Đêm tưởng niệm NSND Phùng Há: Cảm động và… hơi tiếc!

Tối 24/7, rạp Hưng Đạo, “thánh địa” của sân khấu cải lương TP.HCM nhiều năm qua, lại trong tình trạng “nghẹt cứng” để cùng thắp lên “ngọn nến lung linh” tưởng nhớ người nghệ sĩ tài đức vẹn toàn NSND Phùng Há.

(TT&VH) - Tối 24/7, rạp Hưng Đạo, “thánh địa” của sân khấu cải lương TP.HCM nhiều năm qua, lại trong tình trạng “nghẹt cứng”, không phải vì sức hút của một “ngôi sao” nào mà mọi người, cả nghệ sĩ và khán giả, có mặt để cùng thắp lên “ngọn nến lung linh” tưởng nhớ người nghệ sĩ tài đức vẹn toàn NSND Phùng Há, cánh chim đầu đàn của nghệ thuật cải lương, đã “trả hết nợ dâu” vào ngày 5/7.

NSƯT Thanh Sang vai Thi Sách và NSƯT Phượng Loan vai Trưng Trắc trong trích đoạn Tiếng trống Mê Linh

Cảm động

Rất nhiều mái đầu bạc trắng đã có mặt ở rạp từ sớm, nhiều ông bà cụ đi không vững phải có con cái dìu từng bước vẫn muốn đến đây để được “gặp lại” người nghệ sĩ mà mình yêu quý từ hơn nửa thế kỷ trước. Bên trong hậu trường, hầu như mọi nghệ sĩ góp mặt trong chương trình đều có mặt đông đủ (một điều rất hiếm xảy ra). Danh hài Hoài Linh, người có ý tưởng tổ chức đêm diễn này, cứ chạy đôn chạy đáo đốc thúc mọi người ra sắp xếp đội hình cho đẹp sân khấu khi mở màn, anh muốn đêm tưởng niệm má Bảy phải hoàn thiện.

Mở màn chương trình, tất cả nghệ sĩ tay cầm nến cùng bước ra sân khấu, bên dưới khán phòng, khán giả cũng đồng loạt đứng lên cho phút tưởng niệm người nghệ sĩ tiền phong đã cống hiến cả đời cho nghệ thuật. GS.TS Trần Văn Khê, phải có người kè 2 bên mới đứng được, đại diện giới nghệ sĩ đánh lên 3 hồi trống chính thức bước vào chương trình.

Tiếp sau đó là những trích đoạn cải lương gắn liền với tên tuổi NSND Phùng Há cũng như đã được bà truyền dạy, chỉ dẫn lại cho các thế hệ sau: Lục Vân Tiên - Kiều Nguyệt Nga, Tiếng trống Mê Linh, Đời cô Lựu, Tô Ánh Nguyệt, Lữ Bố hý Điêu Thuyền...

NSƯT Bạch Tuyết cho biết nhân vật cô Lựu của chị được má Bảy chăm chút rất nhiều, má truyền cảm hứng và hướng dẫn tỉ mỉ từng cử chỉ của nhân vật. Đến hôm nay dù đã là cô Lựu không biết bao nhiêu lần nhưng chị vẫn cứ làm người xem nghẹn lòng cho dù nhiều người đã nằm lòng từng câu thoại lời ca.

Để bày tỏ tấm lòng của mình, NSƯT Diệu Hiền đã sáng tác bài ca cổ Vô thường mang màu sắc Phật giáo như lời cầu siêu cho NSND Phùng Há. Nghệ sĩ Bạch Mai thì viết 2 câu vọng cổ Nhớ bà ngoại Bảy cho cô con gái Bình Tinh, có lẽ là người cuối cùng được NSND Phùng Há “truyền nghề”, bày tỏ lòng tri ân và nhớ tiếc đến bà...

Kỷ lục về doanh thu

Chương trình cũng “lập kỷ lục” về doanh thu với 105 triệu đồng được trao tặng ngay cho những mái ấm, nhà mở đang nuôi dạy nhiều trẻ mồ côi. Ngoài ra giới nghệ sĩ hải ngoại cũng đóng góp 3.700 USD thu được từ chương trình tưởng niệm NSND Phùng Há tại Mỹ vào ngày 18/7 để cùng chăm lo cho con em nghệ sĩ nghèo, công nhân hậu đài như tâm nguyện của NSND Phùng Há.

Nghệ sĩ Tú Sương (Lữ Bố), NS Trinh Trinh (Điêu Thuyền) và NS Trường Sơn (quan Tư đồ Vương Doãn) trong trích đoạn Lữ Bố hý Điêu Thuyền

Những hạt sạn đáng tiếc

Sinh thời, NSND Phùng Há luôn tâm niệm “khi lên sân khấu phải đặt hoàn toàn tâm hồn mình vào nhân vật, mình phải là chính nhân vật thì diễn mới hay, khán giả mới thích” và chắc chắn đây cũng là bài học vỡ lòng mà bà truyền dạy cho các học trò của mình. Lời dạy thuở nào của bà có lẽ có người đã quên. Thật tiếc khi một “học trò cưng” của bà xuất hiện trong 2 trích đoạn thì anh đều để hồn vía cả 2 nhân vật trên mây vì... không thuộc tuồng đành phải hát cương hoặc lặng thinh cho qua nhạc (lại là trong đêm tưởng nhớ đến thầy mình), mặc dù trong đó có vai diễn mà nói như một khán giả anh đã diễn “nát” cả rồi.

Được trông đợi nhất có lẽ là màn “đụng độ” giữa “Hai thợ bạc” Hoài Linh và Bảy “cán vá” Ngọc Giàu (trong vở Đời cô Lựu). Bảy “cán vá” là vai diễn của riêng NSƯT Ngọc Giàu khi đến hôm nay vẫn chưa có người thứ hai thể hiện vai này. Đáng tiếc là trong đêm diễn chị lại có quá nhiều phút ngẫu hứng và thường xuyên... cương. Khán giả vẫn cười ngả nghiêng nhưng vẫn chưa vui trọn vẹn khi đôi khi cái hài bị đẩy đi hơi... quá.

Các nghệ sĩ của Sân khấu Nụ cười mới: Hữu Lộc, Chí Tài... cũng góp mặt trong chương trình để bày tỏ lòng tiếc nhớ một “cây đại thụ” của sân khấu cải lương bằng một tiết mục tấu hài. Đáng tiếc đây chính là tiết mục thừa nhất trong chương trình vì không phù hợp với tính chất đêm tưởng niệm.

Đêm văn nghệ Ngọn nến lung linh tưởng niệm NSND Phùng Há khép lại lúc đã quá 12h30. Một chương trình thật ý nghĩa và cảm động thế nhưng vẫn còn đọng lại những băn khoăn. Có vẻ chính ban tổ chức cũng chưa rõ ràng giữa việc tổ chức một chương trình nghệ thuật đúng nghĩa để tưởng niệm “người mẹ cải lương” và việc làm một chương trình tổng hợp phục vụ cho mục đích từ thiện. Lại nhớ tâm niệm “sống là phải hết mình với sân khấu” của NSND Phùng Há, người vẫn được các nghệ sĩ yêu quý, tôn sùng như một “vị tổ”?

Ninh Lộc

GS.TS Trần Văn Khê được chúc thượng thọ trong đêm diễn

Tối 24/7, GS-TS Trần Văn Khê có mặt trong đêm văn nghệ “Ngọn nến lung linh” tưởng niệm NSND Phùng Há của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang để chia sẻ với mọi người những kỷ niệm về người nữ nghệ sĩ tài đức vẹn toàn, về người chị mà ông rất quý mến.

Ông bồi hồi nhớ lại sự hợp tác của bộ ba Trần Văn Khê - Phùng Há - Kim Cương khi giới thiệu thành công loại hình nghệ thuật đặc sắc của đất nước: cải lương với tiết mục Phụng Nghi Đình (Lữ Bố hý Điêu Thuyền) với bạn bè quốc tế tại Hội nghị quốc tế về Nhạc kịch thế giới (Hội đồng Quốc tế Âm nhạc UNESCO và Hội đồng Âm nhạc Quốc gia Liên bang Đức tổ chức) tại Hamburg vào năm 1964.

GS.TS Trần Văn Khê rất bất ngờ khi được các nghệ sĩ chúc mừng sinh nhật lần thứ 89 của mình tại đêm diễn.

NSƯT Ngọc Giàu và danh hài Hoài Linh đã đại diện các nghệ sĩ tặng bánh kem, đốt nến mừng sinh nhật ông với lời chúc “thượng thượng thọ, ở lại mãi với anh em nghệ sĩ, đừng đi đâu hết”.

Ngọc Tuyết