"Chiến binh tốt" - chiêu dân vận mới của Taliban
Phe Taliban, vốn "nổi tiếng về các vụ đánh bom tự sát, tấn công trường học, xử tử ở nơi công cộng... vừa công bố một cuốn sách quy định cách ứng xử của các chiến binh nhằm biến họ thành "người tốt". Nhưng ai tin được Taliban?
(TT&VH) - Phe Taliaban, vốn "nổi tiếng về các vụ đánh bom tự sát, tấn công trường học, xử tử ở nơi công cộng... vừa công bố một cuốn sách quy định cách ứng xử của các chiến binh nhằm biến họ thành "người tốt". Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá đây chỉ là một chiêu mới để Taliaban "mềm hóa" hình ảnh của mình nhằm lấy lòng người dân.
“Chiến binh kiểu mẫu”
Đài truyền hình Al Jazeera là một trong những cơ quan truyền thông đầu tiên có được cuốn “quân lệnh” nói trên. Nó có tên gọi Các quy định dành cho chiến sĩ thánh chiến tại Vương quốc Hồi giáo Afghanistan. Sách do lãnh tụ tinh thần của Taliban Mullah Omar biên soạn, gồm 12 chương và 67 điều, ghi rõ những điều mà các chiến binh Taliban được và không được phép làm nhằm xây dựng hình ảnh “chiến binh kiểu mẫu”. Cụ thể, sách hướng dẫn rằng bất kể người Hồi giáo nào cũng có quyền yêu cầu những người đang làm việc cho chính quyền Kabul nghỉ việc bởi họ đang phục vụ một bộ máy tham nhũng. Sách nêu rõ cách thức đối xử của Taliban với tù nhân, trong đó cấm ngặt việc buôn bán tù nhân. Chỉ có “lãnh tụ Hồi giáo” và người cấp phó quyết định xử tử hay tha bổng tù nhân, hoặc trao đổi tù binh. “Lãnh tụ Hồi giáo” ở đây là Mullah Omar.
“Chiến binh kiểu mẫu”
Đài truyền hình Al Jazeera là một trong những cơ quan truyền thông đầu tiên có được cuốn “quân lệnh” nói trên. Nó có tên gọi Các quy định dành cho chiến sĩ thánh chiến tại Vương quốc Hồi giáo Afghanistan. Sách do lãnh tụ tinh thần của Taliban Mullah Omar biên soạn, gồm 12 chương và 67 điều, ghi rõ những điều mà các chiến binh Taliban được và không được phép làm nhằm xây dựng hình ảnh “chiến binh kiểu mẫu”. Cụ thể, sách hướng dẫn rằng bất kể người Hồi giáo nào cũng có quyền yêu cầu những người đang làm việc cho chính quyền Kabul nghỉ việc bởi họ đang phục vụ một bộ máy tham nhũng. Sách nêu rõ cách thức đối xử của Taliban với tù nhân, trong đó cấm ngặt việc buôn bán tù nhân. Chỉ có “lãnh tụ Hồi giáo” và người cấp phó quyết định xử tử hay tha bổng tù nhân, hoặc trao đổi tù binh. “Lãnh tụ Hồi giáo” ở đây là Mullah Omar.
Liệu sách có thể giúp Taliban thu phục cảm tình của người Afghanistan?
Tấn công tự sát vốn là vũ khí lợi hại của Taliban. Nhưng từ nay, vũ khí này chỉ được dùng để tấn công các mục tiêu quan trọng vì “một người con dũng cảm của Hồi giáo” không thể được sử dụng để tiêu diệt các mục tiêu giá trị thấp hoặc vô dụng. Sách nêu rõ, khi tiến hành tấn công tự sát, cần tránh giết hại người vô tội và làm hư hỏng tài sản của họ. Nói chung, các chiến binh Taliban “có nhiệm vụ bảo vệ tính mạng và tài sản của dân”.
Phần lớn cuốn điều lệnh dùng để chấn chỉnh cách ăn mặc, hành xử của chiến binh Taliban với dân. Chẳng hạn, trước đây chiến binh Taliban thường dùng vũ lực để ép dân “dâng hiến” súng đạn thì bây giờ việc này bị cấm. Họ chỉ được tiếp nhận vũ khí trong trường hợp người dân tình nguyện giao nộp. Ngoài ra, một nam thành viên Taliban “chưa mọc râu” (tức chưa thành niên) sẽ không được ngủ chung với các thành viên khác. Thành viên Taliban “không được làm biến dạng” người khác. Các hành động như cắt tai, mũi, môi bị cấm tuyệt đối. Họ cũng không được cưỡng ép người dân đóng góp tài sản cho Taliban.
Thành viên Taliban không có quyền tự tiện khám xét nhà dân mà phải xin phép lãnh đạo và cuộc khám xét phải được thực hiện dưới sự hiện diện của lãnh đạo Hồi giáo địa phương cùng với 2 người cao tuổi. Al Jazeera cho biết mọi chiến binh Taliban từ nay sẽ được phát một cuốn sách nhỏ bìa xanh này và cứ theo đó mà hành xử.
Những tính toán ngầm
Giới chuyên gia đánh giá lời lẽ trong cuốn sách mới của Taliban rất giống với ngôn ngữ được sử dụng trong lực lượng NATO ở Afghanistan. Gần đây, Ban chỉ huy NATO cũng đưa ra bản hướng dẫn, trong đó nói rằng không được ném bom dân thường, một động thái nhằm lấy lòng dư luận. Tuần trước, báo cáo của Liên hiệp quốc cho biết số thường dân Afghanistan thiệt mạng trong thời gian qua đã gia tăng. Trong 6 tháng đầu năm, Taliban đã làm thiệt mạng 595 thường dân (so với 309 người do Mỹ và đồng minh gây ra), tăng hơn 100 người so với cùng kỳ năm ngoái.
Có thể thấy Mullah Omar quan tâm tới tác động của việc giết hại dân thường đối với hình ảnh của Taliban. “Rõ ràng là các chiến thuật tàn bạo của Taliban đã không mang lại những gì họ trông đợi và lực lượng này đang mất sự ủng hộ từ người dân” - Fahim Dashty, Tổng biên tập tờ Kabul Weekly, nhận xét. Nhưng theo ông, việc thực hiện các điều lệnh đó rất khó khăn do Taliban không còn là một khối thống nhất như trước mà đã tách ra thành nhiều nhóm tự trị. Mỗi nhóm này lại sử dụng các chiến thuật với mức độ tàn bạo khác nhau và chúng sẽ không dễ chấp nhận quy định của Omar. Còn theo Prakhar Sharma thuộc Trung tâm nghiên cứu xung đột và hòa bình Afghanistan (CAPS), cuốn sách mới cho thấy tham vọng của Omar trong nỗ lực thâu tóm hoạt động phiến loạn. Việc thu quyền về một mối vừa để chống tình trạng chia bè kết phái đang diễn ra, vừa tránh hiện tượng các nhóm tội phạm giả danh Taliban làm càn.
Sharma cho rằng Omar tung ra cuốn sách đúng lúc phương Tây đang phát đi tín hiệu về việc sẵn sàng đàm phán với Taliban. Động thái này mang thông điệp rằng Omar vẫn là thủ lĩnh của Taliban và việc có đàm phán hay không sẽ do ông ta quyết định. Ngoài ra, Omar đang cố thể hiện rằng Taliban là một lực lượng có thể được chấp nhận để thay thế chính quyền hiện nay.
Lẽ dĩ nhiên, hành động của Taliban đã vấp phải sự nghi kỵ từ Mỹ, NATO và chính quyền Afghanistan. “Nói chung, chuyện này có thể hiểu là họ (Taliban) sẽ không hành động theo những gì đã ghi trong cuốn sách đó” - Christine Sidenstricker, phát ngôn viên quân đội Mỹ ở Kabul, tuyên bố. Còn Abbas Noyan, một nghị sĩ Afghanistan, nhận xét: “Tôi không nghĩ họ sẽ tôn trọng nhân quyền. Tất cả chỉ là một màn diễn mà thôi”.
Phần lớn cuốn điều lệnh dùng để chấn chỉnh cách ăn mặc, hành xử của chiến binh Taliban với dân. Chẳng hạn, trước đây chiến binh Taliban thường dùng vũ lực để ép dân “dâng hiến” súng đạn thì bây giờ việc này bị cấm. Họ chỉ được tiếp nhận vũ khí trong trường hợp người dân tình nguyện giao nộp. Ngoài ra, một nam thành viên Taliban “chưa mọc râu” (tức chưa thành niên) sẽ không được ngủ chung với các thành viên khác. Thành viên Taliban “không được làm biến dạng” người khác. Các hành động như cắt tai, mũi, môi bị cấm tuyệt đối. Họ cũng không được cưỡng ép người dân đóng góp tài sản cho Taliban.
Thành viên Taliban không có quyền tự tiện khám xét nhà dân mà phải xin phép lãnh đạo và cuộc khám xét phải được thực hiện dưới sự hiện diện của lãnh đạo Hồi giáo địa phương cùng với 2 người cao tuổi. Al Jazeera cho biết mọi chiến binh Taliban từ nay sẽ được phát một cuốn sách nhỏ bìa xanh này và cứ theo đó mà hành xử.
Những tính toán ngầm
 Cuốn “quân lệnh” của Taliban |
Có thể thấy Mullah Omar quan tâm tới tác động của việc giết hại dân thường đối với hình ảnh của Taliban. “Rõ ràng là các chiến thuật tàn bạo của Taliban đã không mang lại những gì họ trông đợi và lực lượng này đang mất sự ủng hộ từ người dân” - Fahim Dashty, Tổng biên tập tờ Kabul Weekly, nhận xét. Nhưng theo ông, việc thực hiện các điều lệnh đó rất khó khăn do Taliban không còn là một khối thống nhất như trước mà đã tách ra thành nhiều nhóm tự trị. Mỗi nhóm này lại sử dụng các chiến thuật với mức độ tàn bạo khác nhau và chúng sẽ không dễ chấp nhận quy định của Omar. Còn theo Prakhar Sharma thuộc Trung tâm nghiên cứu xung đột và hòa bình Afghanistan (CAPS), cuốn sách mới cho thấy tham vọng của Omar trong nỗ lực thâu tóm hoạt động phiến loạn. Việc thu quyền về một mối vừa để chống tình trạng chia bè kết phái đang diễn ra, vừa tránh hiện tượng các nhóm tội phạm giả danh Taliban làm càn.
Sharma cho rằng Omar tung ra cuốn sách đúng lúc phương Tây đang phát đi tín hiệu về việc sẵn sàng đàm phán với Taliban. Động thái này mang thông điệp rằng Omar vẫn là thủ lĩnh của Taliban và việc có đàm phán hay không sẽ do ông ta quyết định. Ngoài ra, Omar đang cố thể hiện rằng Taliban là một lực lượng có thể được chấp nhận để thay thế chính quyền hiện nay.
Lẽ dĩ nhiên, hành động của Taliban đã vấp phải sự nghi kỵ từ Mỹ, NATO và chính quyền Afghanistan. “Nói chung, chuyện này có thể hiểu là họ (Taliban) sẽ không hành động theo những gì đã ghi trong cuốn sách đó” - Christine Sidenstricker, phát ngôn viên quân đội Mỹ ở Kabul, tuyên bố. Còn Abbas Noyan, một nghị sĩ Afghanistan, nhận xét: “Tôi không nghĩ họ sẽ tôn trọng nhân quyền. Tất cả chỉ là một màn diễn mà thôi”.
Gia Bảo
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN