Nửa thế kỉ súng bên bút

(TT&VH) - Trong không khí cả nước kỷ niệm 35 năm Ngày Giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, chiều 21/4, Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) và Sư đoàn 304, Quân đoàn 2 đã tổ chức lễ kỷ niệm 50 năm kết nghĩa “Thủy chung – Trong sáng – Sắt son”.

Dự lễ kỷ niệm có Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu; Tổng Giám đốc TTXVN Trần Mai Hưởng; các đồng chí trong Ban lãnh đạo TTXVN; chỉ huy các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng; Quân đoàn 2 và Sư đoàn 304;  tập thể cán bộ, phóng viên, chiến sỹ của hai đơn vị.

* 50 năm ấy biết bao nhiêu tình!

Vào dịp tháng Tư lịch sử cách đây tròn 50 năm, lễ kết nghĩa ấm cúng, giản dị nhưng vô cùng thiêng liêng giữa TTXVN và Sư đoàn 304 đã diễn ra tại Bỉm Sơn, Thanh Hóa - nơi Sư đoàn đóng quân. Kể từ đó cho đến nay, những cán bộ, phóng viên, biên tập viên TTXVN và cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn đã luôn kề vai sát cánh bên nhau, sẻ chia những khó khăn, gian khổ và ác liệt nơi chiến trường, luôn động viên và giúp đỡ nhau hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ.

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, nguyên Tổng Giám Đốc TTXVN Đỗ Phượng và Trung tướng Phạm Xuân Thệ tại lễ kỉ niệm

Trong hồi kí của mình, Trung tướng Nguyễn Thế Bôn, nguyên Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, khi đó là Tham mưu trưởng Sư đoàn 304, Trưởng đoàn thi đua Ba Nhất ghi lại lần đầu gặp gỡ chan chứa tình thương yêu, tình đồng chí ấy: Sáng 14/4/1960, thông tin về lễ kết nghĩa được phổ biến cho toàn thể đơn vị. Sư đoàn chuẩn bị căng tin tiếp đón, nghỉ ngơi và dựng một cổng chào rất đẹp vì anh em nghe nói trong đoàn có nhiều cô gái đẹp, lại mặc áo dài. Hôm ấy, bộ đội ăn vận thật chính quy, khi đoàn Việt Nam Thông tấn xã đến, bộ đội chia quân đứng thành hai hàng tiêu binh oai dũng dọc hai bên đường từ cổng chào đến hội trường. Kỳ lạ thay, khi đồng chí Hoàng Tư Trai, Phó Tổng Giám đốc Việt Nam TTX lúc bấy giờ tiến đến bắt tay người cán bộ tham mưu Sư đoàn, thật tự nhiên, hai bên cứ thế ôm nhau trong tiếng hò reo vang dội và những ánh mắt lấp lánh, những giọt nước mắt hạnh phúc của toàn thể cán bộ trong đoàn và anh em bộ đội.

Nửa thế kỷ, thời gian cứ trôi, bao thế hệ đã kinh qua, mặc cho bão táp lửa đạn trong cuộc kháng chiến thần thánh, lời thề kết nghĩa năm xưa giữa lãnh đạo TTXVN và Sư đoàn Vinh Quang ngày ấy, nay là Sư đoàn 304 chưa bao giờ nhạt phai trong tâm trí những người chiến sỹ cầm bút, cầm súng.


Đánh giá về tình kết nghĩa cao cả ấy, nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, nguyên Chính ủy Binh đoàn Hương Giang (đơn vị chủ quản của Sư đoàn 304) nhận xét: “Đây là một hình mẫu đẹp của sự gắn bó quân dân, sự đoàn kết phối hợp giữa các ngành, các cấp nhằm thực hiện một mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa yêu quý của chúng ta”.

Nguyên Tổng Bí thư cũng đánh giá, 50 năm qua, TTXVN đã ngày càng khẳng định được vị trí đặc biệt quan trọng của mình trong hệ thống báo chí Cách mạng. Thông tin của TTXVN đã phục vụ đắc lực hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước với chất lượng ngày càng cao. Còn Sư đoàn 304 cũng không ngừng lớn mạnh, trở thành một “Quả đấm thép”, một đơn vị chủ lực của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

* Lời dặn của Chủ tịch Phidel Castro

Trong lễ kỉ niệm thiêng liêng, xúc động Trung tướng Nguyễn Ân, nguyên sư đoàn trưởng sư đoàn 304 hồi tưởng: Năm 1973, Sư đoàn 304 đón tiếp Chủ tịch Cu Ba Fidel Castro đến thăm Quảng Trị. Cùng đi với Fidel Castro lúc đó còn có Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Đồng chí Fidel Castro rất phấn khởi, ông cầm lá cờ giải phóng phất qua phất lại rồi nói: “Hôm nay tôi được gặp các đồng chí ở đây thật là tình nghĩa sâu đậm lắm. Tôi chỉ xin có ý kiến là lá cờ này các đồng chí Sư 304 sẽ phải cắm vào dinh lũy đầu não cuối cùng của chính quyền ngụy Sài Gòn”.

