Tài xế xe buýt - nghề nguy hiểm ở Guatemala
Gần 24 USD một tuần là phí “mãi lộ” tối thiểu mà nhiều tài xế xe buýt ở Guatemala phải trả cho các băng tội phạm ở nước này. Nếu lờ đi khoản tiền bảo kê thì họ có thể phải trả bằng mạng sống.
(TT&VH) - Gần 24 USD một tuần là phí “mãi lộ” tối thiểu mà nhiều tài xế xe buýt ở Guatemala phải trả cho các băng tội phạm ở nước này. Nếu lờ đi khoản tiền bảo kê thì họ có thể phải trả bằng mạng sống.
24 USD hoặc mất mạng
Hành nghề tài xế xe buýt lâu năm ở Guatemala, Mynor Gonzalez không lạ những lời đe dọa của các băng tội phạm: "Trả 200 quetzales (khoảng 24 USD) một tuần không thì chúng tao xin mày tí tiết". Gonzalez biết công việc mình đang làm, từng được xem là ổn định và mang lại thu nhập khá đối với người nghèo, đã trở nên nguy hiểm. Ông cũng biết có những tài xế không trả tiền bảo kê nên đã bị sát hại. Nhưng Gonzalez vẫn tin mình sẽ an toàn bởi tất cả những người đã mất mạng đều chạy xe trên các tuyến đường khác.
Trong năm nay giới tội phạm đã sát hại hơn 170 tài xế xe buýt ở Guatemala. Các vụ phạm tội diễn ra trong làn sóng khủng bố giới tài xế nhằm ép buộc họ và các công ty vận tải đóng phí bảo kê.
170 tài xế thiệt mạng là con số quá nhỏ trong tổng số gần 6.200 vụ giết người một năm. Guatemala là quốc gia nhỏ bé với chưa đầy 15 triệu dân nằm ở Trung Mỹ, từng bị Liên hợp quốc xếp vào nhóm 10 nước nguy hiểm nhất thế giới. Nhưng việc sát hại các tài xế tại nơi công cộng, trước mặt ít nhất 50 hành khách, đã đẩy sự tàn bạo lên mức độ khó có thể tưởng tượng.
“Quy trình công nghiệp”
Guatemala City có 8.000 chiếc xe buýt. Chúng làm nhiệm vụ vận chuyển 1 triệu hành khách mỗi ngày tại thành phố có 3 triệu dân này. Tình trạng tống tiền tài xế xe buýt bắt đầu diễn ra cách đây 5 năm. Khi đó các băng tội phạm đòi tiền bảo kê từ 1-2 USD/ngày trên một số tuyến đường nhất định. Tuy nhiên hoạt động này nhanh chóng bùng nổ, phát triển mạnh vì giới tội phạm nhận ra chúng có thể thu về hàng trăm ngàn USD từ tay các bác tài và công ty vận tải.
Từ chỗ tự phát, hoạt động bảo kê được biến hóa để trở thành một “quy trình công nghiệp”. Khi người lái xe không chịu đóng tiền bảo kê các sát thủ sẽ lên xe, lăng nhục người này trước mặt hành khách rồi nã đạn vào đầu. Trước tình trạng này các công ty vận tải đã thuê vệ sĩ có vũ trang cho mỗi chiếc xe buýt. Giới tội phạm liền đổi cách thức hoạt động. Chúng dùng xe máy đèo nhau, một tên lái xe còn tên kia bắn xuyên qua cửa kính vào vị trí tài xế ngồi.
Để đối phó, chính phủ liền cấm việc đèo nhau khi đi xe máy. Bọn tội phạm tỏ ra linh hoạt không kém. Chúng sử dụng trẻ em chuyển điện thoại di động cho các tài xế. Thông qua điện thoại, chúng đe dọa người lái xe, yêu cầu trả tiền chuộc, đồng thời nêu điểm nộp tiền. Đôi khi chính những đứa trẻ ra tay sát hại các tài xế. “Bọn tội phạm đó cử những đứa bé 14 – 15 tuổi đi bắn chúng tôi" - tài xế Otto Estrada, 35 tuổi, cho biết. Bọn tội phạm dùng trẻ em còn làm sát thủ vì chúng sẽ chịu hình phạt nhẹ hơn người trưởng thành nếu bị bắt quả tang.
Bế tắc
Trước áp lực của bọn tội phạm, những người lái xe và các công ty vận tải không còn cách nào khác là phải nộp tiền. Và số tiền họ nộp không hề nhỏ bởi khi băng tội phạm nào đó kiếm được tiền bảo kê trên một tuyến đường thì các băng khác cũng bu lại để ăn theo. Ở Guatemala các tài xế kiếm được 90 USD/tuần, cao hơn nhiều mức lương tối thiểu chỉ 50 USD/tuần. Nhưng khoảng 60 USD trong số đó được dùng để trả tiền bảo kê.
Ngay cả những nhân vật có ảnh hưởng như nghị sĩ Anibal Salguero, ông chủ một công ty kinh doanh xe buýt, cũng không phải là ngoại lệ. Ông cho biết đã đóng tiền bảo kê trung bình khoảng 60 USD/tuần/xe. "Tôi là một nghị sĩ, tôi có thể cho bọn tống tiền vào tù" - Salguero ngán ngẩm nói - "Nhưng rồi chuyện gì sẽ xảy ra? Để bọn tội phạm bắn chết hết các tài xế của tôi ư?".
Ramirez Espinoza, biệt danh "Smiley", sát thủ chuyên giết tài xế xe buýt, mới bị bắt
Ngay cả việc tống giam tội phạm cũng không mang tới tác động tích cực. Rony Lopez, chỉ huy đơn vị chống tội phạm có tổ chức ở Guatemala, cho biết không ít trùn băng tội phạm điều hành đường dây tống tiền từ chính nơi chúng đang bị giam giữ. "Chúng chuyển lậu điện thoại vào trong tù, trả tiền hoặc khủng bố các cai ngục để họ tắt máy làm nghẽn mạch điện thoại di động và có tay chân làm việc bên ngoài nhà tù để thu tiền bảo kê, sát hại các tài xế" - Lopez nói.
Estrada chuyên lái xe trên tuyến đường dài 30km nằm giữa Amatitlan và Guatemala City. Anh cho biết bản thân và công ty chủ phải trả 90 USD/tuần cho ba băng tội phạm. "Đã có những tuần tôi phải trả tiền bảo kê nhiều hơn thu nhập" - Estrada nói. Nhưng anh vẫn phải tiếp tục nghề cầm lái. "Quê tôi ở một thị trấn nghèo. Đố ai tới đó và tìm được công việc nào khá khẩm hơn. Đây là lý do vì sao những người như tôi vẫn phải lái xe kiếm cơm dù công việc đã trở nên nguy hiểm hơn rất nhiều" - Estrada buồn bã thổ lộ.
24 USD hoặc mất mạng
Hành nghề tài xế xe buýt lâu năm ở Guatemala, Mynor Gonzalez không lạ những lời đe dọa của các băng tội phạm: "Trả 200 quetzales (khoảng 24 USD) một tuần không thì chúng tao xin mày tí tiết". Gonzalez biết công việc mình đang làm, từng được xem là ổn định và mang lại thu nhập khá đối với người nghèo, đã trở nên nguy hiểm. Ông cũng biết có những tài xế không trả tiền bảo kê nên đã bị sát hại. Nhưng Gonzalez vẫn tin mình sẽ an toàn bởi tất cả những người đã mất mạng đều chạy xe trên các tuyến đường khác.
Thế rồi thảm kịch đã xảy ra trên tuyến đường của Gonzalez. Những kẻ tống tiền đã giết bạn ông, tài xế Miguel Angel Chacon, 34 tuổi, và dùng cái chết này làm bằng chứng cho thấy chúng không đùa. "Anh ấy thấy chúng tiến tới gần xe buýt liền đạp vội phanh và chạy vòng ra phía sau xe để trốn" - Gonzalez kể - "Nhưng chúng vẫn kịp bắn anh ấy hai phát, ngay trước mặt các hành khách".
Trong năm nay giới tội phạm đã sát hại hơn 170 tài xế xe buýt ở Guatemala. Các vụ phạm tội diễn ra trong làn sóng khủng bố giới tài xế nhằm ép buộc họ và các công ty vận tải đóng phí bảo kê.
170 tài xế thiệt mạng là con số quá nhỏ trong tổng số gần 6.200 vụ giết người một năm. Guatemala là quốc gia nhỏ bé với chưa đầy 15 triệu dân nằm ở Trung Mỹ, từng bị Liên hợp quốc xếp vào nhóm 10 nước nguy hiểm nhất thế giới. Nhưng việc sát hại các tài xế tại nơi công cộng, trước mặt ít nhất 50 hành khách, đã đẩy sự tàn bạo lên mức độ khó có thể tưởng tượng.
“Quy trình công nghiệp”
Guatemala City có 8.000 chiếc xe buýt. Chúng làm nhiệm vụ vận chuyển 1 triệu hành khách mỗi ngày tại thành phố có 3 triệu dân này. Tình trạng tống tiền tài xế xe buýt bắt đầu diễn ra cách đây 5 năm. Khi đó các băng tội phạm đòi tiền bảo kê từ 1-2 USD/ngày trên một số tuyến đường nhất định. Tuy nhiên hoạt động này nhanh chóng bùng nổ, phát triển mạnh vì giới tội phạm nhận ra chúng có thể thu về hàng trăm ngàn USD từ tay các bác tài và công ty vận tải.
Từ chỗ tự phát, hoạt động bảo kê được biến hóa để trở thành một “quy trình công nghiệp”. Khi người lái xe không chịu đóng tiền bảo kê các sát thủ sẽ lên xe, lăng nhục người này trước mặt hành khách rồi nã đạn vào đầu. Trước tình trạng này các công ty vận tải đã thuê vệ sĩ có vũ trang cho mỗi chiếc xe buýt. Giới tội phạm liền đổi cách thức hoạt động. Chúng dùng xe máy đèo nhau, một tên lái xe còn tên kia bắn xuyên qua cửa kính vào vị trí tài xế ngồi.
Để đối phó, chính phủ liền cấm việc đèo nhau khi đi xe máy. Bọn tội phạm tỏ ra linh hoạt không kém. Chúng sử dụng trẻ em chuyển điện thoại di động cho các tài xế. Thông qua điện thoại, chúng đe dọa người lái xe, yêu cầu trả tiền chuộc, đồng thời nêu điểm nộp tiền. Đôi khi chính những đứa trẻ ra tay sát hại các tài xế. “Bọn tội phạm đó cử những đứa bé 14 – 15 tuổi đi bắn chúng tôi" - tài xế Otto Estrada, 35 tuổi, cho biết. Bọn tội phạm dùng trẻ em còn làm sát thủ vì chúng sẽ chịu hình phạt nhẹ hơn người trưởng thành nếu bị bắt quả tang.
Bế tắc
Trước áp lực của bọn tội phạm, những người lái xe và các công ty vận tải không còn cách nào khác là phải nộp tiền. Và số tiền họ nộp không hề nhỏ bởi khi băng tội phạm nào đó kiếm được tiền bảo kê trên một tuyến đường thì các băng khác cũng bu lại để ăn theo. Ở Guatemala các tài xế kiếm được 90 USD/tuần, cao hơn nhiều mức lương tối thiểu chỉ 50 USD/tuần. Nhưng khoảng 60 USD trong số đó được dùng để trả tiền bảo kê.
Ngay cả những nhân vật có ảnh hưởng như nghị sĩ Anibal Salguero, ông chủ một công ty kinh doanh xe buýt, cũng không phải là ngoại lệ. Ông cho biết đã đóng tiền bảo kê trung bình khoảng 60 USD/tuần/xe. "Tôi là một nghị sĩ, tôi có thể cho bọn tống tiền vào tù" - Salguero ngán ngẩm nói - "Nhưng rồi chuyện gì sẽ xảy ra? Để bọn tội phạm bắn chết hết các tài xế của tôi ư?".
Ngay cả việc tống giam tội phạm cũng không mang tới tác động tích cực. Rony Lopez, chỉ huy đơn vị chống tội phạm có tổ chức ở Guatemala, cho biết không ít trùn băng tội phạm điều hành đường dây tống tiền từ chính nơi chúng đang bị giam giữ. "Chúng chuyển lậu điện thoại vào trong tù, trả tiền hoặc khủng bố các cai ngục để họ tắt máy làm nghẽn mạch điện thoại di động và có tay chân làm việc bên ngoài nhà tù để thu tiền bảo kê, sát hại các tài xế" - Lopez nói.
Estrada chuyên lái xe trên tuyến đường dài 30km nằm giữa Amatitlan và Guatemala City. Anh cho biết bản thân và công ty chủ phải trả 90 USD/tuần cho ba băng tội phạm. "Đã có những tuần tôi phải trả tiền bảo kê nhiều hơn thu nhập" - Estrada nói. Nhưng anh vẫn phải tiếp tục nghề cầm lái. "Quê tôi ở một thị trấn nghèo. Đố ai tới đó và tìm được công việc nào khá khẩm hơn. Đây là lý do vì sao những người như tôi vẫn phải lái xe kiếm cơm dù công việc đã trở nên nguy hiểm hơn rất nhiều" - Estrada buồn bã thổ lộ.
Tường Linh
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN