán học ở nước ngoài, không phân biệt là người Việt Nam hay người nước ngoài khi về Việt Nam làm việc với thù lao từ 1.500 USD- 2.000 USD/tháng. Đối với nhà toán học trong nước sẽ được hỗ trợ cao nhất là 15 triệu đồng/tháng, nhưng sẽ chỉ trả mấy tháng/năm.
Với mức trên thể hiện sự chuyển biến rõ rệt về phía Nhà nước với toán học, dù hiện mới chỉ đang là đề án được phê duyệt trên giấy. Tuy nhiên, đằng sau còn rất nhiều vấn đề khác liên quan đến điều kiện làm việc, nghiên cứu, các cơ chế đãi ngộ, sử dụng khác.
Theo các nhà toán học tại Viện toán học Việt Nam thì việc mời chuyên gia nước ngoài về Việt Nam như thế nào để hiệu quả cũng là vấn đề phải tính. GS Lê Tuấn Hoa, cho rằng: “Với những nhà toán học hàng đầu là người Việt Nam đang sống và làm việc ở nước ngoài, dù chế độ đãi ngộ có được cải thiện thì cũng không thể so sánh với điều kiện mà họ đang được hưởng ở quốc gia khác.
Hơn nữa với những người có vị trí cao trong giới toán học, việc mời họ về hẳn Việt Nam chưa chắc đã hay. Tốt nhất nên mời họ làm việc vài tháng/năm, trong một số năm. Mỗi năm, có thể nghiên cứu để mời một số nhà toán học ở các lĩnh vực khác nhau để “xốc” các chuyên ngành của toán học phát triển”.
GS Đỗ Đức Thái đưa ra ví dụ: “Nếu có điều kiện, mới GS Đinh Tiến Cường (trường Đại học Paris 6, Pháp) về Việt Nam làm việc trong ba năm, mỗi năm chỉ 6 tháng thì có thể khiến ngành giải tích phức của Việt Nam có phẩm bậc khác hẳn trên trường quốc tế. Cách thu hút chất xám như vậy hay hơn và cũng dễ thực hiện hơn trong điều kiện hiện nay”.
GS Hoàng Tụy cho rằng: “Cần kêu gọi các nhà khoa học của VN ở nước ngoài thành lập mạng lưới hỗ trợ ngành toán học Việt Nam. Có thể giúp đỡ đất nước trong các công việc cụ thể: đào tạo nghiên cứu sinh, tìm kiếm học bổng cho sinh viên trong nước, hợp tác nghiên cứu, hợp tác trong giảng dạy...”
Giấc mơ của toán học Việt Nam với 970 tỷ
Lãnh đạo Viện toán Việt Nam cho biết đã xây dựng chương trình phát triển toán học Việt Nam trong 10 với hy vọng tăng lên được 10 bậc so với hiện nay.
Để thực hiện việc này, ngành toán học Việt Nam cần 970 tỷ đồng, tương đương với 60 triệu đô la Mỹ. Như vậy mỗi năm cần 5 triệu đô la. Đây là một con số quá lớn đối với những người làm toán lâu nay. Và có nó, họ hy vọng sẽ có thể tạo nên một “cú hích” cho toán học. Tuy vậy, GS Lê Tuấn Hoa ước tính, khoản kinh phí là “giấc mơ của những người làm toán” chỉ bằng số tiền làm 6 km đường cao tốc.
Theo chương trình phát triển toán học Việt Nam, sắp tới sẽ xúc tiến việc xây dựng viện nghiên cứu cao cấp về toán học, theo mô hình viện nghiên cứu cao cấp của Hàn Quốc. Đây sẽ là nơi thu hút các nhà toán học hàng đầu về Việt Nam trao đổi, nghiên cứu và đào tạo.
Những kiến nghị, kế hoạch ấp ủ của những con người nặng lòng với nền toán học Việt Nam, không gì ngoài mong muốn tạo bệ phóng vững chắc hơn nữa cho “giấc mơ toán học Việt Nam” bay cao, bay xa hơn trong tương lai.
Nói thế để thấy chuyện VN phải nhường đường cho những nền toán học trẻ hơn là việc trước mắt.
Thay đổi nhìn nhận vai trò của toán
GS Đỗ Đức Thái nêu ý kiến: “Điều tôi hy vọng nhất là đến một lúc nào đó, toán học Việt Nam sẽ được đặt đúng vị trí của nó, được coi trọng. Không giống các ngành khoa học ứng dụng, Toán học trừu tượng hơn, và xa vời hơn trong suy nghĩ của nhiều người Việt Nam, vì toán học chỉ là cây cầu nối khoa học cơ bản với khoa học kỹ thuật”.
Cũng nói về điều này, GS Lê Tuấn Hoa, Phó Viện trưởng Viện Toán học VN khẳng định: “Từ chế tạo ô tô đến phân làn đường giao thông, từ mua bán trong siêu thị, đến kiến trúc, dự báo thời tiết, phóng vệ tinh, nghe nhạc MP3, internet, tạo ra thẻ tín dụng... đều là toán. Thế nhưng rất ít người VN, trong đó có cả một số nhà quản lý, hoạch định chính sách không hiểu thấu đáo điều này. Vì vậy, toán học đã chưa thực sự được coi trọng”.
GS Hoàng Tụy: “Người tài không thiếu, chỉ thiếu chất xúc tác”
Nhiều nhà toán học cho rằng, sự hiểu chưa đầy đủ về vai trò toán học là một phần nguyên do khiến một thời gian dài toán không được đầu tư, chỉ vì nhiều người nghĩ rằng “toán không làm ra tiền bạc”. Sự thay đổi cần phải bắt đầu từ các nhà hoạch định chính sách đến mọi tầng lớp trong xã hội. Đến một lúc nào đó, không thể chỉ trông chờ vào Nhà nước mà cần lôi kéo các doanh nghiệp vào cuộc, để họ đặt hàng nhà khoa học nói chung, toán học nói riêng. Và nhà khoa học mang lại cho sản phẩm công nghiệp hàm lượng chất xámHoàn cảnh đặc biệt, cần có giải pháp đặc biệt
Theo GS Hoàng Tụy “hoàn cảnh đặc biệt, cần có giải pháp đặc biệt”. Trong tình thế hiện nay, việc triển khai ngay một giải pháp mang tính đồng bộ, đầy đủ sẽ chưa thể khả thi. Đầu tư dàn trải, trong tình thế có quá nhiều bất cập, hiệu quả sẽ thấp. Quan trọng nhất, có thể làm ngay hiện nay là xây dựng cơ chế thu hút người tài và đầu tư tương xứng để họ làm việc. Vì người tài không thiếu, chỉ thiếu chất xúc tác.
GS Hoàng Tụy cho rằng: “Trong khi chưa có điều kiện trả lương cho nhà khoa học một cách thỏa đáng thì hãy chọn ra mươi người giỏi nhất, đang còn sung sức, dưới 60 tuổi, có triển vọng nhất, tạo điều kiện đặc biệt cho họ làm việc không kém lắm so với nước ngoài. Hết ba năm, sẽ chọn lại. Làm như vậy cho đến khi điều kiện trung bình đã được cải thiện rõ rệt”.
Trong chương trình trọng điểm quốc gia phát triển toán học Việt Nam giai đoạn 2010- 2020 mới được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đúng vào dịp GS Ngô Bảo Châu nhận giải Fields cũng đề cập đến việc hỗ trợ cho nhà toán học ở nước ngoài, không phân biệt là người Việt Nam hay người nước ngoài khi về Việt Nam làm việc với thù lao từ 1.500 USD- 2.000 USD/tháng. Đối với nhà toán học trong nước sẽ được hỗ trợ cao nhất là 15 triệu đồng/tháng, nhưng sẽ chỉ trả mấy tháng/năm.
Với mức trên thể hiện sự chuyển biến rõ rệt về phía Nhà nước với toán học, dù hiện mới chỉ đang là đề án được phê duyệt trên giấy. Tuy nhiên, đằng sau còn rất nhiều vấn đề khác liên quan đến điều kiện làm việc, nghiên cứu, các cơ chế đãi ngộ, sử dụng khác.
Theo các nhà toán học tại Viện toán học Việt Nam thì việc mời chuyên gia nước ngoài về Việt Nam như thế nào để hiệu quả cũng là vấn đề phải tính. GS Lê Tuấn Hoa, cho rằng: “Với những nhà toán học hàng đầu là người Việt Nam đang sống và làm việc ở nước ngoài, dù chế độ đãi ngộ có được cải thiện thì cũng không thể so sánh với điều kiện mà họ đang được hưởng ở quốc gia khác.
Hơn nữa với những người có vị trí cao trong giới toán học, việc mời họ về hẳn Việt Nam chưa chắc đã hay. Tốt nhất nên mời họ làm việc vài tháng/năm, trong một số năm. Mỗi năm, có thể nghiên cứu để mời một số nhà toán học ở các lĩnh vực khác nhau để “xốc” các chuyên ngành của toán học phát triển”.
GS Đỗ Đức Thái đưa ra ví dụ: “Nếu có điều kiện, mới GS Đinh Tiến Cường (trường Đại học Paris 6, Pháp) về Việt Nam làm việc trong ba năm, mỗi năm chỉ 6 tháng thì có thể khiến ngành giải tích phức của Việt Nam có phẩm bậc khác hẳn trên trường quốc tế. Cách thu hút chất xám như vậy hay hơn và cũng dễ thực hiện hơn trong điều kiện hiện nay”.
GS Hoàng Tụy cho rằng: “Cần kêu gọi các nhà khoa học của VN ở nước ngoài thành lập mạng lưới hỗ trợ ngành toán học Việt Nam. Có thể giúp đỡ đất nước trong các công việc cụ thể: đào tạo nghiên cứu sinh, tìm kiếm học bổng cho sinh viên trong nước, hợp tác nghiên cứu, hợp tác trong giảng dạy...”
Giấc mơ của toán học Việt Nam với 970 tỷ
Lãnh đạo Viện toán Việt Nam cho biết đã xây dựng chương trình phát triển toán học Việt Nam trong 10 với hy vọng tăng lên được 10 bậc so với hiện nay.
Để thực hiện việc này, ngành toán học Việt Nam cần 970 tỷ đồng, tương đương với 60 triệu đô la Mỹ. Như vậy mỗi năm cần 5 triệu đô la. Đây là một con số quá lớn đối với những người làm toán lâu nay. Và có nó, họ hy vọng sẽ có thể tạo nên một “cú hích” cho toán học. Tuy vậy, GS Lê Tuấn Hoa ước tính, khoản kinh phí là “giấc mơ của những người làm toán” chỉ bằng số tiền làm 6 km đường cao tốc.
Theo chương trình phát triển toán học Việt Nam, sắp tới sẽ xúc tiến việc xây dựng viện nghiên cứu cao cấp về toán học, theo mô hình viện nghiên cứu cao cấp của Hàn Quốc. Đây sẽ là nơi thu hút các nhà toán học hàng đầu về Việt Nam trao đổi, nghiên cứu và đào tạo.
Những kiến nghị, kế hoạch ấp ủ của những con người nặng lòng với nền toán học Việt Nam, không gì ngoài mong muốn tạo bệ phóng vững chắc hơn nữa cho “giấc mơ toán học Việt Nam” bay cao, bay xa hơn trong tương lai.
Việt Anh- Lê Hằng
Tối nay, truyền hình trực tiếp Lễ chào mừng GS Ngô Bảo Châu Hôm qua, 28/8, GS Ngô Bảo Châu đã về tới Hà Nội sau khi kết thúc Đại hội Toán học Thế giới tại Ấn Độ. Cùng ra sân bay đón GS Ngô Bảo Châu, có gia đình GS Châu, Thứ trưởng GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Đình Tiến, Tổng thư ký Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước GS Trần Văn Nhung, lãnh đạo Viện Toán học, Hội Toán học, lãnh đạo ĐH Quốc gia Hà Nội... cùng đông đảo học sinh, sinh viên các trường ĐH. Lễ đón do Bộ GD&ĐT chủ trì, diễn ra tại sảnh VIP A, sân bay Nội Bài. 19 giờ 30 hôm nay, Lễ chào mừng GS Ngô Bảo Châu chính thức diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình. Buổi lễ được truyền hình trực tiếp trên VTV1 vào lúc 20h. |
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN