Dân Digan vượt biên: CH Czech và Canada “giận dỗi”
Việc từng đoàn người Digan từ châu Âu tràn sang “tân thế giới” đang gây căng thẳng trong quan hệ giữa EU và Canada. Lực lượng cảnh sát châu Âu (Europol) đã được huy động để ngăn chặn làn sóng di cư bất hợp pháp này.
(TT&VH) - Việc từng đoàn người Digan từ châu Âu tràn sang “tân thế giới” đang gây căng thẳng trong quan hệ giữa EU và Canada. Lực lượng cảnh sát châu Âu (Europol) đã được huy động để ngăn chặn làn sóng di cư bất hợp pháp này.
Người Digan ở châu Âu là tầng lớp dưới đáy xã hội
Europol vào cuộc
Cuộc gặp ba ngày giữa các bộ trưởng Tư pháp, Nội vụ và Di trú các nước EU diễn ra cách đây vài ngày ở Stockholm (Thụy Điển) đã kết thúc bằng quyết định tăng cường vai trò của Europol trong việc kiểm soát tình trạng di cư bất hợp pháp. Chương trình Stockholm có hiệu lực từ đầu năm 2010, bao gồm kế hoạch 5 năm thực thi chính sách nhập cư và chống tội phạm. Europol được trao trọng trách ngăn chặn làn sóng di cư từ EU sang châu Mỹ. Chủ đề nóng nhất tại cuộc gặp là vụ “scandal” thị thực nhập cảnh giữa CH Czech và Canada, khởi nguồn từ làn sóng dân Digan đổ sang “tân thế giới”.
Những người tham dự cuộc gặp tại Stockholm thừa nhận rằng nguyên nhân chính dẫn đến thất bại của Europol, tổ chức có nhiệm vụ phối hợp hành động và trao đổi thông tin giữa các cơ quan cảnh sát những quốc gia thành viên EU, là thái độ thiếu tin tưởng lẫn nhau. Họ sợ thông tin bị rò rỉ sau khi được đưa vào ngân hàng dữ liệu chung châu Âu và nghi ngờ đồng nghiệp ở các nước khác tham nhũng, có quan hệ với thế giới tội phạm.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng và vẫn chưa được giải quyết tại hội nghị ở Stockholm vừa qua là đề ra cách tiếp cận chung đối với những người tìm kiếm cơ hội nhập cư ở các nước EU cũng như biện pháp “cào bằng” sức ép nhập cư giữa các quốc gia thành viên. Từ năm 2004 đến 2008 có hơn 200.000 người làm đơn xin ty nạn tại châu Âu. Lượng người nhập cư đổ đến quốc đảo Malta cao nhất tính theo tỷ lệ dân số (18 người ty nạn/1.000 dân), thứ hai là Thụy Điển (14/1.000). Estonia và Latvia không tiếp nhận một người ty nạn nào, còn Bồ Đào Nha có tỷ lệ 0,1/1.000.
Sự khác biệt này là do một số quốc gia có hệ thống bảo trợ xã hội tốt và thái độ ôn hòa với người nhập cư trong khi những nước khác lại quá khắt khe với người ty nạn. Năm 2008, Thụy Điển cấp “thẻ xanh” (được phép định cư) cho 24% số người ty nạn, trong khi tỷ lệ này ở Hy Lạp là 0,1%. Có ý kiến đưa ra là phải xây dựng các trung tâm chung của EU để tiếp nhận người ty nạn.
“Cuộc chiến thị thực”
Chủ đề nóng nằm ngoài dự kiến tại cuộc gặp ở Stockholm là mâu thuẫn giữa Canada và CH Czech xung quanh vấn đề ty nạn và thị thực. Bắt đầu từ ngày 14/7, nhà cầm quyền ở Ottawa áp dụng chế độ thị thực đối với công dân CH Czech, và Prague đáp lại bằng cách bắt các nhà ngoại giao Canada phải xin thị thực nhập cảnh. Bình luận về việc này, Tổng thống CH Czech Vaclav Klaus nói mỉa mai: “Canada có thể dựng lên hàng rào đối với mọi công dân của CH Czech còn chúng tôi thì chỉ được phép gói gọn (việc áp dụng thị thực) trong giới ngoại giao. Đó là bởi việc áp dụng thị thực đại trà do Brussels quyết định”.
Ottawa buộc phải đưa ra quyết định nói trên do dòng người Digan từ CH Czech đổ vào Canada rất nhiều sau khi hai nước bãi bỏ chế độ thị thực đối với công dân của nhau (từ mùa Thu năm 2007). Tại Canada đã bám rễ cả một “làng” Digan gốc Czech gồm hơn 3.000 người, họ kêu ca là bị đàn áp ở quê nhà.
Năm 2008, khoảng 10% số người Digan ty nạn tại Canada được nhận “thẻ xanh”, ở đầy các khu nhà dành riêng cho người nghèo. Những người bị từ chối quy chế ty nạn lập tức “ẩn vào bóng tối”. Họ hy vọng cuối cùng cũng được chấp nhận cho ở lại Canada vì thi thoảng chính phủ nước này có một đợt “mở rộng vòng tay” đối với người nhập cư bất hợp pháp.
Ngay từ năm 2003, Chương trình Phát triển của Liên hiệp quốc (UNDP) đã cảnh báo về tình trạng khốn khổ của người Digan ở Trung và Đông Âu: “Họ sống như ở Nam sa mạc Sahara (châu Phi) hơn là ở châu Âu”. UNDP kêu gọi Bulgaria, Hungary, Romania, Slovakia, CH Czech tích cực chống đói nghèo và chống phân biệt đối xử với người Digan ở nước mình. Tại Trung và Đông Âu có khoảng 5 triệu người Digan, cộng đồng thiểu số lớn nhất trong khu vực. Họ thuộc tầng lớp xã hội thấp nhất. Phần lớn người Digan có điều kiện sống giống như ở Zimbabwe: Một phần sáu số người được hỏi nói rằng họ phải nhịn đói thường xuyên.
Bộ trưởng Bộ Di trú Canada Jason Kenny cho biết: “Cứ một người nước ngoài được cấp thẻ ty nạn thì dân đóng thuế của Canada phải bỏ ra 29.000 USD. CH Czech không phải là “ốc đảo” duy nhất ở châu Âu vẫn còn có sự truy đuổi (người Digan). Chúng tôi rất lo lắng trước tình trạng này”. Ông cũng chẳng nể nang khi nói rằng EU có tới 26 quốc gia dân chủ phát triển và họ có thể gánh lấy trách nhiệm quan tâm tới những lớp người bị xua đuổi ở các nước mới tham gia EU.
Việc người Digan chạy sang bên kia đại dương là cú đòn mạnh giáng vào uy tín của EU. Châu Âu vốn được coi là nơi những người bị áp bức, xúc phạm ở các quốc gia khác hướng tới.
Ngoài ra, sự việc nói trên có thể dẫn đến những hậu quả chính trị không lường trước được. Thụy Điển, nước đang giữ vai trò chủ tịch luân phiên của EU, tuyên bố sẽ tìm cách áp dụng quy chế thị thực trên toàn châu Âu đối với công dân Canada.
Trần Quang Vinh
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN