Giải Goncourt 2009 sẽ thuộc về một nhà văn nữ da màu?
Trong số các ứng cử viên của giải Goncourt năm nay, nhà văn Marie Ndiaye được xem là có nhiều khả năng chiến thắng nhất.
(TT&VH) - Trong số các ứng cử viên của giải Goncourt năm nay, nhà văn Marie Ndiaye được xem là có nhiều khả năng chiến thắng nhất. Tiểu thuyết Trois Femmes Puissantes của chị đề cập đến những thử thách khủng khiếp mà người châu Phi nhập cư bất hợp pháp vào châu Âu phải đối mặt.
Marie Ndiaye, 42 tuổi, hiện là ứng cử viên sáng giá nhất trong số tám nhà văn có tên ở danh sách chung khảo cho giải Goncourt năm nay giải thưởng văn học thanh thế nhất của Pháp - sẽ được trao vào ngày 2/11.
Ndiaye xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay Quant Au Riche Avenir khi mới 17 tuổi. Năm 2001, chị đoạt giải Femina với tiểu thuyết Rosie Carpe và kể từ đó đến nay đã tạo được một chỗ đứng riêng trên văn đàn nước Pháp.
Trois Femmes Puissantes đề cập đến những mối quan hệ phức tạp giữa châu Phi với các quốc gia trước đây từng là thực dân, giữa người da màu với người da trắng. Có bối cảnh ở Pháp và Senegal, cuốn tiểu thuyết gồm ba phần này là sự đan kết các câu chuyện của những người phụ nữ sống giữa hai lục địa và bị ảnh hưởng bởi những bí mật gia đình, bị làm nhục và phản bội. Tiểu thuyết này đã được các nhà phê bình Pháp ca ngợi sau khi ra mắt hồi tháng 9 và chiếm vị trí đầu trong bảng xếp hạng sách bán chạy.
Phần một của Trois Femmes Puissantes kể về một giáo viên từ Paris (Pháp) tới Dakar (Senegal) trong chuyến hành trình hết sức khó khăn để tìm về nhà người cha xa lạ của mình. Câu chuyện thứ hai được kể qua đôi mắt người tình Pháp của một phụ nữ châu Phi. Câu chuyện thứ ba đề cập đến hoàn cảnh khó khăn của một phụ nữ trẻ nghèo túng buộc phải di cư từ Senegal tới “miền đất hứa” châu Âu, điều mà Ndiaye gọi là “bi kịch thời hiện đại”.
Mới đây, Ndiaye cũng là đồng tác giả kịch bản phim White Material của đạo diễn Pháp Claire Denis. Bộ phim do Isabelle Huppert thủ vai chính này kể về những người da trắng bị bọn trẻ sớm phải cầm súng ở Tây Phi làm cho khiếp sợ. Ndiaye phủ nhận việc chị muốn truyền đi một thông điệp chính trị qua kịch bản nói trên. “Các tác phẩm mà tôi viết ra là sự đan chéo những khía cạnh khác nhau của thế giới đương đại. Nhưng tôi không phải là một nhà tư tưởng”, Ndiaye giải thích.
Anh trai của nhà văn này là Pap Ndiaye - một nhà sử học nổi tiếng và rất tích cực đấu tranh cho các quyền của người da màu ở Pháp. Marie Ndiaye từng viết lời giới thiệu cho một cuốn sách của anh mình và nhận định rằng nước Pháp vẫn đứng sau Anh, Mỹ một bước bởi vì nhiều thập kỷ qua ở hai nước này đã nổi lên nhiều nhà văn tầm cỡ thuộc các cộng đồng thiểu số như Zadie Smith, Hari Kunzru và Kiran Desai. “Phần lớn các nhà văn Pháp đều là những người được giáo dục rất bài bản hoặc thuộc tầng lớp tư sản. Các nhà văn thuộc những cộng đồng thiểu số ở Pháp rất ít”, Ndiaye cho biết.
Chị có khả năng sẽ là nhà văn nữ đầu tiên đoạt giải Goncourt trong một thập kỷ qua và là người phụ nữ da màu đầu tiên được trao giải thưởng danh giá này.
Ndiaye lớn lên trong vòng tay của người mẹ Pháp tại một ngôi nhà bình thường ở Pithiviers, thị trấn yên tĩnh tại phía Nam Paris, sau khi người cha trở lại Senegal. Ngoài 20 tuổi, chị mới lần đầu tiên đặt chân tới châu Phi. “Tôi không đại diện cho bất cứ điều gì hoặc bất cứ ai. Tôi đã gặp nhiều người thuần Pháp lớn lên ở châu Phi và họ bị ảnh hưởng lối sống của châu lục này còn hơn cả tôi”, Ndiaye nói.
Nữ văn sĩ này luôn tỏ rõ thái độ bất bình với nạn phân biệt chủng tộc mà nhiều người da màu ở Pháp vẫn đang phải đối diện, và chị cảm thấy may mắn khi mình có thể “ẩn náu” trong sự nghiệp văn chương: “Tôi luôn có một cuộc sống ở bên lề, cuộc sống của một nhà văn đủ may mắn để không phải van xin ai bất cứ điều gì”.
Marie Ndiaye, 42 tuổi, hiện là ứng cử viên sáng giá nhất trong số tám nhà văn có tên ở danh sách chung khảo cho giải Goncourt năm nay giải thưởng văn học thanh thế nhất của Pháp - sẽ được trao vào ngày 2/11. Ndiaye xuất bản cuốn tiểu thuyết đầu tay Quant Au Riche Avenir khi mới 17 tuổi. Năm 2001, chị đoạt giải Femina với tiểu thuyết Rosie Carpe và kể từ đó đến nay đã tạo được một chỗ đứng riêng trên văn đàn nước Pháp.
Trois Femmes Puissantes đề cập đến những mối quan hệ phức tạp giữa châu Phi với các quốc gia trước đây từng là thực dân, giữa người da màu với người da trắng. Có bối cảnh ở Pháp và Senegal, cuốn tiểu thuyết gồm ba phần này là sự đan kết các câu chuyện của những người phụ nữ sống giữa hai lục địa và bị ảnh hưởng bởi những bí mật gia đình, bị làm nhục và phản bội. Tiểu thuyết này đã được các nhà phê bình Pháp ca ngợi sau khi ra mắt hồi tháng 9 và chiếm vị trí đầu trong bảng xếp hạng sách bán chạy.
Phần một của Trois Femmes Puissantes kể về một giáo viên từ Paris (Pháp) tới Dakar (Senegal) trong chuyến hành trình hết sức khó khăn để tìm về nhà người cha xa lạ của mình. Câu chuyện thứ hai được kể qua đôi mắt người tình Pháp của một phụ nữ châu Phi. Câu chuyện thứ ba đề cập đến hoàn cảnh khó khăn của một phụ nữ trẻ nghèo túng buộc phải di cư từ Senegal tới “miền đất hứa” châu Âu, điều mà Ndiaye gọi là “bi kịch thời hiện đại”.
Mới đây, Ndiaye cũng là đồng tác giả kịch bản phim White Material của đạo diễn Pháp Claire Denis. Bộ phim do Isabelle Huppert thủ vai chính này kể về những người da trắng bị bọn trẻ sớm phải cầm súng ở Tây Phi làm cho khiếp sợ. Ndiaye phủ nhận việc chị muốn truyền đi một thông điệp chính trị qua kịch bản nói trên. “Các tác phẩm mà tôi viết ra là sự đan chéo những khía cạnh khác nhau của thế giới đương đại. Nhưng tôi không phải là một nhà tư tưởng”, Ndiaye giải thích.
Anh trai của nhà văn này là Pap Ndiaye - một nhà sử học nổi tiếng và rất tích cực đấu tranh cho các quyền của người da màu ở Pháp. Marie Ndiaye từng viết lời giới thiệu cho một cuốn sách của anh mình và nhận định rằng nước Pháp vẫn đứng sau Anh, Mỹ một bước bởi vì nhiều thập kỷ qua ở hai nước này đã nổi lên nhiều nhà văn tầm cỡ thuộc các cộng đồng thiểu số như Zadie Smith, Hari Kunzru và Kiran Desai. “Phần lớn các nhà văn Pháp đều là những người được giáo dục rất bài bản hoặc thuộc tầng lớp tư sản. Các nhà văn thuộc những cộng đồng thiểu số ở Pháp rất ít”, Ndiaye cho biết. Chị có khả năng sẽ là nhà văn nữ đầu tiên đoạt giải Goncourt trong một thập kỷ qua và là người phụ nữ da màu đầu tiên được trao giải thưởng danh giá này.
Ndiaye lớn lên trong vòng tay của người mẹ Pháp tại một ngôi nhà bình thường ở Pithiviers, thị trấn yên tĩnh tại phía Nam Paris, sau khi người cha trở lại Senegal. Ngoài 20 tuổi, chị mới lần đầu tiên đặt chân tới châu Phi. “Tôi không đại diện cho bất cứ điều gì hoặc bất cứ ai. Tôi đã gặp nhiều người thuần Pháp lớn lên ở châu Phi và họ bị ảnh hưởng lối sống của châu lục này còn hơn cả tôi”, Ndiaye nói.
Nữ văn sĩ này luôn tỏ rõ thái độ bất bình với nạn phân biệt chủng tộc mà nhiều người da màu ở Pháp vẫn đang phải đối diện, và chị cảm thấy may mắn khi mình có thể “ẩn náu” trong sự nghiệp văn chương: “Tôi luôn có một cuộc sống ở bên lề, cuộc sống của một nhà văn đủ may mắn để không phải van xin ai bất cứ điều gì”.
Lương Tuấn Vĩ
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN