Tổng thống Mỹ bất ngờ đoạt giải Nobel Hòa bình

(TT&VH) - Ngày 9/10, giải Nobel Hòa bình năm 2009 đã có chủ - Barack Obama. Ủy ban Nobel Na Uy cho biết tổng thống da màu đầu tiên của Mỹ được lựa chọn vì đã có những “nỗ lực phi thường trong việc củng cố ngoại giao quốc tế và hợp tác giữa các dân tộc”.

Dư luận đa chiều

Ông Obama sẽ được nhận bộ huy chương Nobel Hòa bình và khoản tiền thưởng
1,4 triệu USD

Trong thông báo được đưa ra ngày 9/10, Ủy ban Nobel Na Uy đánh giá cao những đóng góp của ông Barack Obama đối với nền hòa bình và hữu nghị trên thế giới. Tổng thống Mỹ đã kêu gọi giải giáp vũ khí hạt nhân và có nhiều cố gắng để khởi động lại tiến trình hòa bình Trung Đông.

Thực tế, theo các chuyên gia, ông Obama không phải là tổng thống Mỹ đầu tiên đặt ra mục tiêu loại bỏ vũ khí hạt nhân và chính ông cũng thừa nhận mục tiêu này khó có thể đạt được. Nếu nói về các lĩnh vực khác thì ông đang sa lầy với cuộc chiến ở Afghanistan, chưa tìm được khâu đột phá trong vấn đề hạt nhân của Iran và bế tắc trong việc thúc đẩy hòa bình tại Trung Đông. Bởi vậy, việc ông Obama được trao giải Nobel Hòa bình đã bị một số người phản đối. Phản ứng mạnh nhất đến từ thế giới A- rập và một số nước Hồi giáo. “Việc Obama giành giải Nobel Hòa bình cho thấy giải thưởng đó hoàn toàn mang tính chính trị, không tuân theo các nguyên tắc về uy tín, giá trị và đạo đức”- lãnh tụ phong trào vũ trang Hồi giáo Jihad Khaled Al-Batsh nói.

Nhưng nhiều người khác lại lên tiếng đồng tình với quyết định của Ủy ban Nobel. Thủ tướng Zimbabwe Morgan Tsvangirai, một trong những người được đề cử Nobel Hòa bình, cho rằng ông Obama xứng đáng nhận giải này. Chuyên gia đàm phán hòa bình của Palestine Saeb Erekat hoan nghênh việc trao giải cho Tổng thống Mỹ và hy vọng “ông ấy có thể mang lại hòa bình cho Trung Đông”. Còn cựu Tổng thống Liên Xô (cũ) Mikhail Gorbachev, người cũng từng đoạt giải Nobel Hòa bình, nói rằng ông Obama đã đem lại hy vọng cho cả thế giới.

Ông Obama là một trong 3 nhân vật cao cấp của Đảng Dân chủ Mỹ giành giải Nobel Hòa bình ở thập kỷ này, sau cựu Tổng thống Jimmy Carter năm 2002 và cựu Phó Tổng thống Al Gore năm 2007.

Chiến thắng không dễ dàng

Có thể nói việc Tổng thống Mỹ Barack Obama được lựa chọn là một chiến thắng không dễ dàng bởi bên cạnh ông còn có hơn 200 nhân vật được đề cử, với nhiều cái tên rất “nặng ký”. Có thể kể ra một vài gương mặt như Thủ tướng Zimbabwe Morgan Tsvangirai, nghị sĩ Colombia Piedad Cordoba, chính trị gia mang hai quốc tịch Pháp - Colombia Ingrid Betancourt và nhà hoạt động vì quyền lợi phụ nữ Afghanistan Simi Samar...

Tổng thống Mỹ Barack Obama

Một số hãng cá cược như Ladbrokes, Paddy Power từng đánh giá Cordoba, Samar và Hoàng tử Jordan Ghazi Bin Muhammad là những người có nhiều triển vọng đoạt giải nhất. Kristian Berg Harpviken - Giám đốc Viện Nghiên cứu Hòa bình ở Oslo (Na Uy) - cho biết ông đã chọn bà Cordoba, nhân vật lãnh đạo phong trào đối lập Người Colombia vì hòa bình. Dù thường đưa ra những tuyên bố nảy lửa, bà Cordoba lại luôn cổ súy cho việc chấm dứt cuộc chiến giữa chính phủ với FARC, vốn đã kéo dài hơn nửa thế kỷ.

Từ trước tới nay, những nhận định của Viện Nghiên cứu Hòa bình vốn được xem là cơ sở mang tính định hướng cho các phỏng đoán về người đoạt giải Nobel Hòa bình. Tuy nhiên các quan chức của Viện nói rằng, họ không có nguồn thông tin rò rỉ từ nội bộ Ủy ban Nobel và cũng chỉ phỏng đoán như những người khác.

Ngoài Cordoba, Harpviken còn đề cập tới Hoàng tử Bin Muhammad, một giáo sư triết học ở Jordan, người đã cổ súy cho những cuộc đối thoại giữa các nhóm tín ngưỡng khác nhau tại Trung Đông. Đây được xem là một nỗ lực nhằm giảm tình trạng bạo lực liên quan tới các giáo phái trong khu vực. Jan Egeland, Giám đốc Viện Quan hệ quốc tế Na Uy, cho biết ông đề cử Denis Mukwege, một bác sĩ ở Congo, người đã mở bệnh xá để giúp các nạn nhân bị cưỡng hiếp. Tuy nhiên tất cả những gương mặt sáng giá đó cuối cùng đều phải nhường bước trước ông Obama.

Trong di chúc lập ra hồi năm 1895, Alfred Nobel nói rằng giải Hòa bình phải được trao cho “người đã có đóng góp to lớn trong việc đẩy mạnh tình đoàn kết giữa các quốc gia, giải trừ hoặc hạn chế các lực lượng vũ trang và tổ chức hay xúc tiến những hội nghị hòa bình”. Có nhiều người cho rằng Nobel đã lập giải thưởng này như một cách đền bù cho các phát minh ra chất nổ của ông vốn được sử dụng rộng rãi trong chiến tranh như dynamite hay ballistite.

Giải Nobel Hòa bình được trao hàng năm vào dịp kỷ niệm ngày mất của Alfred Nobel, 10/12, tại Oslo (Na Uy). Trong khi các giải Nobel khác được trao tại Thụy Điển và do Ủy ban Nobel của nước này quyết định thì cá nhân hoặc tổ chức được xét trao giải Hòa bình lại do Ủy ban Nobel Na Uy lựa chọn. Sở dĩ có sự khác biệt này là vì vào thời điểm Alfred Nobel viết di chúc, Thụy Điển và Na Uy gần như là một nhà nước liên bang, trong đó chính phủ Thụy Điển giữ trách nhiệm đối ngoại còn Quốc hội Na Uy chịu trách nhiệm ở lĩnh vực đối nội.

Gia Bảo