Tư duy và lối sống của người Việt Nam trước yêu cầu hội nhập quốc tế
Các đặc trưng nổi bật trong lối sống của con người Việt là chủ nghĩa yêu nước; tính cố kết cộng đồng gắn liền với tình làng nghĩa xóm, tinh thần đoàn kết tương trợ qua các quan hệ gia đình, tinh thần bao dung nhân ái...
(TT&VH) - Đây là một nội dung của đề tài KX.03.07/06 do Viện Triết học (Viện KHXH Việt Nam) thực hiện. Các tác giả đã khẳng định, phương thức sản xuất chính là cơ sở để hình thành nên lối sống và đó cũng là nhân tố quyết định đến lối sống, việc định hướng cho các hoạt động và các giá trị cho con người.
Lối sống người Việt Nam được hình thành do điều kiện kinh tế, chính trị, địa lý, được hình thành trong quá trình hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam. Do vậy lối sống của người Việt Nam cũng chính là hiện thân của các đặc điểm truyền thống của dân tộc và mang bản sắc văn hóa Việt Nam.
Các đặc trưng nổi bật trong lối sống của con người Việt là chủ nghĩa yêu nước; tính cố kết cộng đồng gắn liền với tình làng nghĩa xóm, tinh thần đoàn kết tương trợ qua các quan hệ gia đình, dòng họ, làng xã; tinh thần bao dung nhân ái, quý trọng con người... Đây là những giá trị trong văn hóa truyền thống cần được phát huy. Một số hạn chế là còn mang đậm nét tâm lý tiểu nông, tự cấp tự túc, đóng cửa, cục bộ và bảo thủ.
Đặc trưng của tư duy truyền thống Việt Nam thiên về tình hơn lý. Người Việt thường lấy đạo đức làm cơ sở trong quan hệ ứng xử giữa người với người, tình làng nghĩa xóm sâu nặng đã che mờ quan hệ pháp lý - vốn được coi trọng trong các xã hội phát triển. Với cách ứng xử như vậy, các quan hệ pháp lý trở nên trì trệ và tư duy pháp lý của người Việt trở nên yếu kém. Đây là một nhược điểm cần được khắc phục khi tham gia vào quá trình hội nhập và giao lưu quốc tế.
Hiện tư duy và lối sống của người Việt còn chịu ảnh hưởng nặng nề của lối sống bao cấp. Tư duy và lối sống bao cấp có những mặt tích cực là góp phần làm nên sự ổn định xã hội, tạo điều kiện và cơ hội cho những người yếu thế, dễ bị tổn thương. Tuy nhiên, nó còn có những hạn chế thể hiện ở tính độc quyền, xin cho, ỷ lại, ngại thay đổi, đùn đẩy và trốn tránh trách nhiệm cá nhân. Những nhược điểm đó sẽ là trở lực phải khắc phục để mỗi người có cơ hội bình đẳng, phát huy hết sức sáng tạo của mình, đóng góp tích cực vào công cuộc phát triển đất nước.
Lối sống người Việt Nam được hình thành do điều kiện kinh tế, chính trị, địa lý, được hình thành trong quá trình hình thành và phát triển của dân tộc Việt Nam. Do vậy lối sống của người Việt Nam cũng chính là hiện thân của các đặc điểm truyền thống của dân tộc và mang bản sắc văn hóa Việt Nam.
Các đặc trưng nổi bật trong lối sống của con người Việt là chủ nghĩa yêu nước; tính cố kết cộng đồng gắn liền với tình làng nghĩa xóm, tinh thần đoàn kết tương trợ qua các quan hệ gia đình, dòng họ, làng xã; tinh thần bao dung nhân ái, quý trọng con người... Đây là những giá trị trong văn hóa truyền thống cần được phát huy. Một số hạn chế là còn mang đậm nét tâm lý tiểu nông, tự cấp tự túc, đóng cửa, cục bộ và bảo thủ.
Đặc trưng của tư duy truyền thống Việt Nam thiên về tình hơn lý. Người Việt thường lấy đạo đức làm cơ sở trong quan hệ ứng xử giữa người với người, tình làng nghĩa xóm sâu nặng đã che mờ quan hệ pháp lý - vốn được coi trọng trong các xã hội phát triển. Với cách ứng xử như vậy, các quan hệ pháp lý trở nên trì trệ và tư duy pháp lý của người Việt trở nên yếu kém. Đây là một nhược điểm cần được khắc phục khi tham gia vào quá trình hội nhập và giao lưu quốc tế.
Hiện tư duy và lối sống của người Việt còn chịu ảnh hưởng nặng nề của lối sống bao cấp. Tư duy và lối sống bao cấp có những mặt tích cực là góp phần làm nên sự ổn định xã hội, tạo điều kiện và cơ hội cho những người yếu thế, dễ bị tổn thương. Tuy nhiên, nó còn có những hạn chế thể hiện ở tính độc quyền, xin cho, ỷ lại, ngại thay đổi, đùn đẩy và trốn tránh trách nhiệm cá nhân. Những nhược điểm đó sẽ là trở lực phải khắc phục để mỗi người có cơ hội bình đẳng, phát huy hết sức sáng tạo của mình, đóng góp tích cực vào công cuộc phát triển đất nước.
L.Đ
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN