Giật mình về ngôn ngữ thời đại số

“Driver” có lẽ là một trong các từ đơn giản nhất mà bất kỳ ai mới học tiếng Anh cũng đều biết. Nghĩa của nó là “người lái xe”, hay như cách người Việt ta vẫn thường gọi là “tài xế”.

(TT&VH) - “Driver” có lẽ là một trong các từ đơn giản nhất mà bất kỳ ai mới học tiếng Anh cũng đều biết. Nghĩa của nó là “người lái xe”, hay như cách người Việt ta vẫn thường gọi là “tài xế”.

Nhưng trong lĩnh vực công nghệ thông tin, từ “driver” lại mang một nghĩa khác: là “trình điều khiển”. Ví dụ như muốn máy vi tính của bạn xử lý được các tập tin hình ảnh, cần có “driver đồ họa”, muốn xử lý được các tập tin nhạc, cần “driver âm thanh”.

Để dịch gấp một tài liệu từ tiếng Anh sang tiếng Việt, lần đầu tiên tôi quyết định thử dùng ứng dụng trực tuyến Google Translator (ứng dụng dịch thuật tự động của Google) đã có từ lâu. Ứng dụng này bị chê bai nhiều, vì tiếng Việt thì muôn màu muôn vẻ mà trí tuệ của máy móc lại quá cứng nhắc nên khi dịch tự động từ các ngôn ngữ khác về tiếng Việt, nghe vừa lủng củng, vừa buồn cười lại thường thiếu chính xác, bởi vậy từ trước tới giờ tôi không hề sử dụng. Nhưng vì tài liệu lần này quá dài, mà xem chừng lại toàn câu văn đơn giản nên tôi mới thử nhờ đến sự hỗ trợ của nó xem sao.

Tài liệu tôi cần dịch liên quan tới giao thông đường bộ, thành ra từ “driver” nói ở trên xuất hiện dày đặc. Và tôi đã bật cười ngay từ câu dịch tự động đầu tiên: “Trình điều khiển khi vi phạm luật giao thông sẽ bị CSGT dừng xe và xử phạt” Trình điều khiển??? Đọc các câu dịch tiếp theo cũng đều thấy cách dịch tương tự. Lúc đầu tôi còn băn khoăn không hiểu tại sao một từ phổ thông như thế mà Google có thể dịch sai được? Sau rồi mới nhớ ra cái nghĩa thuộc phạm trù tin học ở trên.

Một câu chuyện nhỏ thôi để thấy được trong thời đại vi tính này, sự lấn lướt của công nghệ thông tin đối với các “giá trị cổ điển” mạnh mẽ tới nhường nào. “Vốn từ” của ứng dụng Google Translator vốn được chung tay xây dựng nên bởi những người sử dụng nó (nghĩa là thay vì nhờ nó dịch hộ, anh có thể nhập cả câu nguyên gốc lẫn câu anh đã tự dịch vào cơ sở dữ liệu để nó “học” theo, lần sau khi có người đưa câu cần dịch vào, nó sẽ so sánh với các mẫu câu đã được “học” rồi phỏng dịch). Cái từ đơn giản “driver” được nó chọn dịch là “trình điều khiển” thay vì “tài xế”, có lẽ bởi số lượng “gia sư” dạy từ vựng cho nó là kỹ sư tin học nhiều hơn số lượng các loại “gia sư” khác chăng?

Nói tới đây, tôi chợt nhớ tới một chương trình hài mới sẽ được phát sóng trên một kênh truyền hình kể từ cuối tháng 7 này. Tên chương trình là “Xả xì choét”. Xì choét?!? Có lẽ không chỉ người nước ngoài khóc dở mếu dở, mà cả những người Việt học thứ “tiếng Anh chân chính” cũng đến vã mồ hôi với cái từ này (phiên âm từ stress: căng thẳng). Mặc dù là chương trình hài, nhưng tôi cũng không ngờ nhà đài lại theo kịp thời đại đến vậy, nghĩ mà rùng mình sợ hãi. Dăm bảy năm nữa, khéo những ngành nghề vốn dĩ sử dụng ngôn ngữ cổ điển như văn thơ, báo chí... sẽ phải chung tiền với nhau thuê mấy anh kỹ thuât viên lập trình một phần mềm dịch thuật riêng biệt, phân biệt với phần mềm sử dụng ngôn ngữ thời đại số và ngôn ngữ “cấp tiến” của lớp thanh niên “xì tin” bây giờ (!)

Tiểu Phong