Đề nghị phong anh hùng đối với nhà văn Nguyễn Thi - “Còn cái lai quần cũng đánh”
Hôm qua 18/8, Hội Nhà văn TP.HCM đã tổ chức hội thảo về nhà văn Nguyễn Thi để lập hồ sơ đề nghị Chủ tịch Nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang cho ông.
Tham dự hội thảo có lãnh đạo Hội Nhà văn TP.HCM, 5 đại tá - nhà văn: Ngô Vĩnh Bình, Nguyễn Minh Ngọc, Thái Nam Anh, Nguyễn Quốc Trung, Đỗ Viết Nghiệm ở tạp chí Văn nghệ quân đội nơi Nguyễn Thi là sáng lập viên cùng các bạn bè chiến đấu và người cháu rể của ông.
Cuộc đời “mang nhiều nét của bậc hào kiệt”
Nguyễn Thi từng khái quát cuộc đời mình trong một bài viết của nhà văn Thanh Giang - người từng sống với ông từ năm 1962 khi ông vừa từ Bắc vào Nam: “Sinh Bắc - Lớn Nam”. Nhà văn Nguyễn Thi (bút danh khác là Nguyễn Ngọc Tấn) tên thật là Nguyễn Hoàng Ca sinh ngày 15/5/1928 tại Hải Hậu, Nam Định.
Nhà lý luận phê bình Phùng Văn Khai ở tạp chí Văn nghệ quân đội đã tự bỏ tiền túi từ Hà Nội vào TP.HCM dự hội thảo và công bố “niên biểu” về Nguyễn Thi, như sau: “Năm 1928 sinh tại Nam Định. 1930 theo mẹ vào tù sau phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. 1937 bố chết vì mắc bệnh lao, ông phải ăn nhờ ở đậu các gia đình họ hàng ở Hà Nội và Nam Định. 1940 đỗ tiểu học ở Nam Định. 1942 tham gia gánh hát đồng ấu Hoa Nam do bầu Phi Sơn Hải lập, đi biểu diễn nhiều tỉnh thành. 1943 vào Sài Gòn ở với anh trai (con bà vợ cả), học vẽ, làm thơ, học nhạc”.
Hội thảo về nhà văn Nguyễn Thi
Niên biểu tiếp tục như sau: “Cách mạng tháng Tám 1945: tham gia thanh niên tiền phong và Nam Bộ kháng chiến, lạc gia đình, cuối năm 1945 tham gia du kích xã Tân Thới Tứ. 1946 gia nhập đội cảm tử Nguyễn Bình, đánh du kích vùng Gia Định. 1947 khi các lực lượng vũ trang ở Nam Bộ được thống nhất, vào bộ đội ở Tân Khánh, Thủ Dầu Một. Ngày 25/9/1947 trở thành đảng viên chính thức. 1948 - 1949 gặp cô gái tên Bá - sau này là người vợ miền Nam của ông và in tập thơ Hương đồng nội. 1951 làm cán bộ tuyên huấn tiểu đoàn, được giải thưởng văn nghệ Cửu Long, dự hội nghị chính trị viên toàn Nam Bộ. 1952 - 1953 làm chính trị viên đại đội, tham gia nhiều trận chiến đấu. 1954 lập gia đình với cô gái tên Bá rồi tập kết ra Bắc khi không biết mặt đứa con gái đầu lòng đang trong bụng mẹ. 1955 ra Bắc làm cán bộ tuyên huấn tiểu đoàn rồi tuyên huấn sư đoàn, đội trưởng văn công sư đoàn 330. Tháng 12/1956 về Văn nghệ quân đội. 1960 in Trăng sang. 1962 in Đôi bạn. 1961 về lại chiến trường miền Nam. Tháng 5/1962 công tác ở tạp chí Văn nghệ quân giải phóng. 1963 đi Mỹ Tho, Ấp Bắc. 1964 đi Bến Tre. 1965 dự Đại hội Anh hùng quân giải phóng miền Nam lần 1 gặp chị Út Tịch viết Người mẹ cầm súng. 1966 đi Củ Chi, Bến Cát, Trảng Bàng. 1967 dự Đại hội Anh hùng quân giải phóng miền Nam lần 2 gặp anh hùng Nguyễn Thị Hạnh viết Ước mơ của đất. 1968 hy sinh trên đường Minh Phụng, Sài Gòn vào ngày 9/5 trong đợt 2 tấn công Mậu Thân”.
Niên biểu về Nguyễn Thi khoảng 400 chữ nhưng đã khái quát được cuộc đời ông. Phùng Văn Khai cho rằng, cuộc đời Nguyễn Thi gắn liền với chiến tranh từ thuở lọt lòng và mang nhiều nét của các bậc hào kiệt xưa nay.
Nhà phê bình Ngô Thảo thì bảo rằng tiểu sử Nguyễn Ngọc Tấn - Nguyễn Thi - là “một tiểu sử thật như... bịa”: “Nhà văn có một tiểu sử hội tụ nhiều đến thế những tình huống được coi là điển hình của một đời người trong thời kỳ đất nước có những chuyển động vĩ đại”.
“Nhà văn cầm súng” đến hơi thở cuối cùng
|
Về 2 người con của Nguyễn Thi
Trong thời gian tập kết ra Bắc, Nguyễn Ngọc Tấn đi bước nữa với một cô gái Hà Nội và có một người con trai. Người con trai này hiện đang sống tại Hà Nội và tên ông được cha mình dùng làm bút danh khi trở lại miền Nam chiến đấu: Nguyễn Thi. Còn người con gái ở miền Nam của ông tên là Trang Thu, theo lời dặn của Nguyễn Thi lúc còn sống, hôm sau ngày 30/4/1975, nhà văn Nguyên Ngọc đã tìm gặp chị và nói: “Ba cháu là một anh hùng” - Theo nhà văn, đại tá Ngô Vĩnh Bình, Tổng biên tập Văn nghệ quân đội. |
Nhà văn, nhà báo Đinh Phong - nguyên Chủ tịch Hội Nhà báo TP.HCM kể lại giây phút cuối cùng của Nguyễn Thi: “Tháng 6/ 1968, anh Lê Minh Xuân - tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn 6 Bình Tân (đơn vị được phong Anh hùng đầu năm 2010) - khi gặp tôi đã thông báo về việc Nguyễn Thi đã hy sinh khi cùng tiểu đoàn đánh vào Sài Gòn.
Anh Xuân kể: Nguyễn Thi luôn đi bên cạnh Ban chỉ huy tiểu đoàn, có lúc căng thẳng quá phải cầm súng chiến đấu. Những lúc im tiếng súng anh ngồi ghi chép tỉ mỉ. Hôm đó, đơn vị đóng ở gần Tân Tạo thì máy bay kéo đến đánh rất dữ. Anh Nguyễn Thi cũng vọt ra hầm nhưng đến cửa thì một trái bom na-pan chụp xuống”. Năm 2009, trong đề nghị phong Anh hùng cho tiểu đoàn 6 Bình Tân, có viết: “Đây là tiểu đoàn có thành tích của các anh hùng Phạm Văn Hai, Lê Minh Xuân, Bành Văn Trân, Đồng Đen, Nguyễn Văn Nhỏ, còn có cả sự đóng góp xương máu của nhà văn Nguyễn Thi”.
Đến nay, hài cốt nhà văn Nguyễn Thi vẫn chưa được tìm thấy dù trong nghĩa trang liệt sĩ TP.HCM vẫn có một ngôi mộ gió chờ đón ông về. Nhà văn, tiến sĩ Nguyễn Mộng Hùng, bạn chiến đấu với Nguyễn Thi từ 1950 - 1960 kể: “Sau năm 1975, có một người mẹ già đội rét từ Nam Định vào TP.HCM tìm con, vẫn tin con mình ngã xuống đâu đó trên đường Minh Phụng và mẹ cũng không ngờ rằng vài năm sau cách nơi anh ngã xuống có con đường nhỏ đông đúc người qua lại được đặt tên Nguyễn Thi”.
|
2. Nguyễn Thi là nhà văn, liệt sĩ duy nhất của Văn nghệ quân đội được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật đợt 1 cùng với Nguyễn Khải, Chính Hữu và Nguyễn Minh Châu. |
