Bóng đèn công nghệ mới: Lợi năng lượng, thiệt thẩm mỹ

Kể từ ngày 1/9, lệnh cấm bán các bóng đèn “đỏ”” truyền thống ở châu Âu sẽ bắt đầu có hiệu lực nhằm buộc dân chúng phải sử dụng loại bóng đèn công nghệ mới compact (CFL).

(TT&VH) - Kể từ ngày 1/9, lệnh cấm bán các bóng đèn “đỏ” truyền thống ở châu Âu sẽ bắt đầu có hiệu lực nhằm buộc dân chúng phải sử dụng loại bóng đèn công nghệ mới compact (CFL). Theo các nhà sáng chế, việc sử dụng CFL sẽ tiết kiệm được 80% điện năng tiêu thụ so với loại bóng đèn cũ. Tuy nhiên, nhiều nghệ sĩ và chủ nhân các bảo tàng ở châu Âu cho rằng, xét về mặt nghệ thuật chiếu sáng thì CFL rất phản thẩm mỹ.

Việc sử dụng loại bóng đèn truyền thống sẽ bị cấm hẳn tại châu Âu từ tháng 9/2012. Lý do của việc chuyển đổi là vì CFL vừa tiết kiệm năng lượng vừa giảm khí thải CO2, loại khí gây ra hiệu ứng nhà kính đang làm Trái Đất nóng lên.

Các nghệ sĩ vẫn thích loại bóng đèn truyền thống

Hiệp hội Người tiêu dùng châu Âu đã hưởng ứng nhiệt liệt nhưng các nghệ sĩ và những ai có tâm hồn nghệ sĩ thì lại không ủng hộ quyết định này. Peter Orth là một trong số đó.

Thích được “bao bọc” trong thế giới nghệ thuật nên Peter Orth đã biến ngôi nhà hai tầng đẹp đẽ của mình thành viện bảo tàng. Phòng nào trong ngôi nhà của ông cũng được trang trí bằng các bộ sưu tập nghệ thuật, từ những cửa sổ lắp kính màu tới các tác phẩm điêu khắc và tranh vẽ... Orth nói rằng bộ sưu tập của ông sẽ mất đi một nửa vẻ lộng lẫy nếu thiếu các bóng đèn “đỏ” truyền thống. Ông đã lắp những chiếc bóng đèn như thế ở khắp nơi để làm nổi bật các bức tranh hay tác phẩm điêu khắc.

Orth cho biết: “Không có những bóng đèn này, các bức tranh vẫn mang màu sắc vốn có của nó, nhưng sẽ bị tối đi trong mắt người xem bởi những tông màu xám của căn phòng. Ánh sáng (của loại đèn truyền thống) góp phần làm nổi bật một số yếu tố nhất định trong tác phẩm theo chủ ý của người nghệ sĩ hay nhà thiết kế phòng trưng bày”.

Dự án Lichtfaktor nổi bật với nhiều nguồn ánh sáng khác nhau

Nhiều cuộc triển lãm trong bảo tàng Orth House đã “ăn theo” việc bố trí các bóng đèn điện. Lấy cảm hứng từ các cuộc chu du khắp thế giới bằng thuyền buồm cách đây nhiều năm, Orth đã biến một tầng hầm thành khung cảnh bầu trời với những bóng đèn điện được lắp vào trần nhà để tượng trưng cho các chòm sao. “Hầu hết hệ thống ánh sáng này được thiết kế riêng cho các tác phẩm nghệ thuật. Tôi không tìm thấy một bóng đèn tiết kiệm năng lượng nào phù hợp với những yêu cầu đó. Đổi hệ thống chiếu sáng có nghĩa là thay đổi cấu trúc cơ bản của các căn phòng, trong đó gồm cả việc phá bỏ nhiều bức tường”, ông nói.

Nhiếp ảnh gia Marcel Panne cũng bày tỏ sự lo lắng về lệnh cấm dùng bóng đèn điện truyền thống. Ông cùng với các nghệ sĩ ở Cologne (Đức) đang thực hiện dự án Lichtfaktor, trong đó sử dụng nhiều nguồn ánh sáng khác nhau để tạo nên những hình ảnh của các thành phố vào ban đêm.

Những bóng đèn điện cũ sẽ dần bị thay thế ở châu Âu

Lichtfaktor hầu hết sử dụng ánh sáng LED (diode phát sáng) và đèn chớp hoạt động bằng pin. “Là các nghệ sĩ về ánh sáng, chúng tôi cần các loại ánh sáng khác nhau. Nhiều khi chúng tôi cần sử dụng ánh sáng lành lạnh của đèn neon, nhưng cũng có lúc lại phải sử dụng loại ánh sáng ấm áp - điều mà chỉ có những bóng đèn điện truyền thống mới đáp ứng được”, Panne giải thích.

Trong khi các bóng đèn dây tóc thể hiện được toàn bộ quang phổ ánh sáng thì những bóng đèn tiết kiệm nặng lượng lại thiên về các màu xanh và trắng hơn, do vậy ánh sáng có vẻ “giả”.

Đối với những người chưa sẵn sàng thay đổi “diện mạo” các tác phẩm nghệ thuật của mình thì chỉ có giải pháp duy nhất là dự trữ những bóng đèn truyền thống. Nhiều bảo tàng đã bắt đầu làm như vậy, như bảo tàng Ludwig ở Cologne (Đức). “Đây rất có thể là công việc kinh doanh béo bở cho nhiều người. Họ mua cả kho các bóng đèn loại này và sau đó bán lại với giá cao”, Panne nói.

Tuy nhiên, các quan chức của Liên minh châu Âu (EU) lại cho rằng giới nghệ sĩ và các bảo tàng sẽ có lựa chọn thích hợp nhờ những công nghệ khác dành riêng cho họ. Chẳng hạn, có loại CFL được cải tiến để tạo ra ánh sáng giống như bóng đèn truyền thống.

Phạm Lê