"Chó con không biết mùi hổ"

Món ăn đồng quê được hổ thích nhất là thịt lợn, nhà tôi khi còn ở trên Đại Từ năm 1947 đã từng cống cho ông kễnh một con.

(TT&VH) - Hồi còn học ở Việt Bắc, một lần cả lớp chúng tôi đi mua cỏ tranh ở Suối Tác (Bắc Sơn) về lợp mái trường sơ tán và đã băng qua một khu rừng cỏ tranh ngút ngàn. Người dân bảo trước đây vùng này hổ hay về lắm. Vì là chỗ thoáng, hươu, nai hay kéo đàn về ăn cỏ nên hổ mới tìm đến. Món ăn đồng quê được hổ thích nhất là thịt lợn, nhà tôi khi còn ở trên Đại Từ năm 1947 đã từng cống cho ông kễnh một con. Bố tôi bảo chỉ nghe tiếng éc, thấy con chó rúm cẳng xô vào nhà, thế là cả nhà thức dậy gõ chậu thau rầm rĩ đuổi hổ. Một lúc lâu mới dám ra thì chuồng lợn đã trống trơn, con lợn gần tạ để mổ vào Tết chỉ còn sót lại mấy giọt máu lả tả trên lối đi.

Nghe nói hổ chỉ sợ rừng nứa. Sơ ý bị cật nứa cứa chảy máu, hổ ta bất lực ngồi liếm vết thương, máu không cầm và hổ sẽ chết. Cho nên kinh nghiệm đi rừng có hổ thì sắp sẵn hai ông nứa vừa đi vừa cọ vào nhau. Tiếng tinh nứa két két khiến hổ hoảng hốt là chẳng còn hồn vía nào để rình mồi nữa.

Hổ bắt lợn nhà hay hươu nai trên rừng cực nhanh và đầy sức mạnh. Còn không nó luôn sống giấu mình, khi no thì lười nhác như chú mèo ngoan, ngủ khin khít.

Tên khai sinh là hổ, nhưng biệt danh bao trùm lại là chúa sơn lâm. Có nơi người ta gọi là hùm (ác như hùm), hoặc ông Kễnh (to khỏe), lại còn là ông Ba Mươi, lại có tên là khái. Người có tính độc lập, ít bị chi phối hoặc phụ thuộc, chẳng cần gì, người ta gọi là khái tính. Nghĩa là có tính giống loài hổ.

Hổ ít khi đi đôi. Khi trưởng thành hổ thường đơn thương độc mã kiếm ăn. Người ta còn ví vua chúa giống như hổ. Nghĩa là đơn độc (quả nhân). Đơn độc nên tất cả mọi việc phải tự quyết và luôn nghi ngờ xung quanh, tìm cách chế ngự xung quanh để tồn tại. Chuyện vua chúa phong kiến giết người như ngóe, kể cả con cái đến cận thần cũng không tha. Nên mới có câu ngạn ngữ “Chơi với vua như chơi với hổ”, nghĩa là luôn có nguy cơ mất mạng.

Nhưng ví thế xem ra cũng oan cho hổ. Vua chúa có chuyện giết con giết vợ nhưng hổ thì không bao giờ ăn thịt con hoặc đồng loại.

Năm tôi còn ở Việt Bắc, có lần ngồi với nhà văn người Tày Nông Viết Toại. Khi nói về một trường hợp có bạn viết trẻ mới in được vài ba truyện ngắn đã ngồi chê bai các bậc huynh trưởng không ra gì, chỉ thấy ông cười nhạt, nhắc lại câu ngạn ngữ của người Tày: “Ma ỷ bấu chắc ỷ shưa”, có nghĩa là “chó con không biết mùi hổ”.

Chó con không biết mùi hổ! Bây giờ trong xã hội ta không ít người giống anh chàng viết văn nói trên nên đã bị… “hổ vồ”. Đứng đầu có lẽ là anh chơi chứng khoán khi không có kiến thức về kinh tế và thị trường.

Quy luật tự nhiên cũng có thể coi là có sức mạnh của hổ vậy. Làm trái quy luật sớm muộn đều phải trả giá, khác gì bị hổ vồ.

“Canh cô mậu quả”, năm nay 2010, thiên can có chữ Canh nói đến sự độc lập suy ngẫm và các quyết định. Mong năm Canh Dần này dân tộc ta có thêm bước tiến trong việc định đoạt tương lai đất nước. Có được điều đó thì dù còn nghèo, nhưng có sức mạnh của hổ, thì vẫn có thể vững vàng tiến bước.

Đỗ Đức