 Năm 1975, chính phóng viên TTXVN cùng những phóng viên mặt trận đã ghi lại hình ảnh người lính Sư đoàn 304 cùng chiếc xe tăng của Lữ đoàn 203 cắm lá cờ bách chiến bách thắng lên sào huyệt cuối cùng của đế quốc và tay sai, đánh dấu thắng lợi hoàn toàn của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Trung tướng xúc động: phải nói rằng các chiến sĩ cầm bút, cầm máy ảnh của TTXVN đã cùng với Sư 304 đi đến cùng trời cuối đất, cùng nếm mật, nằm gai, cùng đau xót trước sự ra đi của rất nhiều đồng đội và cũng đã sát cánh bên nhau chiến đấu và chiến thắng.

Bức ảnh lịch sử xe tăng húc đổ cánh cổng sắt Dinh Độc Lập, dinh lũy cuối cùng của ngụy quyền Sài Gòn, giải phóng miền Nam (30/4/1975) - Ảnh Trần Mai Hưởng

Minh chứng thêm cho những chiến công được vun đắp bằng tình kết nghĩa, Trung tướng Phạm Xuân Thệ, nguyên Sư trưởng Sư đoàn 304, người tham gia bắt sống toàn bộ nội các Dương Văn Minh chia sẻ: “Khi tôi còn ở Khe Sanh, sau mỗi trận đánh, ở tất cả các mặt trận, tôi đều gặp các phóng viên TTXVN. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh tôi bắt gặp rất nhiều bức ảnh của phóng viên TTXVN chụp ngày 30/4, trong đó có những bức ảnh liên quan đến tôi khi trực tiếp vào bắt sống nội các chính quyền Dương Văn Minh, hay cụ thể hơn là bức ảnh Ban chỉ huy Sư đoàn 304 ngồi ở rừng cao su thảo luận phương án đánh vào Dinh Độc Lập, Đài phát thanh….

Khi Trung đoàn 66 lên kế hoạch tác chiến mục tiêu Dinh Độc lập tháng 4/1975, trong tay chúng tôi khi đó chỉ có hai tấm bản đồ cũ rất nhỏ nên không cụ thể được phương hướng. Khi đó đồng chí Đinh Quang Thành, phóng viên TTXVN đưa cho chúng tôi một tấm ảnh chụp lại tấm bản đồ Sài Gòn bị mất một góc. Tấm bản đồ này đã chỉ đường cho chúng tôi tiến vào nội đô, cùng với các đơn vị khác đánh chiếm các cứ điểm quan trọng của ngụy quyền Sài Gòn. Khi tôi cùng đồng đội áp tải Dương Văn Minh ra xe để đến Đài phát thanh, chính phóng viên TTXVN đã chụp lại ảnh và phát đi để đông đảo nhân dân Việt Nam và Thế giới biết được rằng chính quyền Dương Văn Minh đã đầu hàng, Sài Gòn đã được giải phóng, nước nhà đã hoàn toàn thống nhất”.

Bày tỏ niềm xúc động trước tình cảm thiêng liêng, cao quý của TTXVN và Sư đoàn 304 suốt nửa thế kỷ qua, đồng chí Tổng Giám đốc Trần Mai Hưởng hồi tưởng lại những kỷ niệm không thể nào quên trong chiến đấu của những chiến sỹ Sư đoàn 304 và những chiến sỹ cầm bút, cầm máy ảnh của TTXVN, trong những thời khắc mà ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ là rất mong manh.

Trong ngày Đại thắng mùa xuân, hàng ngàn cán bộ, chiến sỹ Sư đoàn 304 và hơn 262 cán bộ, phóng viên thông tấn đã anh dũng ngã xuống, cùng với biết bao anh hùng liệt sĩ, máu đào của các anh, các chị đã tô thắm thêm truyền thống Anh hùng của dân tộc Việt Nam, của TTXVN và Sư đoàn 304.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, nhiều phóng viên TTXVN đã hành quân cùng Sư đoàn 304 ra khắp các chiến trường để ghi lại những bài viết, thước phim nóng bỏng về tình hình chiến sự. Sư đoàn 304 tiến đến đâu, phóng viên TTXVN tiến theo đến đó. Máu và mồ hôi của cán bộ, phóng viên TTXVN hòa với máu, mồ hôi của cán bộ chiến sĩ Sư 304 trong những trận chiến đấu gian khổ, các liệt…. Phóng viên tin Trần Mai Hưởng khi đó cùng rất nhiều phóng viên TTXVN như Đinh Quang Thành, Vũ Tạo, Hứa Kiểm, Ngọc Đản, Hoàng Thiểm, Trần Tuấn, Ngọc Quả, Văn Bảo... đã thọc sâu theo sát bước chân thần tốc của Binh đoàn Hương Giang vào giải phóng Huế, cửa Thuận An, cửa Tư Hiền…

Phóng viên chiến trường Trần Mai Hưởng đã cùng hành quân với Trung đoàn 66, Sư đoàn 304 đơn vị thọc sâu, đánh chiếm mục tiêu Dinh Độc lập và ghi lại được bức ảnh lịch sử chiếc xe tăng của Lữ đoàn 203 tiến vào Dinh Độc lập trong ngày 30/4. Ông chính là người chụp bức ảnh tiêu biểu "Xe tăng tiến vào dinh Độc Lập" được TTXVN phát ra nước ngoài vào ngày 1/5/1975 như là một bằng chứng lịch sử để khẳng định thất bại của chính quyền Sài Gòn, khẳng định chiến thắng của quân Giải phóng. Hơn 30 năm trôi qua nhưng bức ảnh này vẫn được sử dụng như một biểu tượng của chiến thắng.