Ba Lan bị sốc vì mất nhiều lãnh đạo cấp cao
Người dân Ba Lan, đủ mọi lứa tuổi và quan điểm chính trị, hết thảy đều đang bị sốc trước một câu hỏi chung: Vì sao họ đột ngột mất đi cùng một lúc quá nhiều lãnh đạo ưu tú như vậy.
(TT&VH) - Người dân Ba Lan, đủ mọi lứa tuổi và quan điểm chính trị, hết thảy đều đang bị sốc trước một câu hỏi chung: Vì sao họ đột ngột mất đi cùng một lúc quá nhiều lãnh đạo ưu tú như vậy.
Thiệt hại nhân sự cao cấp
Pawel Skoczylas, 26 tuổi, là một thư ký bình thường ở thủ đô Warsaw, Ba Lan. Hôm 11/4, anh cho biết đã tới Quảng trường Pilsudski ở gần Phủ Tổng thống để tưởng nhớ những vị lãnh đạo của đất nước vừa đột ngột mất đi. “Tôi tới đây bởi bản thân là người yêu nước, là công dân của Ba Lan và là một cá nhân có cảm xúc” - giọng Skoczylas run lên khi anh nói. Giống nhiều người khác cùng tụ tập trên phố, Skoczylas cho biết anh vẫn còn khó khăn khi phải nói về thảm kịch mà bản thân vẫn chưa rõ ngọn ngành.
Thi hài của Tổng thống Lech Kaczynski đã được tìm thấy và nhận dạng.
Theo hãng tin Nga Ria Novosti, chiếc máy bay Tu-154 chở theo Tổng thống Ba Lan Lech Kaczynski đã đâm xuống đất một hôm trước đó, khi còn cách sân bay gần thành phố Smolensk chỉ khoảng 300 - 400m. Theo ông Vladimir Markin, thành viên Ủy ban điều tra Nga, có 132 người trên máy bay khi tai nạn xảy ra. Tất cả đều đã thiệt mạng. “Chiếc máy bay đâm thẳng xuống đất do vướng một ngọn cây” - ông nói.
Vụ tai nạn đã khiến Ba Lan thiệt hại nhiều lãnh đạo cấp cao. Khi gặp nạn, Tổng thống Kaczynski đang đi cùng phu nhân Maria. Tháp tùng ông còn có tướng Franciszek Gagor, 58 tuổi, Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Ba Lan kể từ tháng 2/2006. Bên cạnh đó là tướng Andrzej Blasik, 47 tuổi, lãnh đạo không quân từ năm 2007; Phó đô đốc Andrzej Karweta, 51 tuổi, Tư lệnh Hải quân; tướng Tadeusz Buk, 49 tuổi, Tư lệnh lục quân; Slawomir Skrzypek, 46 tuổi, Thống đốc Ngân hàng quốc gia Ba Lan; Aleksander Szczyglo, 46 tuổi, lãnh đạo Phòng An ninh Quốc gia; Jerzy Szmajdzinski, 58 tuổi, Phó chủ tịch Quốc hội và là ứng cử viên của đảng Liên minh Dân chủ Cánh tả cho cuộc bầu cử Tổng thống vào năm tới.
Theo hiến pháp Ba Lan, chính quyền của Thủ tướng Donald Tusk, người đã vỡ òa trong nước mắt khi nghe tin về thảm họa, mới là bộ phận nắm quyền điều hành đất nước. Trong khi đó Tổng thống Kaczynski, dù nằm tước vị tổng chỉ huy lực lượng vũ trang, lại đóng một vai trò mang nhiều tính hình thức. Tuy nhiên việc mất mát một lúc nhiều lãnh đạo cấp cao không khỏi khiến người Ba Lan bị sốc.
Máy bay lỗi thời
Ngay khi tai nạn xảy ra, người ta đã tích cực truy tìm nguyên nhân. Sự chú ý của dư luận nhằm vào chiếc chuyên cơ Tupolev Tu - 154 do Liên Xô thiết kế trong những năm 1960 và do Không quân Ba Lan điều hành. Nga đã ngừng sản xuất loại máy bay này cách đây khoảng 20 năm nhưng tới nay khoảng 200 chiếc vẫn còn phục vụ trên khắp thế giới. Paul Hayes, giám đốc phụ trách các vấn đề liên quan tới tai nạn và bảo hiểm ở công ty tư vấn hàng không Ascend, cho biết chiếc chuyên cơ của Ba Lan nằm trong nhóm máy bay Tu-154 ra đời muộn.
Hiện trường vụ tai nạn
Trước khi tử nạn, hồi cuối năm 2008, ông Kaczynski đã găp nhiều phen thót tim khi đi trên chiếc máy bay này. Máy bay gặp vấn đề với hệ thống lái đã khiến chuyến bay của Kaczynski rời khỏi Mông Cổ bị trì hoãn. Sau đó ông phải bắt máy bay thường để tới Tokyo. Một tuần sau, chiếc máy bay lại gặp sự cố vì rơi vào vùng nhiễu loạn không khí khi đang tới Seoul. Tuy nhiên gần đây chiếc Tu-154 mới được đại tu và Aleksey Gusev, lãnh đạo lực lượng bảo trì nói rằng chiếc máy bay này hoàn toàn không có vấn đề kỹ thuật nào. “Từ lúc bắt đầu đi vào phục vụ, chiếc máy bay mới thực hiện 5.004 giờ bay và 1.823 lần hạ cánh, một con số không lớn với loại máy bay này. Nó hoạt động rất tốt và chẳng có ai phàn nàn gì” - ông nói.
Tu-154 ra lò lần đầu vào năm 1972 và được hiện đại hóa trong năm 1986. Đợt hiện đại hóa đã bổ sung cho máy bay 154 được chế tạo. Trong vòng hơn 1/4 thế kỷ, Tu-154 là xương sống cho hệ thống vận tải đường không của Liên Xô cũ và Nga. Nó chở khoảng một nửa số hành khách của hãng hàng không Nga Aeroflot và các công ty hậu duệ sau này. Con số hành khách đạt đỉnh điểm 137 triệu người/ năm vào năm 1990.
Tuy nhiên do mẫu thiết kế đã lạc hậu nên năm 2001, Trung Quốc đã quyết định loại toàn bộ số Tu-154 họ đang sở hữu. Gần đây, tới lượt hãng Aeroflot cũng quyết định loại bỏ các máy bay này với lý do tình trạng tiêu thụ nhiên liệu cao khiến Tu-154 không còn kinh tế.
Nhưng là do lỗi con người?
Song điều đó không có nghĩa Tu-154 không an toàn. Paul Duffy cho biết ông từng xem xét thành tích an toàn của Tu- 154 trong năm 2004 và tính tới thời điểm đó mới chỉ có 28 chiếc bị rơi, một con số rất đỗi bình thường nếu tình theo số lượng máy bay, năm phục vụ và công nghệ của loại máy bay này. Rất ít chiếc bị rơi do lỗi kỹ thuật. “Mẫu Tu-154 hoạt động trong các khu vực có hoạt động điều khiển không lưu tồi, các thiết bị dẫn đường kém và tình trạng thời tiết rất tệ” - ông nói.
Một số tai nạn chẳng có liên quan gì tới chiếc máy bay. Ví dụ như năm 1982, một chiếc Tu-154 trong khi đang hạ cánh tại Omsk đã đâm vào 6 xe xúc tuyết đang nằm trên đường băng. Khoảng 5 chiếc bị khủng bố bắn hạ hoặc đánh bom tại Lebanon, Gruzia và Afghanistan trong thời nội chiến diễn ra tại các nước này. Năm 2001, một chiếc Tu-154 đâm thẳng xuống Biển Đen do trúng phải tên lửa Ukraina tập trận. Một chiếc hạ cánh an toàn trên cánh đồng sau khi lô hàng thuốc lá của nó bị bắt lửa. Chiếc khác hết nhiên liệu và rơi xuống đất khi còn cách sân bay 5km. Nguyên nhân do hãng hàng không điều hành nó cắt giảm nhiên liệu để giảm chi phí.
Dựa vào những thông tin này, có vẻ như nguyên nhân tai nạn chỉ còn lại do lỗi con người. Theo hãng tin Ria Novosti, cơ quan điều tra Nga tin rằng máy bay gặp nạn do phi công điều khiển đã phớt lờ sự hướng dẫn của đài không lưu và cố gắng hạ cánh trong điều kiện thời tiết xấu. “Phi công được yêu cầu hạ cánh ở Minsk nhưng đã quyết định đáp xuống Smolensk” – phát ngôn viên khu vực Smolensk nói với hãng tin Ria Novosti. Kết quả là máy bay va phải ngọn cây và đâm xuống đất.
Hiện chính phủ Ba Lan đang gấp rút khởi động kế hoạch lấp chỗ trống do thảm họa mới để lại. Bronislaw Komorowski, Phát ngôn viên Quốc hội Ba Lan nói rằng ông sẽ thông báo lịch trình bầu cử Tổng thống sau hai tuần nữa, khi đã tham vấn với tất cả các đảng phái chính trị.
Thiệt hại nhân sự cao cấp
Pawel Skoczylas, 26 tuổi, là một thư ký bình thường ở thủ đô Warsaw, Ba Lan. Hôm 11/4, anh cho biết đã tới Quảng trường Pilsudski ở gần Phủ Tổng thống để tưởng nhớ những vị lãnh đạo của đất nước vừa đột ngột mất đi. “Tôi tới đây bởi bản thân là người yêu nước, là công dân của Ba Lan và là một cá nhân có cảm xúc” - giọng Skoczylas run lên khi anh nói. Giống nhiều người khác cùng tụ tập trên phố, Skoczylas cho biết anh vẫn còn khó khăn khi phải nói về thảm kịch mà bản thân vẫn chưa rõ ngọn ngành.
Thi hài của Tổng thống Lech Kaczynski đã được tìm thấy và nhận dạng.
Vụ tai nạn đã khiến Ba Lan thiệt hại nhiều lãnh đạo cấp cao. Khi gặp nạn, Tổng thống Kaczynski đang đi cùng phu nhân Maria. Tháp tùng ông còn có tướng Franciszek Gagor, 58 tuổi, Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang Ba Lan kể từ tháng 2/2006. Bên cạnh đó là tướng Andrzej Blasik, 47 tuổi, lãnh đạo không quân từ năm 2007; Phó đô đốc Andrzej Karweta, 51 tuổi, Tư lệnh Hải quân; tướng Tadeusz Buk, 49 tuổi, Tư lệnh lục quân; Slawomir Skrzypek, 46 tuổi, Thống đốc Ngân hàng quốc gia Ba Lan; Aleksander Szczyglo, 46 tuổi, lãnh đạo Phòng An ninh Quốc gia; Jerzy Szmajdzinski, 58 tuổi, Phó chủ tịch Quốc hội và là ứng cử viên của đảng Liên minh Dân chủ Cánh tả cho cuộc bầu cử Tổng thống vào năm tới.
Theo hiến pháp Ba Lan, chính quyền của Thủ tướng Donald Tusk, người đã vỡ òa trong nước mắt khi nghe tin về thảm họa, mới là bộ phận nắm quyền điều hành đất nước. Trong khi đó Tổng thống Kaczynski, dù nằm tước vị tổng chỉ huy lực lượng vũ trang, lại đóng một vai trò mang nhiều tính hình thức. Tuy nhiên việc mất mát một lúc nhiều lãnh đạo cấp cao không khỏi khiến người Ba Lan bị sốc.
Máy bay lỗi thời
Ngay khi tai nạn xảy ra, người ta đã tích cực truy tìm nguyên nhân. Sự chú ý của dư luận nhằm vào chiếc chuyên cơ Tupolev Tu - 154 do Liên Xô thiết kế trong những năm 1960 và do Không quân Ba Lan điều hành. Nga đã ngừng sản xuất loại máy bay này cách đây khoảng 20 năm nhưng tới nay khoảng 200 chiếc vẫn còn phục vụ trên khắp thế giới. Paul Hayes, giám đốc phụ trách các vấn đề liên quan tới tai nạn và bảo hiểm ở công ty tư vấn hàng không Ascend, cho biết chiếc chuyên cơ của Ba Lan nằm trong nhóm máy bay Tu-154 ra đời muộn.
Hiện trường vụ tai nạn
Tu-154 ra lò lần đầu vào năm 1972 và được hiện đại hóa trong năm 1986. Đợt hiện đại hóa đã bổ sung cho máy bay 154 được chế tạo. Trong vòng hơn 1/4 thế kỷ, Tu-154 là xương sống cho hệ thống vận tải đường không của Liên Xô cũ và Nga. Nó chở khoảng một nửa số hành khách của hãng hàng không Nga Aeroflot và các công ty hậu duệ sau này. Con số hành khách đạt đỉnh điểm 137 triệu người/ năm vào năm 1990.
Tuy nhiên do mẫu thiết kế đã lạc hậu nên năm 2001, Trung Quốc đã quyết định loại toàn bộ số Tu-154 họ đang sở hữu. Gần đây, tới lượt hãng Aeroflot cũng quyết định loại bỏ các máy bay này với lý do tình trạng tiêu thụ nhiên liệu cao khiến Tu-154 không còn kinh tế.
Nhưng là do lỗi con người?
Song điều đó không có nghĩa Tu-154 không an toàn. Paul Duffy cho biết ông từng xem xét thành tích an toàn của Tu- 154 trong năm 2004 và tính tới thời điểm đó mới chỉ có 28 chiếc bị rơi, một con số rất đỗi bình thường nếu tình theo số lượng máy bay, năm phục vụ và công nghệ của loại máy bay này. Rất ít chiếc bị rơi do lỗi kỹ thuật. “Mẫu Tu-154 hoạt động trong các khu vực có hoạt động điều khiển không lưu tồi, các thiết bị dẫn đường kém và tình trạng thời tiết rất tệ” - ông nói.
Một số tai nạn chẳng có liên quan gì tới chiếc máy bay. Ví dụ như năm 1982, một chiếc Tu-154 trong khi đang hạ cánh tại Omsk đã đâm vào 6 xe xúc tuyết đang nằm trên đường băng. Khoảng 5 chiếc bị khủng bố bắn hạ hoặc đánh bom tại Lebanon, Gruzia và Afghanistan trong thời nội chiến diễn ra tại các nước này. Năm 2001, một chiếc Tu-154 đâm thẳng xuống Biển Đen do trúng phải tên lửa Ukraina tập trận. Một chiếc hạ cánh an toàn trên cánh đồng sau khi lô hàng thuốc lá của nó bị bắt lửa. Chiếc khác hết nhiên liệu và rơi xuống đất khi còn cách sân bay 5km. Nguyên nhân do hãng hàng không điều hành nó cắt giảm nhiên liệu để giảm chi phí.
Dựa vào những thông tin này, có vẻ như nguyên nhân tai nạn chỉ còn lại do lỗi con người. Theo hãng tin Ria Novosti, cơ quan điều tra Nga tin rằng máy bay gặp nạn do phi công điều khiển đã phớt lờ sự hướng dẫn của đài không lưu và cố gắng hạ cánh trong điều kiện thời tiết xấu. “Phi công được yêu cầu hạ cánh ở Minsk nhưng đã quyết định đáp xuống Smolensk” – phát ngôn viên khu vực Smolensk nói với hãng tin Ria Novosti. Kết quả là máy bay va phải ngọn cây và đâm xuống đất.
Hiện chính phủ Ba Lan đang gấp rút khởi động kế hoạch lấp chỗ trống do thảm họa mới để lại. Bronislaw Komorowski, Phát ngôn viên Quốc hội Ba Lan nói rằng ông sẽ thông báo lịch trình bầu cử Tổng thống sau hai tuần nữa, khi đã tham vấn với tất cả các đảng phái chính trị.
Tường Linh
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN