Câu chuyện World Cup: Đá penalty dưới góc nhìn của khoa học
Rất ít thứ trong bóng đá đặc biệt như đá penalty, khoảnh khắc mà một giấc mơ có thể tan biến hay vinh quang có thể được tạo dựng, nơi mà một cầu thủ có thể bị nguyền rủa nhưng cũng có thể gia nhập vào ngôi đền của những huyền thoại.
(TT&VH Online) - Rất ít thứ trong bóng đá đặc biệt như đá penalty, khoảnh khắc mà một giấc mơ có thể tan biến hay vinh quang có thể được tạo dựng, nơi mà một cầu thủ có thể bị nguyền rủa nhưng cũng có thể gia nhập vào ngôi đền của những huyền thoại.
Trong gần 119 năm kể từ quả đá penalty đầu tiên trong trận đấu giữa Wolverhampton Wanderers và Accrington Stanley, chấm đá phạt 11m ngày càng trở nên phổ biến ở các giải đấu lớn mà gần nhất là trận chung kết World Cup 2006 giữa Italia và Pháp. Trong một nghiên cứu gần đây, các nhà khoa học đã xem việc đá 11m là cuộc chiến về mặt sinh học và tâm lý giữa người thực hiện và thủ môn. Theo một nghiên cứu mang tính toán học của ĐH John Moores, Liverpool, một quả đá penalty hoàn hảo là cú sút đưa bóng đi cao, chính xác vào góc trái hay phải của khung thành và phải nhanh, ở tốc độ từ 90-104 km/h. Nếu sút mạnh hơn, bóng có thể đi không chính xác, trong khi sút nhẹ sẽ tạo điều kiện cho thủ môn chặn đứng.
Nghiên cứu còn chỉ ra rằng, di chuyển nhanh trong khi đá penalty (dưới 3 giây sau khi trọng tài thổi còi) sẽ giúp người thực hiện tạo nên yếu tố bất ngờ cho thủ môn. Còn nếu người thực hiện trì hoãn nhiều hơn 13 giây, sẽ khiến thủ môn bị mất tập trung. Chờ đợi thủ môn di chuyển trong khi đá 11m cũng làm tăng cơ hội thành công. Tuy nhiên, nếu chần chừ quá 0,41 milli giây (phần nghìn giây), cơ hội ghi bàn sẽ bị giảm đi một nửa. Bước chạy đà khoảng 4 đến 6 bước là cách tiếp cận quả penalty tốt nhất trong khi chạy đà quá 10m, xác suất ghi bàn sẽ thấp nhất.
Một nghiên cứu khác của trường ĐH Exeter của Anh chỉ ra rằng yếu tố tâm lý đóng vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện các quả đá 11m. Họ đã làm một thí nghiệm như sau: Họ yêu cầu các thành viên đội bóng của trường đeo một chiếc kính đặc biệt, có ghi lại những chuyển động của mắt trong khi thực hiện hai loạt đá 11m. Loạt đá đầu tiên, các cầu thủ được yêu cầu rất đơn giản rằng họ hãy làm tốt nhất có thể để ghi bàn. Còn ở loạt thứ hai, họ được cho biết rằng kết quả của loạt sút sẽ được ghi lại và ai thực hiện tốt nhất sẽ được thưởng 50 bảng. Kết quả, ở loạt sút thứ hai (căng thẳng hơn) các số liệu dựa trên chiếc kính đặc biệt cho thấy người thực hiện có xu hướng tập trung vào chính giữa khung thành để dứt điểm. Các thiết bị đo đạc khác cho thấy những cú sút của loạt đá thứ hai cũng hướng về vị trí trung tâm của khung thành, khiến nó dễ bị cản phá hơn. Kết quả là xác suất thành công ở loạt đá thứ hai thấp hơn so với loạt thứ nhất, vốn được thực hiện trong điều kiện tâm lý thoải mái.
“Chiến lược tốt nhất cho những người đá penalty là đặt quả bóng vào chấm đá phạt rồi sút nó mà không cần quan tâm tới thủ môn. Nhưng luyện tập mới là điều cốt lõi nhất. Đến các những ngôi sao cũng phải tập luyện từ những cái cơ bản nhất để có thể thực hiện thành công những quả phạt 11m. Snooker hay golf cũng như vậy. Kỹ năng đã ăn sâu vào họ, do đó họ có thể thoải mái đối phó với sức ép”, Greg Wood, người đứng đầu nhóm nghiên cứu cho hay.
Cuộc thử nghiệm trên còn cho thấy rằng nhìn vào hông của người đá penalty trong quá trình chạy đà, có thể đoán được nơi mà anh ta sẽ sút bóng vào và đó có thể là một gợi ý cho các thủ môn. Các nhà nghiên cứu của ĐH Hồng Kông còn cho rằng nếu thủ môn di chuyển cách xa trung tâm khung thành từ 6 đến 10 cm, người đá penalty sẽ có xu hướng sút thẳng vào nơi có nhiều khoảng trống. Ngoài ra đá penalty còn là một cuộc tâm lý chiến giữa thủ môn với người thực hiện…Thậm chí màu áo thủ môn cũng là một trong những cách giúp người gác đền có xác suất cản phá phạt đền cao hơn. Thủ thành Petr Cech của Chelsea thích mặc áo màu da cam bởi anh tin rằng màu da cam sẽ thu hút đối thủ và khiến họ có xu hướng sút bóng vào thẳng người mình.
Niềm tin của Cech không phải không có cơ sở khi nghiên cứu mới đây của các nhà tâm lý học thể thao thuộc ĐH Chichester, Anh đã phần nào chứng tỏ quy luật trên. Họ yêu cầu 40 cầu thủ thực hiện mỗi người 12 quả penalty trong vòng một tuần khi trước khung thành là một thủ môn duy nhất, người chỉ thay đổi trang phục. Kết quả cho thấy, khi thủ môn mặc áo đỏ, chỉ 54% trong tổng số các quả đá penalty biến thành bàn thắng, với màu vàng là 69%, màu xanh nước biển là 72% và màu xanh lá cây là 75%. Tại sao lại như vậy, bởi màu đỏ khiến người ta liên tưởng tới sự nguy hiểm, sự thống trị hay giận dữ, và vào thời điểm căng thẳng như khi đá 11m, theo quy luật chúng ta sẽ chú ý nhiều hơn đến môi trường xung quanh hơn là bản thân chúng ta. Điều đó khiến người đá 11m bị phân tâm và có khả năng đá hỏng cao hơn.
Trong gần 119 năm kể từ quả đá penalty đầu tiên trong trận đấu giữa Wolverhampton Wanderers và Accrington Stanley, chấm đá phạt 11m ngày càng trở nên phổ biến ở các giải đấu lớn mà gần nhất là trận chung kết World Cup 2006 giữa Italia và Pháp. Trong một nghiên cứu gần đây, các nhà khoa học đã xem việc đá 11m là cuộc chiến về mặt sinh học và tâm lý giữa người thực hiện và thủ môn. Theo một nghiên cứu mang tính toán học của ĐH John Moores, Liverpool, một quả đá penalty hoàn hảo là cú sút đưa bóng đi cao, chính xác vào góc trái hay phải của khung thành và phải nhanh, ở tốc độ từ 90-104 km/h. Nếu sút mạnh hơn, bóng có thể đi không chính xác, trong khi sút nhẹ sẽ tạo điều kiện cho thủ môn chặn đứng.
 |
Một nghiên cứu khác của trường ĐH Exeter của Anh chỉ ra rằng yếu tố tâm lý đóng vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện các quả đá 11m. Họ đã làm một thí nghiệm như sau: Họ yêu cầu các thành viên đội bóng của trường đeo một chiếc kính đặc biệt, có ghi lại những chuyển động của mắt trong khi thực hiện hai loạt đá 11m. Loạt đá đầu tiên, các cầu thủ được yêu cầu rất đơn giản rằng họ hãy làm tốt nhất có thể để ghi bàn. Còn ở loạt thứ hai, họ được cho biết rằng kết quả của loạt sút sẽ được ghi lại và ai thực hiện tốt nhất sẽ được thưởng 50 bảng. Kết quả, ở loạt sút thứ hai (căng thẳng hơn) các số liệu dựa trên chiếc kính đặc biệt cho thấy người thực hiện có xu hướng tập trung vào chính giữa khung thành để dứt điểm. Các thiết bị đo đạc khác cho thấy những cú sút của loạt đá thứ hai cũng hướng về vị trí trung tâm của khung thành, khiến nó dễ bị cản phá hơn. Kết quả là xác suất thành công ở loạt đá thứ hai thấp hơn so với loạt thứ nhất, vốn được thực hiện trong điều kiện tâm lý thoải mái.
“Chiến lược tốt nhất cho những người đá penalty là đặt quả bóng vào chấm đá phạt rồi sút nó mà không cần quan tâm tới thủ môn. Nhưng luyện tập mới là điều cốt lõi nhất. Đến các những ngôi sao cũng phải tập luyện từ những cái cơ bản nhất để có thể thực hiện thành công những quả phạt 11m. Snooker hay golf cũng như vậy. Kỹ năng đã ăn sâu vào họ, do đó họ có thể thoải mái đối phó với sức ép”, Greg Wood, người đứng đầu nhóm nghiên cứu cho hay.
Cuộc thử nghiệm trên còn cho thấy rằng nhìn vào hông của người đá penalty trong quá trình chạy đà, có thể đoán được nơi mà anh ta sẽ sút bóng vào và đó có thể là một gợi ý cho các thủ môn. Các nhà nghiên cứu của ĐH Hồng Kông còn cho rằng nếu thủ môn di chuyển cách xa trung tâm khung thành từ 6 đến 10 cm, người đá penalty sẽ có xu hướng sút thẳng vào nơi có nhiều khoảng trống. Ngoài ra đá penalty còn là một cuộc tâm lý chiến giữa thủ môn với người thực hiện…Thậm chí màu áo thủ môn cũng là một trong những cách giúp người gác đền có xác suất cản phá phạt đền cao hơn. Thủ thành Petr Cech của Chelsea thích mặc áo màu da cam bởi anh tin rằng màu da cam sẽ thu hút đối thủ và khiến họ có xu hướng sút bóng vào thẳng người mình.
Niềm tin của Cech không phải không có cơ sở khi nghiên cứu mới đây của các nhà tâm lý học thể thao thuộc ĐH Chichester, Anh đã phần nào chứng tỏ quy luật trên. Họ yêu cầu 40 cầu thủ thực hiện mỗi người 12 quả penalty trong vòng một tuần khi trước khung thành là một thủ môn duy nhất, người chỉ thay đổi trang phục. Kết quả cho thấy, khi thủ môn mặc áo đỏ, chỉ 54% trong tổng số các quả đá penalty biến thành bàn thắng, với màu vàng là 69%, màu xanh nước biển là 72% và màu xanh lá cây là 75%. Tại sao lại như vậy, bởi màu đỏ khiến người ta liên tưởng tới sự nguy hiểm, sự thống trị hay giận dữ, và vào thời điểm căng thẳng như khi đá 11m, theo quy luật chúng ta sẽ chú ý nhiều hơn đến môi trường xung quanh hơn là bản thân chúng ta. Điều đó khiến người đá 11m bị phân tâm và có khả năng đá hỏng cao hơn.
Vũ Mạnh (Theo AFP)
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN