Báo mạng hết thời “cho không, biếu không”?
Với doanh thu quảng cáo ngày càng eo hẹp, suốt mùa Xuân và mùa Hè qua, các nhà xuất bản báo chí khắp thế giới đã mở cuộc tranh luận liệu có nên thu tiền độc giả trên mạng hay không?
(TT&VH Online) - Với doanh thu quảng cáo ngày càng eo hẹp, suốt mùa Xuân và mùa Hè qua, các nhà xuất bản báo chí khắp thế giới đã mở cuộc tranh luận liệu có nên thu tiền độc giả trên mạng với những bài báo đăng lại từ bản in đang lay lắt hay không? Có vẻ như sau những bóng gió đó là đến hành động trong mùa Thu này khi một vài tờ báo lớn rục rịch dẹp khái niệm báo mạng miễn phí.
Họ sẽ thử thách thói quen được “cho không, biếu không” thông tin mà độc giả báo mạng đã hưởng thụ hơn một thập kỷ qua. Đây là chuyện chẳng đặng đừng. Hầu hết các tờ báo nuôi báo mạng của mình bằng lợi nhuận từ báo in. Nhưng giờ thì nguồn sống đó đang vỡ vụn vì thiếu quảng cáo. Và thậm chí giá quảng cáo trên báo mạng cũng rơi không phanh!
Wall Street Journal có hơn 1 triệu độc giả đăng ký trả tiền đọc online
Theo một nghiên cứu gần đây của Viện Báo chí Mỹ, có tới 58% các tờ báo được hỏi cho biết họ đang cân nhắc thu tiền từ độc giả báo mạng. Trong nhóm này, 22% dự kiến công bố mức phí trong năm nay. Nghiên cứu trên được thực hiện qua 118 cuộc phỏng vấn với các giám đốc điều hành của làng báo Mỹ và Canada.
Tuy nhiên, quá trình từ free (miễn phí) đến fee (thu phí) này nhiều khả năng sẽ được tiến hành nhẹ nhàng từng bước chứ không đột ngột nhốt tất cả thông tin đằng sau dòng thông báo lạnh lùng: “Muốn đọc hãy trả tiền”. Các tờ báo đang khá thận trọng và cố tìm kiếm những kế hoạch thu tiền khéo léo, vừa cải thiện được doanh thu mà lại không đánh mất quá nhiều độc giả. Lấy ví dụ, tờ Pittsburgh Post-Gazette (Mỹ) có lượng phát hành trung bình mỗi ngày khoảng 206.500 bản in gần đây đã khai trương một website bao gồm tin tức, bình luận về thể thao, chính trị và giải trí mà những nội dung đó không có trên báo in hay trên báo mạng miễn phí. Dịch vụ thông tin mới này có giá cũng khá “mềm” là 36 USD mỗi năm hay 3,99 USD mỗi tháng.
Bài toán hóc búa đặt ra cho các tờ báo: độc giả sẵn lòng bỏ bao nhiêu cho những thứ họ đã quen miễn phí? Các công cụ tìm kiếm trực tuyến hay các mạng xã hội như Twitter và Facebook vẫn có thể giúp họ tìm và chia sẻ vô số thông tin mà không mất tiền. Thế nhưng, báo mạng đã đi đến đường cùng về doanh thu. Ngay cả trước khi thị trường báo mạng bắt đầu tụt dốc trong năm nay, quảng cáo trực tuyến cũng chỉ đóng góp một phần rất nhỏ cho doanh thu của các tờ báo so với quảng cáo báo in. Sự chênh lệch đó khiến các nhà xuất bản nhận ra rằng họ cần tìm kiếm thêm tiền từ Internet, từ các độc giả. Nhưng làm thế nào thì ít người có thể nghĩ được!
Trong khi các tờ báo nghiền ngẫm xem nên tính phí bao nhiêu với độc giả báo mạng thì một cuộc cạnh tranh cung cấp công nghệ thu tiền đã nhanh chóng nóng lên. “Tứ đại gia” công nghệ hàng đầu thế giới là Google, Microsoft, IBM và Oracle đều đang hứng thú phát triển hệ thống thu phí trực tuyến cho các tờ báo.
Bên cạnh đó, một kế hoạch kết hợp lại cũng đang được triển khai. Hơn 1.000 tờ báo và tạp chí đã ký kết thỏa thuận hợp tác, tham gia vào một hệ thống thu phí báo mạng mà đứng ra tổ chức là Journalism Online LLC, dự kiến sẽ thay mặt các nhà xuất bản thu phí độc giả trước mùa Đông năm nay. Journalism Online muốn thực hiện thu phí theo hình thức kiểu “một cửa”. Độc giả chỉ cần đăng ký một lần với Journalism Online để được đọc tin tức từ một loạt các nhà xuất bản, tờ báo tham gia hệ thống này chứ không cần phải lặp đi lặp lại việc khai báo thẻ tín dụng, thông tin cá nhân để đọc từng báo mạng một. Làm nhiệm vụ đại diện này, Journalism Online dự kiến giữ lại 20% doanh thu kiếm được qua hệ thống của mình.
Không ngồi cùng thuyền với Journalism Online, ông trùm truyền thông Mỹ, Chủ tịch tập đoàn News Corp là Rupert Murdoch đã sớm “móc ví” độc giả báo mạng. News Corp hiện đang có mô hình thành công nhất về bán báo mạng với tờ Wall Street Journal mà hơn 1 triệu độc giả đăng ký trả tiền đọc online. Giờ Murdoch đang muốn tiếp tục thu phí độc giả với những ấn phẩm khác của mình như New York Post hay Times of London, tuy nhiên kế hoạch cụ thể thì ông trùm này chưa tiết lộ.
Rõ ràng là thời miễn phí của báo mạng đang đi đến hồi kết khi báo in ngắc ngoải. Thế nhưng trong giai đoạn “quá độ” này, câu hỏi đặt ra là nhà xuất bản nào, tờ báo nào mạnh dạn đi tiên phong? Vẫn đang có xu hướng nhìn ngó nhau chờ xem ai can đảm cầm cờ và kết quả ra sao. Có hai kịch bản chờ đợi. Trường hợp tồi tệ nhất, việc thu phí đọc online khiến báo mạng đó mất đi một lượng lớn độc giả, từ đó thiệt hại về quảng cáo trên mạng còn lớn khi doanh thu ít ỏi kiếm được. Trường hợp tích cực nhất, báo mạng vừa cải thiện được thu nhập từ thu phí, vừa giữ được lượng truy cập đủ để hấp dẫn các kênh quảng cáo. Quan trọng hơn, việc thu phí báo mạng có thể đưa độc giả trở lại với báo in. Mà ai cũng rõ, vực dậy báo in mới là cách tồn tại tốt nhất cho các nhà xuất bản.
Họ sẽ thử thách thói quen được “cho không, biếu không” thông tin mà độc giả báo mạng đã hưởng thụ hơn một thập kỷ qua. Đây là chuyện chẳng đặng đừng. Hầu hết các tờ báo nuôi báo mạng của mình bằng lợi nhuận từ báo in. Nhưng giờ thì nguồn sống đó đang vỡ vụn vì thiếu quảng cáo. Và thậm chí giá quảng cáo trên báo mạng cũng rơi không phanh!
Wall Street Journal có hơn 1 triệu độc giả đăng ký trả tiền đọc online
Tuy nhiên, quá trình từ free (miễn phí) đến fee (thu phí) này nhiều khả năng sẽ được tiến hành nhẹ nhàng từng bước chứ không đột ngột nhốt tất cả thông tin đằng sau dòng thông báo lạnh lùng: “Muốn đọc hãy trả tiền”. Các tờ báo đang khá thận trọng và cố tìm kiếm những kế hoạch thu tiền khéo léo, vừa cải thiện được doanh thu mà lại không đánh mất quá nhiều độc giả. Lấy ví dụ, tờ Pittsburgh Post-Gazette (Mỹ) có lượng phát hành trung bình mỗi ngày khoảng 206.500 bản in gần đây đã khai trương một website bao gồm tin tức, bình luận về thể thao, chính trị và giải trí mà những nội dung đó không có trên báo in hay trên báo mạng miễn phí. Dịch vụ thông tin mới này có giá cũng khá “mềm” là 36 USD mỗi năm hay 3,99 USD mỗi tháng.
Bài toán hóc búa đặt ra cho các tờ báo: độc giả sẵn lòng bỏ bao nhiêu cho những thứ họ đã quen miễn phí? Các công cụ tìm kiếm trực tuyến hay các mạng xã hội như Twitter và Facebook vẫn có thể giúp họ tìm và chia sẻ vô số thông tin mà không mất tiền. Thế nhưng, báo mạng đã đi đến đường cùng về doanh thu. Ngay cả trước khi thị trường báo mạng bắt đầu tụt dốc trong năm nay, quảng cáo trực tuyến cũng chỉ đóng góp một phần rất nhỏ cho doanh thu của các tờ báo so với quảng cáo báo in. Sự chênh lệch đó khiến các nhà xuất bản nhận ra rằng họ cần tìm kiếm thêm tiền từ Internet, từ các độc giả. Nhưng làm thế nào thì ít người có thể nghĩ được!
Trong khi các tờ báo nghiền ngẫm xem nên tính phí bao nhiêu với độc giả báo mạng thì một cuộc cạnh tranh cung cấp công nghệ thu tiền đã nhanh chóng nóng lên. “Tứ đại gia” công nghệ hàng đầu thế giới là Google, Microsoft, IBM và Oracle đều đang hứng thú phát triển hệ thống thu phí trực tuyến cho các tờ báo.
Bên cạnh đó, một kế hoạch kết hợp lại cũng đang được triển khai. Hơn 1.000 tờ báo và tạp chí đã ký kết thỏa thuận hợp tác, tham gia vào một hệ thống thu phí báo mạng mà đứng ra tổ chức là Journalism Online LLC, dự kiến sẽ thay mặt các nhà xuất bản thu phí độc giả trước mùa Đông năm nay. Journalism Online muốn thực hiện thu phí theo hình thức kiểu “một cửa”. Độc giả chỉ cần đăng ký một lần với Journalism Online để được đọc tin tức từ một loạt các nhà xuất bản, tờ báo tham gia hệ thống này chứ không cần phải lặp đi lặp lại việc khai báo thẻ tín dụng, thông tin cá nhân để đọc từng báo mạng một. Làm nhiệm vụ đại diện này, Journalism Online dự kiến giữ lại 20% doanh thu kiếm được qua hệ thống của mình.
Không ngồi cùng thuyền với Journalism Online, ông trùm truyền thông Mỹ, Chủ tịch tập đoàn News Corp là Rupert Murdoch đã sớm “móc ví” độc giả báo mạng. News Corp hiện đang có mô hình thành công nhất về bán báo mạng với tờ Wall Street Journal mà hơn 1 triệu độc giả đăng ký trả tiền đọc online. Giờ Murdoch đang muốn tiếp tục thu phí độc giả với những ấn phẩm khác của mình như New York Post hay Times of London, tuy nhiên kế hoạch cụ thể thì ông trùm này chưa tiết lộ.
Rõ ràng là thời miễn phí của báo mạng đang đi đến hồi kết khi báo in ngắc ngoải. Thế nhưng trong giai đoạn “quá độ” này, câu hỏi đặt ra là nhà xuất bản nào, tờ báo nào mạnh dạn đi tiên phong? Vẫn đang có xu hướng nhìn ngó nhau chờ xem ai can đảm cầm cờ và kết quả ra sao. Có hai kịch bản chờ đợi. Trường hợp tồi tệ nhất, việc thu phí đọc online khiến báo mạng đó mất đi một lượng lớn độc giả, từ đó thiệt hại về quảng cáo trên mạng còn lớn khi doanh thu ít ỏi kiếm được. Trường hợp tích cực nhất, báo mạng vừa cải thiện được thu nhập từ thu phí, vừa giữ được lượng truy cập đủ để hấp dẫn các kênh quảng cáo. Quan trọng hơn, việc thu phí báo mạng có thể đưa độc giả trở lại với báo in. Mà ai cũng rõ, vực dậy báo in mới là cách tồn tại tốt nhất cho các nhà xuất bản.
Trung Sơn (Pv TTXVN tại Hong Kong)
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN