Chính tả tiếng Việt đang là một mớ "lộn xộn"!

Việc viết sai chính tả tiếng Việt đang ở mức báo động, nó không chỉ diễn ra trong giao tiếp của giới trẻ trên mạng internet, mà còn xuất hiện nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng và văn bản của các cơ quan hành chính Nhà nước.

(TT&VH) - Việc viết sai chính tả tiếng Việt đang ở mức báo động, nó không chỉ diễn ra trong giao tiếp của giới trẻ trên mạng internet, mà còn xuất hiện nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng và văn bản của các cơ quan hành chính Nhà nước.

TS Nguyễn Ái Việt

Tỷ lệ 10% là ngưỡng báo động!

Trước tình hình chính tả tiếng Việt đang bị sao nhãng, Viện CNTTĐHQG Hà Nội đã tiến hành một cuộc điều tra, nghiên cứu khoa học về chính tả văn bản tiếng Việt với lời kêu gọi thiết tha: Hãy cùng chúng tôi giữ gìn tiếng Việt! Nhóm tác giả đã khảo sát 177 tổ chức thuộc 7khu vực trong tháng 6/2010. Trên tổng số gần 67.000 mẫu văn bản, tỉ lệ lỗi chính tả trung bình của văn bản tiếng Việt là 7.79%, cao hơn nhiều so với tiêu chuẩn 1% (do các chuyên gia ngôn ngữ đề ra và rất cao so với tiêu chuẩn quốc tế 0,1%).

Khu vực báo chí truyền thông có tỷ lệ lỗi chính ở gần mức báo động là 10%. Các cơ quan Nhà nước có tỷ lệ phạm lỗi chính tả khá đa dạng, từ trên 7% đến 40%. Lỗi “phổ biến’’ nhất gồm các lỗi phát âm như: bổ xung, sử lý, xử dụng... Đặc biệt, các lỗi chứa âm vị sai có nghĩa gần đúng nghĩa gốc có tỉ lệ phạm lỗi rất cao. Mắc cao nhất là: “soi mói” 74% (đã trở thành đúng và được coi là một cách viết mới của xoi mói); “sáng lạn” 41,66% (có thể xem như một cách viết tương đương với xán lạn); các lỗi “cọ sát” 36,71% (từ đúng là cọ xát); “thăm quan” 20,61% (từ đúng là tham quan)... đã vượt xa ngưỡng báo động đỏ!

Trước khi đánh giá chất lượng chính tả văn bản tiếng Việt, nhóm tác giả đã tiến hành một cuộc điều tra nhỏ trong hai nhóm chuyên gia ngôn ngữ và chuyên gia CNTT. Tuyệt đại đa số các chuyên gia cho rằng tỷ lệ 10% là ngưỡng báo động đối với các lỗi chính tả và 30% là ngưỡng mà một lỗi chính tả đã trở thành một cách viết có thể đồng thời được chấp nhận (tức không còn là lỗi chính tả nữa)!

6 lần thay đổi chuẩn chính tả càng làm rối

Bộ Công cụ Việt do TS Việt và các cộng
sự thiết kế với phần Bút đỏ để sửa lỗi
tiếng Việt.

GS-TS Trần Trí Dõi - Khoa Ngôn ngữ học - ĐHKHXH&NV Hà Nội đã nhận định rằng, sau hơn 60 năm trở thành chữ viết chính thức, cho đến nay chữ quốc ngữ vẫn còn chưa thật sự được sử dụng thống nhất trong cộng đồng sử dụng tiếng Việt và hiện nó đang là một mớ “lộn xộn” về chính tả. Tính lộn xộn này vấp ngay ở những quy định được ban hành trong nhiều năm qua. Cụ thể, chỉ tính từ năm 1984 cho đến 2006 đã có tới 6 quy định về chuẩn chính tả nhưng vẫn không khắc phục được các lỗi sai cơ bản. “Việc các cơ quan tự ý thay đổi chuẩn chính tả trong các năm qua cho thấy tư tưởng “dân tả’’ chứ không phải chính tả’’.

Để chứng minh cho ý kiến nói rằng chữ quốc ngữ hiện nay sử dụng chưa thống nhất và chắc chắn nó sẽ tạo ra những tiêu cực xã hội không đáng có, GS-TS Trần Trí Dõi dẫn: Có nhiều trường trung học mang tên: Lý Tự Trọng. Nhưng sau Quyết định 240/QĐ ngày 5/3/1984 của Bộ Giáo dục về “chính tả” thì trong sách giáo khoa do NXB Giáo dục ấn hành, giáo viên và học sinh lại có thể viết là “Lí Tự Trọng”... Chính những điều này sẽ tạo cho học sinh tư tưởng muốn viết như thế nào thì viết và không tin tưởng vào sự chuẩn xác của sách giáo khoa nữa.

Theo GS-TS Trần Trí Dõi để có thống nhất trong chuẩn chính tả thì phải có quy định pháp lý rõ ràng (luật ngôn ngữ) về chính tả. Phải giáo dục trong nhà trường có sự thống nhất trong chuẩn mực. Còn bản Báo cáo tình hình chính tả trong văn bản tiếng Việt cho rằng sai chính tả đang là một vấn nạn của xã hội.

Những người đi chỉnh lỗi chính tả

TS Nguyễn Ái Việt, Phó Viện trưởng Viện CNTT (ĐHQGHN) được coi là chuyên gia sửa lỗi chính tả. Năm 2004, từ bỏ mức lương cao ngất, kỹ sư trưởng của tập đoàn Siemens ở Mỹ, TS Nguyễn Ái Việt về VN làm việc tại Bộ Bưu chính Viễn thông, rồi làm Phó Viện trưởng Viện CNTT (ĐHQGHN). Năm 2007, ông chính thức bắt tay thực hiện ý tưởng của mình.

Ông cùng các cộng sự mất 8 tháng để cho ra sản phẩm đầu tiên mang tên: BOCOHAN (Hỗ trợ biên dịch Anh - Việt và bộ Công cụ soát lỗi tiếng Việt trong văn bản, ngày 18/6/2009 tại Hà Nội). Thêm một năm để hoàn thiện và bắt đầu cho thị trường dùng thử, mới đây, bộ Công cụ Việt - chương trình phần mềm xử lý tiếng Việt đã được hoàn thiện và ra mắt lần 2. Hiện ông Việt tiếp tục bắt tay vào làm Bộ công cụ dịch Việt - Anh với mong muốn giúp cho sự giao lưu giữa người Việt ở
trong nước và Việt kiều được dễ dàng hơn. Và định kỳ vài tháng một lần, ông cũng sẽ cho công bố bảng Xếp hạng văn bản tiếng Việt mới nhất để mọi người sẽ có ý thức rõ hơn trong việc sử dụng đúng tiếng Việt.

Hoa Chanh