Premier League: “Đại gia” và “sao nhí”
Chủ đề “sao nhí” và “đại gia” Premier League đang rầm rộ những ngày này, bất chấp niềm vui “Sư tử” Anh đã cập bến lục địa đen sau chiến thắng “hoành tráng” 5-1 trước Croatia tại Wembley ở vòng loại World Cup 2010.
(TT&VH cuối tuần) - Chủ đề “sao nhí” và “đại gia” Premier League đang rầm rộ những ngày này, bất chấp niềm vui “Sư tử” Anh đã cập bến lục địa đen sau chiến thắng “hoành tráng” 5-1 trước Croatia tại Wembley ở vòng loại World Cup 2010. Sau trận “động đất” Chelsea bị “treo” chuyển nhượng đến năm 2011 là vô số những địa chấn theo kịch bản quen thuộc: Các CLB “nạn nhân” chỉ trích dữ dội kiểu cướp người của Chelsea, M.U, Arsenal, Liverpool và thậm chí cả “đại gia mới nổi” Man. City.
Mọi chuyện không dừng lại là những lời than vãn. Việc FIFA mạnh tay với Chelsea đang khuyến khích làn sóng kiện tụng khắp mọi nơi. Le Harve tố M.U lôi kéo gia đình chú nhóc Paul Pogba 12 tuổi, cho tiền và tặng nhà để đổi lấy hợp đồng với Old Trafford. “Quỷ đỏ” phản pháo mạnh mẽ, dọa kiện ngược lại Le Harve nếu cứ “to mồm”. Chưa xong căng thẳng qua eo biển Manche, M.U đã lại chịu tiếp sức ép mới từ Italia, nơi vừa qua đã vang lên không ngớt lời “tố khổ” mà sau AS Roma, Empoli đến lượt Fiorentina. Không chỉ đơn giản là đánh tiếng như Le Harve, Fiorentina đang chuẩn bị nộp khiếu nại chính thức lên FIFA xung quanh vụ M.U lôi kéo hậu vệ trẻ mới 16 tuổi hồi tháng trước là Michele Fornasier đến xứ sương mù. FIFA xác nhận là Fiorentina đã liên lạc và giờ họ chỉ chờ văn bản từ đội bóng Italia để mở cuộc điều tra.
Gael Kakuta (phải), nguyên nhân khiến Chelsea bị Lens kiện
Chưa hết. Bên kia thành phố, Man “xanh” cũng đang rơi vào kịch bản chẳng khác gì vụ Chelsea và Gael Kakuta. CLB Rennes đã thông báo lên FIFA rằng Man. City dụ dỗ trái phép hậu vệ trẻ Jeremy Helan của mình để cầu thủ 17 tuổi này phá vỡ một thỏa thuận “tiền hợp đồng” đã ký với Rennes hồi Helan mới 13 tuổi. Chỉ cần thay Helan bằng Kakuta, Man. City bằng Chelsea, Rennes bằng Lens và 13 tuổi bằng 14 tuổi thì đã là hình ảnh khơi mào của vụ việc đang hứa hẹn làm rối bời hệ thống chuyển nhượng cầu thủ trẻ thế giới!
Nếu bạn cảm thấy chưa “ngán” các vụ tranh chấp này, có thể kể thêm ra một câu chuyện nội bộ bóng đá Anh khi mới đây, một tòa án ra phán quyết Everton phải bồi thường cho Leeds 600.000 bảng do vụ lôi kéo hậu vệ 16 tuổi Luke Garbutt về Goodison Park hồi đầu mùa Hè. Khoản phí này cao gấp 3 lần số tiền đền bù ban đầu và có thể còn lên đến 1,5 triệu bảng tuỳ thuộc vào thành tích của Garbutt. Nhưng có vẻ, Leeds vẫn chưa hài lòng khi GĐĐH Shaun Harvey nhận xét rằng chừng đó chưa đủ cao để ngăn chặn các CLB trong tương lai không thực hiện kiểu lôi kéo người của CLB khác như vậy!
Thuận mua mà không vừa bán
Nguyên tắc cơ bản của một vụ chuyển nhượng cầu thủ cũng chẳng khác gì một vụ mua bán thông thường. Nó đòi hỏi sự nhất trí của tất cả các bên liên quan. Nhưng điều này chỉ đúng trong trường hợp chuyển nhượng cầu thủ đã là chuyên nghiệp, khi giữa các bên có các ràng buộc rõ ràng như hợp đồng. Còn với các cầu thủ nhí, mọi chuyện phức tạp hơn nhiều mà đa số trường hợp viện dẫn cả luật lao động quốc tế cũng không xong.
Nếu bạn cảm thấy chưa “ngán” các vụ tranh chấp này, có thể kể thêm ra một câu chuyện nội bộ bóng đá Anh khi mới đây, một tòa án ra phán quyết Everton phải bồi thường cho Leeds 600.000 bảng do vụ lôi kéo hậu vệ 16 tuổi Luke Garbutt về Goodison Park hồi đầu mùa Hè. Khoản phí này cao gấp 3 lần số tiền đền bù ban đầu và có thể còn lên đến 1,5 triệu bảng tuỳ thuộc vào thành tích của Garbutt. Nhưng có vẻ, Leeds vẫn chưa hài lòng khi GĐĐH Shaun Harvey nhận xét rằng chừng đó chưa đủ cao để ngăn chặn các CLB trong tương lai không thực hiện kiểu lôi kéo người của CLB khác như vậy!
Thuận mua mà không vừa bán
Nguyên tắc cơ bản của một vụ chuyển nhượng cầu thủ cũng chẳng khác gì một vụ mua bán thông thường. Nó đòi hỏi sự nhất trí của tất cả các bên liên quan. Nhưng điều này chỉ đúng trong trường hợp chuyển nhượng cầu thủ đã là chuyên nghiệp, khi giữa các bên có các ràng buộc rõ ràng như hợp đồng. Còn với các cầu thủ nhí, mọi chuyện phức tạp hơn nhiều mà đa số trường hợp viện dẫn cả luật lao động quốc tế cũng không xong.
Paul Pogba, tâm điểm của vụ tố cáo lẫn nhau giữa Le Havre và M.U
Đơn cử trường hợp phát pháo hiệu là vụ Chelsea và Kakuta. Cơ sở để FIFA phạt nặng Chelsea là Kakuta có ký một thỏa thuận “tiền hợp đồng” hồi 14 tuổi hứa hẹn rằng sẽ gia nhập Lens khi tròn 16 tuổi. Thế nhưng luật của Liên minh châu Âu (EU) ghi rõ ràng là người lao động (mà đương nhiên cầu thủ cũng thuộc phạm vi này) không được phép ký các hợp đồng lao động ràng buộc cho đến khi họ tròn 16 tuổi. Dạng “tiền hợp đồng” như của Kakuta với Lens chưa từng xuất hiện trong các tranh chấp tại các tòa án châu Âu. Song với quyết định phạt Chelsea, FIFA coi như đương nhiên thừa nhận nó. Đúng là dạng thỏa thuận “tiền hợp đồng” như vậy tồn tại nhiều ở Pháp song lại chẳng bao giờ được nghe nói đến ở các nền bóng đá hàng đầu như Anh hay Italia. Vậy nên Chelsea đang khẳng định mình không sai và chống án lên Tòa án trọng tài thể thao quốc tế (CAS).
Mặc dù vậy, cơ hội lật ngược tình thế cho Chelsea không cao. Vài vụ gần đây, CAS ủng hộ FIFA ra mặt mà đáng lưu ý đầu năm nay, CAS giữ nguyên phán quyết của FIFA với CLB Al Kuwait trong trường hợp tương tự như Chelsea. Al Kuwait bị tố cáo dụ dỗ một cầu thủ Estonia là Vjatseslav Zahovaiko phá hợp đồng hiện tại. Kết cục, Al Kuwait bị phạt 120.000 USD và cũng như Chelsea, bị cấm tham gia chuyển nhượng trong hai mùa.
Trong khi đó, các chỉ trích của AS Roma hay Empoli nhằm vào M.U lại liên quan đến sự khác biệt trong luật từng giải. Bóng đá Italia cấm các CLB ký hợp đồng với cầu thủ dưới 18 tuổi trong khi bóng đá Anh nới lỏng giới hạn chỉ là 16 tuổi. Vậy nên không ít đội bóng xứ sương mù như M.U tranh thủ kẽ hở này, hớt tay trên nhiều tài năng trẻ của các giải khác.
Dù dưới dạng nào, tựu trung phàn nàn của các “nạn nhân” là họ được đền bù không xứng đáng hoặc thậm chí chẳng có xu nào. Họ tiếc rẻ công sức phát hiện, chăm bẵm những cầu thủ nhí này để rồi một ngày nào đó phải bất lực nhìn các CLB lắm tiền nhiều của mà chủ yếu là nhóm “đại gia” Premier League đến cướp bóc thản nhiên. Họ không có quyền “được bán”. Còn với các cầu thủ nhí, họ đương nhiên sung sướng và gật đầu khi những tên tuổi lớn như Chelsea hay M.U đến gõ cửa.
Cuộc cải cách còn xa vời?
Án phạt Chelsea cho thấy FIFA đã quyết định mở cuộc chiến chống tình trạng trên. Mất hai năm nghiên cứu là quá lâu để xử vụ này nhưng điều đó đồng nghĩa FIFA đang nắm chắc phần thắng bất kể Chelsea có đưa câu chuyện ra cả tòa dân sự. Theo tiết lộ của FIFA, còn cả đống những vụ tương tự nằm trên bàn chờ cơ quan này xử lý cho thấy vấn đề không còn nằm trong quy mô nho nhỏ nữa mà đã đến mức cần một tiền lệ mạnh tay làm gương.
Thậm chí vừa qua, Chủ tịch FIFA Sepp Blatter còn cảnh báo các CLB có thể đối mặt với cả án phạt trừ điểm nếu bị phát hiện lôi kéo, dụ dỗ cầu thủ CLB khác. UEFA thì từ lâu thúc đẩy quy định cấm chuyển nhượng cầu thủ dưới 18 tuổi. Tuy nhiên, Chủ tịch Michel Platini cần đạt được sự thông qua của Ủy ban châu Âu (EC) bởi luật lao động EU hiện nay cho phép người lao động từ 16 tuổi trở lên được tự do thoải mái di chuyển làm việc trong khối.
Trong khi việc áp đặt các chế tài mạnh hơn như trừ điểm cũng như viễn cảnh được EC chấp thuận ngoại lệ giới hạn 18 tuổi với cầu thủ nằm trong khả năng của FIFA và UEFA, có một khía cạnh liên quan trực tiếp đến vấn đề “sao nhí” lại khó mà giải quyết. Đó là những trường hợp mà độ tuổi còn thấp hơn mức 16.
Thực ra, Premier League cũng có những quy định về độ tuổi tham gia các học viện bóng đá. Học viện chỉ có thể săn lùng và ký hợp đồng với những cầu thủ dưới 14 tuổi trong trường hợp “sao nhí” này sống trong phạm vi 1 tiếng đồng hồ giao thông từ CLB về nhà, còn từ 14 đến 16 tuổi là 90 phút giao thông. Quy định trên nhằm không chỉ phát triển các tài năng bóng đá địa phương mà còn để bảo đảm rằng các “sao nhí” vẫn có được sự chăm sóc toàn diện từ giáo dục đến gia đình bởi chẳng phải ai tham gia các học viện cũng trở thành cầu thủ chuyên nghiệp. Các thanh thiếu niên này vẫn cần sự phát triển song song về học vấn, xã hội. Với trường hợp các “sao nhí ngoại” thì gia đình cũng phải định cư gần CLB đồng thời gia đình phải chứng minh rằng việc họ chuyển ra nước ngoài sinh sống là vì những lí do “không liên quan đến bóng đá”.
Tuy nhiên, ngược lại, quá khó chứng minh những gia đình như của Federico Macheda hay Michele Fornasier chuyển đến Manchester là vì sự nghiệp tương lai trên sân cỏ của con em mình! Không ngạc nhiên khi Lazio trước đây hay Fiorentina hiện nay đang tố cáo M.U đã hỗ trợ không nhỏ cho các gia đình trên rời Italia đến Anh. Để làm rõ ràng được các trường hợp này đòi hỏi phải có một hệ thống điều tra hết sức phức tạp và tốn kém. Ai sẽ nuôi bộ máy cồng kềnh đó?
Xét cho cùng, cơn thịnh nộ rầm rộ trút vào Premier League hiện nay chỉ như chuyện “té nước theo mưa”. Số liệu thống kê cho thấy đại đa số các thanh thiếu niên gia nhập những học viện bóng đá tại Anh là người Anh. Chỉ có 5% trong độ tuổi từ 8 đến 16 là quốc tịch nước ngoài. Những ngôn từ mạnh, nặng nề như “buôn bán trẻ em”, “cướp bóc tài năng”, “hút máu bóng đá”… xem chừng hơi quá. Thử nhìn chính các “nạn nhân” như các CLB Pháp, họ cũng chủ yếu săn lùng “sao nhí” ở châu Phi đó thôi. Hay bóng đá trẻ Nam Mỹ bị chi phối bởi những đối tượng gọi là “bên thứ ba” trung gian. Đây là một vấn đề mang tính toàn cầu mà cho dù đang quyết tâm giải quyết, FIFA và UEFA sẽ còn tốn nhiều thời gian cùng nỗ lực…
Mặc dù vậy, cơ hội lật ngược tình thế cho Chelsea không cao. Vài vụ gần đây, CAS ủng hộ FIFA ra mặt mà đáng lưu ý đầu năm nay, CAS giữ nguyên phán quyết của FIFA với CLB Al Kuwait trong trường hợp tương tự như Chelsea. Al Kuwait bị tố cáo dụ dỗ một cầu thủ Estonia là Vjatseslav Zahovaiko phá hợp đồng hiện tại. Kết cục, Al Kuwait bị phạt 120.000 USD và cũng như Chelsea, bị cấm tham gia chuyển nhượng trong hai mùa.
Trong khi đó, các chỉ trích của AS Roma hay Empoli nhằm vào M.U lại liên quan đến sự khác biệt trong luật từng giải. Bóng đá Italia cấm các CLB ký hợp đồng với cầu thủ dưới 18 tuổi trong khi bóng đá Anh nới lỏng giới hạn chỉ là 16 tuổi. Vậy nên không ít đội bóng xứ sương mù như M.U tranh thủ kẽ hở này, hớt tay trên nhiều tài năng trẻ của các giải khác.
Dù dưới dạng nào, tựu trung phàn nàn của các “nạn nhân” là họ được đền bù không xứng đáng hoặc thậm chí chẳng có xu nào. Họ tiếc rẻ công sức phát hiện, chăm bẵm những cầu thủ nhí này để rồi một ngày nào đó phải bất lực nhìn các CLB lắm tiền nhiều của mà chủ yếu là nhóm “đại gia” Premier League đến cướp bóc thản nhiên. Họ không có quyền “được bán”. Còn với các cầu thủ nhí, họ đương nhiên sung sướng và gật đầu khi những tên tuổi lớn như Chelsea hay M.U đến gõ cửa.
Cuộc cải cách còn xa vời?
Án phạt Chelsea cho thấy FIFA đã quyết định mở cuộc chiến chống tình trạng trên. Mất hai năm nghiên cứu là quá lâu để xử vụ này nhưng điều đó đồng nghĩa FIFA đang nắm chắc phần thắng bất kể Chelsea có đưa câu chuyện ra cả tòa dân sự. Theo tiết lộ của FIFA, còn cả đống những vụ tương tự nằm trên bàn chờ cơ quan này xử lý cho thấy vấn đề không còn nằm trong quy mô nho nhỏ nữa mà đã đến mức cần một tiền lệ mạnh tay làm gương.
Thậm chí vừa qua, Chủ tịch FIFA Sepp Blatter còn cảnh báo các CLB có thể đối mặt với cả án phạt trừ điểm nếu bị phát hiện lôi kéo, dụ dỗ cầu thủ CLB khác. UEFA thì từ lâu thúc đẩy quy định cấm chuyển nhượng cầu thủ dưới 18 tuổi. Tuy nhiên, Chủ tịch Michel Platini cần đạt được sự thông qua của Ủy ban châu Âu (EC) bởi luật lao động EU hiện nay cho phép người lao động từ 16 tuổi trở lên được tự do thoải mái di chuyển làm việc trong khối.
Trong khi việc áp đặt các chế tài mạnh hơn như trừ điểm cũng như viễn cảnh được EC chấp thuận ngoại lệ giới hạn 18 tuổi với cầu thủ nằm trong khả năng của FIFA và UEFA, có một khía cạnh liên quan trực tiếp đến vấn đề “sao nhí” lại khó mà giải quyết. Đó là những trường hợp mà độ tuổi còn thấp hơn mức 16.
Thực ra, Premier League cũng có những quy định về độ tuổi tham gia các học viện bóng đá. Học viện chỉ có thể săn lùng và ký hợp đồng với những cầu thủ dưới 14 tuổi trong trường hợp “sao nhí” này sống trong phạm vi 1 tiếng đồng hồ giao thông từ CLB về nhà, còn từ 14 đến 16 tuổi là 90 phút giao thông. Quy định trên nhằm không chỉ phát triển các tài năng bóng đá địa phương mà còn để bảo đảm rằng các “sao nhí” vẫn có được sự chăm sóc toàn diện từ giáo dục đến gia đình bởi chẳng phải ai tham gia các học viện cũng trở thành cầu thủ chuyên nghiệp. Các thanh thiếu niên này vẫn cần sự phát triển song song về học vấn, xã hội. Với trường hợp các “sao nhí ngoại” thì gia đình cũng phải định cư gần CLB đồng thời gia đình phải chứng minh rằng việc họ chuyển ra nước ngoài sinh sống là vì những lí do “không liên quan đến bóng đá”.
Tuy nhiên, ngược lại, quá khó chứng minh những gia đình như của Federico Macheda hay Michele Fornasier chuyển đến Manchester là vì sự nghiệp tương lai trên sân cỏ của con em mình! Không ngạc nhiên khi Lazio trước đây hay Fiorentina hiện nay đang tố cáo M.U đã hỗ trợ không nhỏ cho các gia đình trên rời Italia đến Anh. Để làm rõ ràng được các trường hợp này đòi hỏi phải có một hệ thống điều tra hết sức phức tạp và tốn kém. Ai sẽ nuôi bộ máy cồng kềnh đó?
Xét cho cùng, cơn thịnh nộ rầm rộ trút vào Premier League hiện nay chỉ như chuyện “té nước theo mưa”. Số liệu thống kê cho thấy đại đa số các thanh thiếu niên gia nhập những học viện bóng đá tại Anh là người Anh. Chỉ có 5% trong độ tuổi từ 8 đến 16 là quốc tịch nước ngoài. Những ngôn từ mạnh, nặng nề như “buôn bán trẻ em”, “cướp bóc tài năng”, “hút máu bóng đá”… xem chừng hơi quá. Thử nhìn chính các “nạn nhân” như các CLB Pháp, họ cũng chủ yếu săn lùng “sao nhí” ở châu Phi đó thôi. Hay bóng đá trẻ Nam Mỹ bị chi phối bởi những đối tượng gọi là “bên thứ ba” trung gian. Đây là một vấn đề mang tính toàn cầu mà cho dù đang quyết tâm giải quyết, FIFA và UEFA sẽ còn tốn nhiều thời gian cùng nỗ lực…
Trung Sơn (Hong Kong)
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN