Saudi Arabia: Chuyện đói nghèo ở đất nước “siêu giàu”

Ngày 5/8, nhóm người giúp việc đầu tiên gồm toàn các phụ nữ Saudi Arabia đã được thành lập. Đây là chuyện lạ vì xưa nay người Saudi Arabia không ai chịu làm công việc này vì coi đó là việc "thấp kém".

(TT&VH) - Ngày 5/8, nhóm người giúp việc đầu tiên gồm toàn các phụ nữ Saudi Arabia đã bắt đầu làm việc theo một chương trình của chính phủ. Trước đó tại Saudi Arabia, công việc này bị xem là hạ lưu, thấp kém và chỉ dành cho các nữ lao động tới từ nước khác.

“Chúng tôi là nhân viên lau dọn”

Hana Uthman là nhà tuyển mộ lao động chuyên nghiệp ở Saudi Arabia, song bà không khỏi ngạc nhiên khi nhận một đơn đặt hàng đặc biệt từ chính phủ. Theo đó, Uthman và công ty của bà có nhiệm vụ tuyển mộ các nữ giúp việc người bản địa.

Trong thành phố siêu hiện này vẫn còn nhiều người nghèo

Đây thực sự là một thay đổi mang tính cách mạng. Giống như người đàn ông Saudi Arabia không làm các công việc “thấp kém” như quét dọn phố xá, lau chùi hàng rào ở những khu buôn bán cao cấp tại Riyadh và Jeddah, phụ nữ nước này cũng không chịu khom lưng lau dọn nhà hàng xóm. Nhưng điều đó đã thay đổi. 30 phụ nữ từ các khu vực nghèo khó của Saudi Arabia đã tìm tới với Uthman và sẽ làm việc tại “nhà hàng xóm” để nhận mức lương 1.500 riyal (400 USD)/tháng, tức cao hơn 300 riyal so với chuẩn nghèo chính thức. Những người này, chưa ai có bằng tốt nghiệp tiểu học, đã đồng ý làm việc với tư cách là “nhân viên lau dọn”. “Chúng tôi không muốn bị xem là người giúp việc hay “chaghala” (người hầu). Chúng tôi chỉ là nhân viên lau dọn” - họ tuyên bố trên nhật báo Al-Madina.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn trên Đài truyền hình Al-Arabiya, Uthman cho biết những người phụ nữ này đã phải trải qua việc lựa chọn hết sức ngặt nghèo. Họ đã được đào tạo để trở thành người giúp việc chuyên nghiệp. Tuy nhiên bà chủ nào muốn thuê những phụ nữ này phải đáp ứng các điều kiện như không có mặt của nam giới trong nhà khi họ đang làm việc. Họ chỉ làm việc tối đa 8 tiếng một ngày. Người sử dụng lao động phải cam kết sẽ đối xử tốt với người làm và tôn trọng quyền của họ.

Đầu hàng cái nghèo

Do đâu mà ở Saudi Arabia có những thay đổi mang tính bước ngoặt như vậy? Câu trả lời là sức ép kinh tế và sự nghèo đói. Tờ Haaretz của Israel cho biết tới trước năm 2002, người Saudi Arabia ít nói về nạn nghèo đói do giới lãnh đạo lo ngại điều đó có thể làm “hỏng hình ảnh quốc gia”. Nhưng trong năm này, Quốc vương Abdullah, lúc đó vẫn là Thái tử, đã vi hành tới các khu dân nghèo. Ông chính thức thừa nhận rằng đói nghèo là một vấn đề nhức nhối của Saudi Arabia. Sau chuyến đi, ông Abdullah tuyên bố sẽ chi vài tỷ riyal để xây dựng nhà ở cho người nghèo. Lời hứa này sẽ được thực hiện đến đâu chưa rõ, chỉ biết theo con số của chính quyền Saudi Arabia và Liên hiệp quốc, gần 1/3 trong số 16 triệu dân nước này vẫn đang sống dưới mức nghèo khổ.

Sức ép kinh tế đã buộc phụ nữ Saudi Arabia phải làm nghề giúp việc,
vốn bị họ coi là "thấp kém"

Năm 2005 lại diễn ra một sự kiện lớn liên quan tới nhận thức về cái nghèo ở Saudi Arabia. Phóng viên Trad Al-Asmari đã thực hiện một bộ phim tài liệu ngắn mang tựa đề Lương của tôi là 1.000 riyal, kể về đời sống của dân nghèo. Trong phim có ghi lời kể của một người Saudi Arabia nói rằng anh ta đang phải nuôi cả gia đình với một đồng lương còm cõi. Anh không thể làm ngoài giờ để kiếm thêm tiền bởi mỗi ngày đã phải làm việc 12 tiếng đồng hồ.

Cuốn phim đã tạo nên một làn sóng tranh cãi dữ dội và Hội đồng Shura, cơ quan có vai trò như quốc hội của Saudi Arabia, quyết định mở các cuộc thảo luận liên quan tới nạn đói nghèo. Các quan chức nói rằng không thể có quá nhiều người nghèo như vậy ở tại một đất nước thịnh vượng như Saudi Arabia và chính phủ phải có trách nhiệm chăm lo cho dân. Thực tế diễn ra theo chiều hướng khác. Tháng 4 năm ngoái, Hội đồng Shura nhận được dữ liệu cho thấy 1/4 dân số Saudi Arabia vẫn phải sống dưới mức nghèo khổ và khoảng 600.000 gia đình cần các khoản hỗ trợ từ nguồn phúc lợi xã hội. Còn theo các con số do Liên hiệp quốc công bố hồi năm ngoái, Saudi Arabia đứng thứ 71 trong danh sách 135 quốc gia có tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em. Nước này xếp thứ 55 về tình trạng nghèo đói, chỉ 1 bậc sau Philippines và 2 bậc trên Syria. Rõ ràng ở Saudi Arabia không phải ai cũng giàu có và đây là cơ sở để 30 người phụ nữ nói trên chấp nhận làm nghề giúp việc.

Cơ hội kiếm tiền lương thiện

Theo hãng tin BBC thì từ cách đây 2 năm, Bộ Lao động Saudi Arabia đã cho phép phụ nữ nước này được làm người giúp việc. Tuy nhiên quyết định đó đã bị chỉ trích mạnh mẽ. Sự kiện 30 phụ nữ đầu tiên làm người giúp việc vừa qua cũng gây nên nhiều phản ứng tức giận. “Thật đáng hổ thẹn! Một quốc gia sản xuất 12 triệu thùng dầu/ngày lại để những người phụ nữ của họ tụt xuống cấp người hầu” - một người Saudi Arabia giấu tên nói trên trang tin Middle East Online.

Thế nhưng những người như Ibtissam, nữ sinh viên năm thứ 3 khoa Lịch sử, đã đánh giá cao sự kiện mới. “Tôi đã thử tìm kiếm việc làm nhưng chẳng có kết quả. Tuyệt vọng, vài lần tôi đã phải lục thùng rác để kiếm đồ lót dạ” - Ibtissam kể. Cô hy vọng chính sách mới sẽ giúp giảm bớt tình trạng thất nghiệp hiện đang ảnh hưởng nặng nề tới lực lượng lao động nữ ở Saudi Arabia. Tỷ lệ thất nghiệp ở giới lao động nữ tại nước này đã lên tới 27%, trong số đó có 78% là sinh viên mới tốt nghiệp.

Theo Uthman, ngoài 30 người giúp việc kể trên còn có khoảng 100 phụ nữ khác đã gửi đơn tới chỗ bà để xin việc. Tín hiệu đáng mừng là ngày càng có nhiều chủ nhà ở Saudi Arabia muốn dùng người giúp việc nội địa thay cho người nước ngoài và họ coi đó như một hướng đầu tư vừa tiết kiệm, vừa hiệu quả.

Gia Bảo