Nam Phi và rắc rối liên quan tới bài quốc ca

(TT&VH) - Trước mỗi trận đấu của tuyển Nam Phi, các cầu thủ cũng như cổ động viên đều tỏ ra nghiêm túc và trịnh trọng khi hát bài quốc ca. Tuy nhiên, khi tới phần giữa bài hát, một số cổ động viên cũng như cầu thủ lại ngưng hát hoặc chỉ mấp máy môi. Điều này được lý giải là vì quốc ca của Nam Phi có năm phần và được viết theo 11 loại ngôn ngữ chính thức ở đất nước này. Chính vì vậy, Bộ Văn hoá Nam Phi đã phải tính tới các phương án nhằm viết lại bài hát quốc ca để mọi người có thể cùng hát chung chỉ một bài.

Lerato Matshikiza, 25 tuổi, tới từ Johannesburg, thừa nhận rằng cô chỉ hát được phần tiếng Xhosa, Zulu và tiếng Anh trong bài quốc ca, còn phần tiếng Sotho và Afrikaan thì cô chỉ nhấp môi cho qua. Tuy nhiên, sau khi tham dự một buổi hoạt động của nhà thờ với những giáo sĩ người Mỹ hồi tháng 12/2009, cô đã quyết định học thuộc tất cả các lời của bài hát quốc ca. Matshikiza cho hay: “Khi chúng tôi hát quốc ca, mọi người thường hát rất tốt trong đoạn mở đầu nhưng khi bài hát chuyển sang đoạn tiếng Afrikaans, lại có nhiều người ngừng hát vì họ không thuộc lời”.

CĐV bóng đá Nam Phi, ảnh Getty

Ông Themba Mabaso, một quan chức thuộc Bộ Văn hoá Quốc gia Nam Phi, cho biết tại vòng chung kết bóng đá thế giới sắp tới, mà cụ thể là trận khai mạc World Cup 2010 giữa Nam Phi và Mexico, mọi người dân nước này sẽ hát tất cả các điệp khúc. Theo đó, để khắc phục tình trạng nhiều ngôn ngữ trong bài hát quốc ca hiện nay, Bộ Văn hoá Nam phi dự định sẽ phát hành một tài liệu, vốn giới thiệu về nội dung cũng như ý nghĩa của bài hát quốc ca dưới mọi ngôn ngữ. Ngoài ra, tài liệu cũng dạy mọi người cách phát âm các câu hát trong bài quốc ca theo nhiều loại tiếng.

Bộ Văn hoá Nam phi cũng sẽ phối hợp với các tổ chức cộng đồng trên toàn quốc để mở các lớp dạy hát bài hát quốc ca. Người dân Nam Phi cũng có thể tự luyện tập ở nhà qua băng đĩa hoặc nhạc chuông trên điện thoại di động.

Trong quá khứ, dưới thời kỳ thống trị của người da trắng thiểu số, vốn kết thúc vào năm 1994, bài hát quốc ca chính thức của Nam Phi là “Die Stem" (The Voice of South Africa). Trong khi đó, đa số người da màu lại hát bài "Nkosi Sikelel'iAfrika" (God Bless Africa), vốn là thông điệp phản đối sự thống trị của người da trắng cũng như bày tỏ khát khao độc lập. Sau đó, hai bài hát này được ghép lại thành một vào năm 1997 nhằm thể hiện tính đoàn kết của các dân tộc tại Nam Phi.

Rất nhiều người Nam Phi không biết hát quốc ca trong những đoạn của tiếng dân tộc khác. Dù chế độ phân biệt chủng tộc đã không còn nhưng thể thao Nam Phi hiện nay vẫn bị phân chia theo màu da. Theo đó, bóng đá được coi là môn thể thao của người da màu còn bóng bầu dục là của người da trắng. Các cầu thủ bóng đá thường im lặng mỗi khi bài quốc ca tới phần tiếng Afrikaans, trong khi đó các cầu thủ bóng bầu dục thường bỏ qua những phần tiếng Châu Phi của bài quốc ca.

Tuy nhiên, ông Mabaso hy vọng rằng, tại World Cup 2010, bài hát quốc ca của Nam Phi sẽ trở thành một biểu tượng thể hiện sự đoàn kết giống như tại vòng chung kết môn bóng bầu dục năm 1995. Khi đó, đội Nam Phi, với hầu hết là người da trắng, đã tham dự các lớp học âm nhạc để có thể hát được bài quốc ca theo tiếng Xhosa, Zulu và Sotho.

Minh Trang