Thuốc lá lậu “ngập” thị trường (Kỳ 2)
Theo Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam: Số lượng thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam ước lượng khoảng 700 triệu bao mỗi năm. Trong đó Hà Nội, TP.HCM là những địa bàn tiêu thụ thuốc lá lậu lớn nhất cả nước.
(TT&VH) - Các lực lượng chức năng dù căng sức ngăn chặn cũng không thấm vào đâu so với lượng thuốc lá nhập lậu do mức siêu lợi nhuận của mặt hàng này. Tại bất cứ tiệm thuốc lá lớn nhỏ nào trên địa bàn TP.HCM đều có thể tìm thấy thuốc lá nhập lậu với nhãn hiệu như: Jet, Hero, 555…
Chống thuốc lá lậu: Muối bỏ biển
Theo Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam: Số lượng thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam ước lượng khoảng 700 triệu bao mỗi năm. Trong đó Hà Nội, TP.HCM là những địa bàn tiêu thụ thuốc lá lậu lớn nhất cả nước. Trong khi đó, số lượng thuốc lá lậu bị thu giữ và tiêu hủy so với số lượng tiêu thụ lại có một chênh lệch với tỷ lệ rất “ấn tượng”, khoảng hơn 7 triệu bao thuốc lá được thu giữ và tiêu hủy, chỉ chiếm 1% so với tổng lượng thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam.
Ông Nguyễn Văn Mon, Đội trưởng QLTT huyện Củ Chi cho biết: Ngày 2/9 vừa qua, lần đầu tiên QLTT Củ Chi tổ chức bắt thành công vận chuyển thuốc lá lậu bằng ghe. Đây được xem là vụ bắt thuốc lá lậu lớn nhất của đơn vị tính từ năm 1990 đến nay với tổng lượng thuốc lá lậu thu giữ được là khoảng 21.500 bao thuốc lá hiệu Jet, Hero và 555. Trước đó, QLTT liên tục tổ chức phối hợp liên ngành và liên vùng để truy quét bọn buôn lậu nhưng thường bị lộ. Thực hiện thành công đợt bắt hàng lậu này là do sự phối hợp bí mật giữa lãnh đạo đội QLTT Củ Chi, đội QLTT Long An và lực lượng Công an của 2 xã Tân An Hội, Đức Lập. Đến giờ “G”, các cán bộ QLTT mới được thông báo và triển khai thực hiện nhiệm vụ.
Thuốc lá lậu bày bán tràn lan tại chợ đầu mối Học Lạc
Anh Hồ Minh Hải, cán bộ QLTT Củ Chi kể lại: “Vào lúc 19h ngày 2/9, chúng tôi được tập hợp và thông báo nhiệm vụ. Đội được chia làm 2 tổ, một tổ trinh sát và một tổ phục kích tại khu vực kênh 14, ấp Tam Tân, xã Tân An Hội, Củ Chi. Đến 24h, trinh sát báo về có 2 ghe chở thuốc lá đang di chuyển xuống khu vực phục kích. 5 phút sau, chiếc Ca-nô với 4 cán bộ QLTT Củ Chi và Long An đã bất ngờ xuất kích chặn đứng 2 ghe này. Tài công của 2 chiếc ghe lập tức tấp ghe vào bờ bên phía Long An, đồng thời đạp máy và hàng xuống sông và nhảy lên bờ tẩu thoát. Đến 2h sáng ngày 3/9, số hàng hóa mới được thu gom đầy đủ. Nhưng đồng thời ngay tại thời điểm đó, bọn buôn lậu đã tập trung rất đông trên cầu Thầy Cai cách điểm bắt khoảng 1,5 km”.
Nhận định tình hình, nếu đưa số lượng thuốc lá lậu này về chi cục QLTT Long An tạm giữ, bọn buôn lậu sẽ có thể liều lĩnh cướp lại hàng và hành hung các cán bộ QLTT, do vậy, toàn bộ cán bộ QLTT Long An cùng với số hàng lậu đã được đưa về đội QLTT Củ Chi để đảm bảo an toàn.
Còn nhiều vướng mắc
Sau chuyến thực tế từ vùng buôn lậu thuốc lá theo hướng biên giới Tây Nam, chúng tôi đến chợ đầu mối thuốc lá đường Học Lạc, quận 5, TP.HCM. Tại đây, mặt hàng thuốc lá nhập lậu được bày bán công khai và dễ dàng mua với số lượng lớn. Không chỉ chợ đầu mối, có thể tìm thấy thuốc lá lậu ngay tại bất cứ tiệm thuốc lá lớn nhỏ nào trên các tuyến đường TP.HCM. Có thể thấy vì lợi nhuận, nhiều người kinh doanh thuốc lá bất chấp những văn bản quy phạm pháp luật nghiêm cấm kinh doanh mặt hàng thuốc lá nhập lậu.
Chúng tôi ghé vào một cửa hàng bán thuốc lá tại chợ đầu mối Học Lạc, quận 5 và yêu cầu chủ cửa hàng bán cho 5 cây Jet. Không chần chừ, chủ cửa hàng có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của chúng tôi với giá là 115.000 đồng/1 cây.
Bên cạnh đó, hiện nay không chỉ có những nhãn hiệu thuốc quá nhập lậu “kinh điển” như Jet, Hero, 555... mà ngay cả những nhãn hiệu thuốc lá ngoại giá “bèo” vài ngàn đồng/ 1gói cho đến các loại thuốc lá cao cấp có giá vài chục ngàn/ 1 gói cũng đang tràn ngập thị trường TP.HCM. Đó là những sản phẩm không rõ nguồn gốc sản xuất, chỉ ghi là được sản xuất theo sự cho phép của các công ty Anh, Mỹ... nhập lậu vào thị trường Việt Nam.
Theo ông Nguyễn Văn Mon: Việc ban hành Nghị định 43/NĐ-CP là rất kịp thời, theo đó “Nghị định bổ sung thuốc lá điếu, xì gà và các dạng thuốc lá thành phẩm khác nhập lậu vào danh mục hàng hoá cấm kinh doanh. Theo đó, tổ chức, cá nhân kinh doanh mặt hàng này, tùy mức độ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự”. Tuy nhiên, hiện nay chưa có Thông tư hướng dẫn nên việc xử lý còn gặp nhiều khó khăn, vẫn phải chờ Thông tư hướng dẫn từ Bộ Công Thương ban hành. Bên cạnh đó, mức phạt hành chính vẫn còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe các đối tượng vận chuyển, kinh doanh thuốc lá nhập lậu này. Trong khi việc mua bán, vận chuyển mặt hàng cấm này có thể đem lại lợi nhuận “kếch xù” từ 200% cho đến 400% trên mỗi bao thuốc lá. Những kẻ mua bán, vận chuyển thuốc lá lậu sẵn sàng nộp phạt khi bị bắt và tiếp tục vi phạm.
Vấn đề thuốc lá nhập lậu ồ ạt vào Việt Nam đã đến lúc báo động, cần phải có một giải pháp kịp thời, đồng bộ và quyết liệt của các cơ quan chức năng, tránh nguy cơ Việt Nam biến thành “thiên đường” của thuốc lá lậu, thuốc lá giả.
Chống thuốc lá lậu: Muối bỏ biển
Theo Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam: Số lượng thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam ước lượng khoảng 700 triệu bao mỗi năm. Trong đó Hà Nội, TP.HCM là những địa bàn tiêu thụ thuốc lá lậu lớn nhất cả nước. Trong khi đó, số lượng thuốc lá lậu bị thu giữ và tiêu hủy so với số lượng tiêu thụ lại có một chênh lệch với tỷ lệ rất “ấn tượng”, khoảng hơn 7 triệu bao thuốc lá được thu giữ và tiêu hủy, chỉ chiếm 1% so với tổng lượng thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam.
Ông Nguyễn Văn Mon, Đội trưởng QLTT huyện Củ Chi cho biết: Ngày 2/9 vừa qua, lần đầu tiên QLTT Củ Chi tổ chức bắt thành công vận chuyển thuốc lá lậu bằng ghe. Đây được xem là vụ bắt thuốc lá lậu lớn nhất của đơn vị tính từ năm 1990 đến nay với tổng lượng thuốc lá lậu thu giữ được là khoảng 21.500 bao thuốc lá hiệu Jet, Hero và 555. Trước đó, QLTT liên tục tổ chức phối hợp liên ngành và liên vùng để truy quét bọn buôn lậu nhưng thường bị lộ. Thực hiện thành công đợt bắt hàng lậu này là do sự phối hợp bí mật giữa lãnh đạo đội QLTT Củ Chi, đội QLTT Long An và lực lượng Công an của 2 xã Tân An Hội, Đức Lập. Đến giờ “G”, các cán bộ QLTT mới được thông báo và triển khai thực hiện nhiệm vụ.
Anh Hồ Minh Hải, cán bộ QLTT Củ Chi kể lại: “Vào lúc 19h ngày 2/9, chúng tôi được tập hợp và thông báo nhiệm vụ. Đội được chia làm 2 tổ, một tổ trinh sát và một tổ phục kích tại khu vực kênh 14, ấp Tam Tân, xã Tân An Hội, Củ Chi. Đến 24h, trinh sát báo về có 2 ghe chở thuốc lá đang di chuyển xuống khu vực phục kích. 5 phút sau, chiếc Ca-nô với 4 cán bộ QLTT Củ Chi và Long An đã bất ngờ xuất kích chặn đứng 2 ghe này. Tài công của 2 chiếc ghe lập tức tấp ghe vào bờ bên phía Long An, đồng thời đạp máy và hàng xuống sông và nhảy lên bờ tẩu thoát. Đến 2h sáng ngày 3/9, số hàng hóa mới được thu gom đầy đủ. Nhưng đồng thời ngay tại thời điểm đó, bọn buôn lậu đã tập trung rất đông trên cầu Thầy Cai cách điểm bắt khoảng 1,5 km”.
Nhận định tình hình, nếu đưa số lượng thuốc lá lậu này về chi cục QLTT Long An tạm giữ, bọn buôn lậu sẽ có thể liều lĩnh cướp lại hàng và hành hung các cán bộ QLTT, do vậy, toàn bộ cán bộ QLTT Long An cùng với số hàng lậu đã được đưa về đội QLTT Củ Chi để đảm bảo an toàn.
Còn nhiều vướng mắc
Sau chuyến thực tế từ vùng buôn lậu thuốc lá theo hướng biên giới Tây Nam, chúng tôi đến chợ đầu mối thuốc lá đường Học Lạc, quận 5, TP.HCM. Tại đây, mặt hàng thuốc lá nhập lậu được bày bán công khai và dễ dàng mua với số lượng lớn. Không chỉ chợ đầu mối, có thể tìm thấy thuốc lá lậu ngay tại bất cứ tiệm thuốc lá lớn nhỏ nào trên các tuyến đường TP.HCM. Có thể thấy vì lợi nhuận, nhiều người kinh doanh thuốc lá bất chấp những văn bản quy phạm pháp luật nghiêm cấm kinh doanh mặt hàng thuốc lá nhập lậu.
Chúng tôi ghé vào một cửa hàng bán thuốc lá tại chợ đầu mối Học Lạc, quận 5 và yêu cầu chủ cửa hàng bán cho 5 cây Jet. Không chần chừ, chủ cửa hàng có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu của chúng tôi với giá là 115.000 đồng/1 cây.
Bên cạnh đó, hiện nay không chỉ có những nhãn hiệu thuốc quá nhập lậu “kinh điển” như Jet, Hero, 555... mà ngay cả những nhãn hiệu thuốc lá ngoại giá “bèo” vài ngàn đồng/ 1gói cho đến các loại thuốc lá cao cấp có giá vài chục ngàn/ 1 gói cũng đang tràn ngập thị trường TP.HCM. Đó là những sản phẩm không rõ nguồn gốc sản xuất, chỉ ghi là được sản xuất theo sự cho phép của các công ty Anh, Mỹ... nhập lậu vào thị trường Việt Nam.
Theo ông Nguyễn Văn Mon: Việc ban hành Nghị định 43/NĐ-CP là rất kịp thời, theo đó “Nghị định bổ sung thuốc lá điếu, xì gà và các dạng thuốc lá thành phẩm khác nhập lậu vào danh mục hàng hoá cấm kinh doanh. Theo đó, tổ chức, cá nhân kinh doanh mặt hàng này, tùy mức độ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự”. Tuy nhiên, hiện nay chưa có Thông tư hướng dẫn nên việc xử lý còn gặp nhiều khó khăn, vẫn phải chờ Thông tư hướng dẫn từ Bộ Công Thương ban hành. Bên cạnh đó, mức phạt hành chính vẫn còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe các đối tượng vận chuyển, kinh doanh thuốc lá nhập lậu này. Trong khi việc mua bán, vận chuyển mặt hàng cấm này có thể đem lại lợi nhuận “kếch xù” từ 200% cho đến 400% trên mỗi bao thuốc lá. Những kẻ mua bán, vận chuyển thuốc lá lậu sẵn sàng nộp phạt khi bị bắt và tiếp tục vi phạm.
Vấn đề thuốc lá nhập lậu ồ ạt vào Việt Nam đã đến lúc báo động, cần phải có một giải pháp kịp thời, đồng bộ và quyết liệt của các cơ quan chức năng, tránh nguy cơ Việt Nam biến thành “thiên đường” của thuốc lá lậu, thuốc lá giả.
Phóng sự của Anh Đức – Phan Vũ
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN