Khởi kiện doanh nghiệp chiếm dụng tiền BHXH: Còn lắm gian nan
Ngày 21/8, Đoàn đại biểu quốc hội (ĐBQH) TP.HCM và Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP.HCM đã có buổi làm việc về việc khởi kiện các doanh nghiệp chiếm dụng tiền BHXH.
(TT&VH) - Ngày 21/8, Đoàn đại biểu quốc hội (ĐBQH) TP.HCM và Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP.HCM đã có buổi làm việc về việc khởi kiện các doanh nghiệp chiếm dụng tiền BHXH.
Những khó khăn, vướng mắc đã được cơ quan BHXH TP nêu ra, cho thấy quyền lợi của người lao động tham gia BHXH tiếp tục bị xâm hại và không biết bao giờ mới giải quyết dứt điểm.
Vướng mắc về luật
Ông Cao Văn Sang, Giám đốc BHXH TP cho biết: Hiện nay, vướng mắc về luật là vướng mắc lớn nhất trong vấn đề khởi kiện các doanh nghiệp chiếm dụng BHXH. Trong việc thụ lý đơn và hồ sơ khởi kiện các doanh nghiệp này, tòa án còn biểu hiện lúng túng, thụ động dẫn đến tình trạng kéo dài thời gian tố tụng làm cho số nợ BHXH của doanh nghiệp phát sinh ngày càng lớn. Đến khi tuyên xử thì doanh nghiệp mất khả năng thanh toán nợ (như Cty TNHH giày Anjin, Cty TNHH đồ chơi quốc tế Lucky) hoặc chủ doanh nghiệp có thời gian thu xếp để bỏ trốn. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi người lao động vì không chủ động thực hiện được việc thụ hưởng chế độ. Đơn cử, một vụ án được xem là thành công nhất (Cty TNHH Kwang Nam) thì kết quả cũng không trọn vẹn, vì thi hành án được hơn 1 tỷ đồng. Số tiền nợ hơn 6,2 tỷ còn lại chẳng biết đến bao giờ mới được thu hồi, đồng nghĩa với việc quyền lợi của hàng ngàn công nhân bị mất.
Những khó khăn, vướng mắc đã được cơ quan BHXH TP nêu ra, cho thấy quyền lợi của người lao động tham gia BHXH tiếp tục bị xâm hại và không biết bao giờ mới giải quyết dứt điểm.
Vướng mắc về luật
Ông Cao Văn Sang, Giám đốc BHXH TP cho biết: Hiện nay, vướng mắc về luật là vướng mắc lớn nhất trong vấn đề khởi kiện các doanh nghiệp chiếm dụng BHXH. Trong việc thụ lý đơn và hồ sơ khởi kiện các doanh nghiệp này, tòa án còn biểu hiện lúng túng, thụ động dẫn đến tình trạng kéo dài thời gian tố tụng làm cho số nợ BHXH của doanh nghiệp phát sinh ngày càng lớn. Đến khi tuyên xử thì doanh nghiệp mất khả năng thanh toán nợ (như Cty TNHH giày Anjin, Cty TNHH đồ chơi quốc tế Lucky) hoặc chủ doanh nghiệp có thời gian thu xếp để bỏ trốn. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến quyền lợi người lao động vì không chủ động thực hiện được việc thụ hưởng chế độ. Đơn cử, một vụ án được xem là thành công nhất (Cty TNHH Kwang Nam) thì kết quả cũng không trọn vẹn, vì thi hành án được hơn 1 tỷ đồng. Số tiền nợ hơn 6,2 tỷ còn lại chẳng biết đến bao giờ mới được thu hồi, đồng nghĩa với việc quyền lợi của hàng ngàn công nhân bị mất.
Thực tế, trong số các vụ kiện đã được giải quyết và hòa giải thành công, số tiền thu hồi để giải quyết chế độ BHXH cho người lao động đạt tỷ lệ không cao. Mục đích khởi kiện là để thu hồi nợ quỹ BHXH của các đơn vị vi phạm làm điều kiện để giải quyết chế độ BHXH cho người lao động đang làm việc ở các đơn vị này. Việc không thu hồi đủ hoặc không thu hồi được số tiền nợ đã làm cho mục đích khởi kiện chưa đạt kết quả như mong muốn.
Mặt khác, không hề có biện pháp ngăn chặn chủ doanh nghiệp bỏ trốn hoặc tạm hoãn xuất cảnh người đại diện theo pháp luật của Cty. Vì theo quy định của Pháp lệnh số 24/2000/PL-UBTVQH10 ngày 12/5/2000 về việc xuất nhập cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam trong thời gian tòa đang thụ lý vụ kiện là pháp nhân không phải là thể nhân.
Và những kiến nghị
Ông Cao Văn Sang, Giám đốc BHXH TP.HCM kiến nghị: Trong luật BHXH, cần thiết bổ sung thêm khoản 4 vào điều 138 Luật BHXH với nội dung: “Tổ chức BHXH, người lao động tham gia BHXH có quyền được khởi kiện tại Tòa án khi người sử dụng lao động có hành vi vi phạm pháp luật”.
Về quá trình xử lý, xét xử vụ kiện, phía cơ quan BHXH đề nghị Tòa án nhân dân cần có ngay văn bản hướng dẫn về trình tự, thủ tục, nội dung hồ sơ khởi kiện, thời hạn xét xử các vụ tranh chấp về BHXH đến các Tòa án nhân dân địa phương. Để tiến hành xét xử vụ kiện trong thời gian sớm nhất và có căn cứ để tiến hành ngay việc thi hành án nhằm đảm bảo truy thu nhanh số tiền BHXH bị chiếm dụng để giải quyết quyền lợi nhanh chóng cho người lao động.
Bên cạnh đó, cơ quan BHXH TP còn đề nghị bổ sung quy định trách nhiệm hình sự đối với chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Một đại biểu HĐND thành phố cho biết: Luật BHXH vốn dĩ còn rất nhiều kẽ hở để các doanh nghiệp cố tình vi phạm và không phải ngẫu nhiên đối tượng này chiếm chủ yếu là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Luật tố tụng dân sự cũng chưa lường được đến việc một ngày nào đó, cơ quan Nhà nước là BHXH phải vác đơn đi kiện các doanh nghiệp tư nhân, thế nên lộ trình để ngành BHXH khởi kiện sẽ gặp rất nhiều gian nan. Để kéo giảm tình hình này, ngành BHXH cũng cần phải rà soát, kiểm tra lại công tác thu quỹ, tránh tình trạng nợ phát sinh dẫn đến khó đòi nợ và phải tìm đến giải pháp cuối cùng là khởi kiện ra Tòa.
Hiện nay, BHXH TP.HCM đang quản lý trên 33.000 doanh nghiệp. Tính đến nay có hơn 500 đơn vị nợ BHXH trên 3 tháng, trong đó hơn 100 doanh nghiệp nợ trên 1 năm với số nợ 88 tỷ đồng. Từ đầu năm 2009 đến nay, BHXH TP đã lập hồ sơ khởi kiện 69 doanh nghiệp với số nợ 40 tỷ đồng (năm 2008 là 8 doanh nghiệp với số nợ 19 tỷ đồng). Đã có 15 doanh nghiệp khắc phục nợ đọng gần 6 tỷ đồng (năm 2008 có 4 doanh nghiệp khắc phục 5 tỷ đồng) ngay sau khi có đơn khởi kiện của BHXH.
Mặt khác, không hề có biện pháp ngăn chặn chủ doanh nghiệp bỏ trốn hoặc tạm hoãn xuất cảnh người đại diện theo pháp luật của Cty. Vì theo quy định của Pháp lệnh số 24/2000/PL-UBTVQH10 ngày 12/5/2000 về việc xuất nhập cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam trong thời gian tòa đang thụ lý vụ kiện là pháp nhân không phải là thể nhân.
Và những kiến nghị
Ông Cao Văn Sang, Giám đốc BHXH TP.HCM kiến nghị: Trong luật BHXH, cần thiết bổ sung thêm khoản 4 vào điều 138 Luật BHXH với nội dung: “Tổ chức BHXH, người lao động tham gia BHXH có quyền được khởi kiện tại Tòa án khi người sử dụng lao động có hành vi vi phạm pháp luật”.
Về quá trình xử lý, xét xử vụ kiện, phía cơ quan BHXH đề nghị Tòa án nhân dân cần có ngay văn bản hướng dẫn về trình tự, thủ tục, nội dung hồ sơ khởi kiện, thời hạn xét xử các vụ tranh chấp về BHXH đến các Tòa án nhân dân địa phương. Để tiến hành xét xử vụ kiện trong thời gian sớm nhất và có căn cứ để tiến hành ngay việc thi hành án nhằm đảm bảo truy thu nhanh số tiền BHXH bị chiếm dụng để giải quyết quyền lợi nhanh chóng cho người lao động.
Bên cạnh đó, cơ quan BHXH TP còn đề nghị bổ sung quy định trách nhiệm hình sự đối với chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Một đại biểu HĐND thành phố cho biết: Luật BHXH vốn dĩ còn rất nhiều kẽ hở để các doanh nghiệp cố tình vi phạm và không phải ngẫu nhiên đối tượng này chiếm chủ yếu là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Luật tố tụng dân sự cũng chưa lường được đến việc một ngày nào đó, cơ quan Nhà nước là BHXH phải vác đơn đi kiện các doanh nghiệp tư nhân, thế nên lộ trình để ngành BHXH khởi kiện sẽ gặp rất nhiều gian nan. Để kéo giảm tình hình này, ngành BHXH cũng cần phải rà soát, kiểm tra lại công tác thu quỹ, tránh tình trạng nợ phát sinh dẫn đến khó đòi nợ và phải tìm đến giải pháp cuối cùng là khởi kiện ra Tòa.
Hiện nay, BHXH TP.HCM đang quản lý trên 33.000 doanh nghiệp. Tính đến nay có hơn 500 đơn vị nợ BHXH trên 3 tháng, trong đó hơn 100 doanh nghiệp nợ trên 1 năm với số nợ 88 tỷ đồng. Từ đầu năm 2009 đến nay, BHXH TP đã lập hồ sơ khởi kiện 69 doanh nghiệp với số nợ 40 tỷ đồng (năm 2008 là 8 doanh nghiệp với số nợ 19 tỷ đồng). Đã có 15 doanh nghiệp khắc phục nợ đọng gần 6 tỷ đồng (năm 2008 có 4 doanh nghiệp khắc phục 5 tỷ đồng) ngay sau khi có đơn khởi kiện của BHXH.
Anh Đức – Phan Vũ
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN