Biểu diễn hợp xướng Đất nước với dàn nhạc giao hưởng

Lần đầu tiên, trong chương trình Hòa nhạc HPT 2009 chào mừng ngày Quốc khánh (2/9) năm nay, bản hợp xướng Đất nước (“chuyển thể” từ bài thơ nổi tiếng Đất nước của nhà thơ Nguyễn Đình Thi) sẽ đến với công chúng.

(TT&VH) - Lần đầu tiên, trong chương trình Hòa nhạc HPT 2009 chào mừng ngày Quốc khánh (2/9) năm nay, bản hợp xướng Đất nước (“chuyển thể” từ bài thơ nổi tiếng Đất nước của nhà thơ Nguyễn Đình Thi) sẽ đến với công chúng qua sự thể hiện của dàn hợp xướng và dàn nhạc Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam, chỉ huy Nguyễn Thiên Đạo.

1. “Sáng mát trong như sáng năm xưa/ Gió thổi mùa Thu hương cốm mới/ Tôi nhớ những ngày Thu đã xa/ Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội...”. Đây là một bài thơ khá quen thuộc, được nhiều người yêu mến bởi tính chất trữ tình và nội dung của tác phẩm. Một bài thơ lớn về đất nước chứa đựng cả thơ, hội họa và âm nhạc.

Nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc, tác giả bản hợp xướng Đất nước

Bài thơ ra đời năm 1948, còn hợp xướng Đất nước được nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc viết sau đó 25 năm (năm 1973), gắn liền với một sự kiện lịch sử của dân tộc, đó là Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh Việt Nam vừa được ký kết (27/1/1973). Nhắc đến sự kiện này, nhạc sĩ đã kể cho tôi nghe về một ngày không thể nào quên. Tác giả khi đó cũng sắp tròn 20 và là học sinh năm thứ hai hệ Trung cấp sáng tác, Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia VN).Trong những năm tháng gian khổ ấy vẫn đọng lại trong nhạc sĩ những kỷ niệm đẹp về những ngày đi sơ tán xa Hà Nội nhưng nỗi nhớ Hà Nội vẫn thôi thúc ông trở về nhà. Ông kể, hồi ấy chẳng biết bom là gì và cũng chẳng sợ bom, chỉ thích được về Hà Nội, về với ngôi nhà nhỏ thân yêu, mỗi sáng và tối lại được nghe đài phát thanh. Và cũng chính từ đài phát thanh ấy, mà “một đêm nghe chương trình tiếng thơ trên loa truyền thanh, nghe bác Châu Loan ngâm bài thơ Đất nước đã khiến cho tôi hình dung được những nét nhạc đầu tiên của bản hợp xướng. Lúc đó tôi mới 19 tuổi”.

2. Bản hợp xướng Đất nước dựng lần đầu tiên để thi học kỳ hai, tháng 8/ 1973 với các nghệ sĩ Ái Vân, Măng Thị Hội (soprano), Tuyết Nhung, Từ Hậu (alto), Bang Phác (tenor) và Trần Tiến (bass). Tác giả chơi phần piano.

Năm 1976, nhân dịp kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Trường Âm nhạc Việt Nam, dàn hợp xướng học sinh, sinh viên của trường, dưới sự dàn dựng và chỉ huy của TS Minh Cầm đã biểu diễn tại rạp Kim Môn, Hà Nội (ngày 30/10/ 1976). Trong lúc dàn dựng nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã đến nghe.

Với riêng nhạc sĩ, tác phẩm này còn để tưởng nhớ đến ông nội và ông ngoại của nhạc sĩ là hai liệt sĩ: Đặng Hữu Hiệu và Phan Cao Kiến, là những người đã tham gia khởi nghĩa Yên Bái năm 1930, cùng bị Pháp bắt, sau đó đã hy sinh.

Đã 36 năm trôi qua, năm nay, 2009, nhân dịp chào mừng Quốc khánh, bản hợp xướng Đất nước sẽ được công diễn lần đầu tiên với dàn hợp xướng và dàn nhạc giao hưởng Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam trong buổi Hòa nhạc HPT 2009.

Ngọc Minh