Kỳ 1: Những nhạc sĩ tỷ phú… hụt

Gặp nhạc sĩ Minh Khang, tác giả của ca khúc Cầu vồng khuyết nổi đình nổi đám qua giọng ca của ca sĩ Tuấn Hưng (hơn 1,4 triệu lượt download), anh cho biết: “Ca khúc này tôi bán độc quyền cho Tuấn Hưng, nhưng khi Tuấn Hưng phát hành đĩa thì cũng vừa hết hạn độc quyền, sau đó nó vẫn có số lượng download khá lớn trên Internet”. Hỏi anh có trở thành tỷ phú được không? Anh lắc đầu ngao ngán: “Cũng chỉ kiếm được tiền triệu, nhưng nhiêu khê lắm”. Mới đây ca khúc Lời nguyền của anh do Akira Phan hát đã đứng vị trí thứ hai (1.981.198 lượt download) trong Top 10 của I-muzik.

Với bài hát Chim trắng mồ côi (ca sĩ Đan Trường - Cẩm Ly, hơn 850 ngàn lượt download), nhạc sĩ Minh Vy cho biết: “Tiền bản quyền nhận được là không đáng kể, vì chỉ mấy chục ngàn đồng 1 bài…”.

Đặc biệt, có lẽ mọi người sẽ bất ngờ với nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, khi 3 bài hát của anh trong top 10 của nhạc chờ I-muzik (số liệu tính đến ngày 10/7, do I-muzik cung cấp) là Mùa Đông không lạnh (2.678.150 lượt download), Chiếc khăn gió ấm (1.546.712) và Ngồi bên em (762.310). Nếu nhân cho 3 ngàn đồng mỗi lượt download, tổng doanh thu của 3 bài hát này lên đến gần 15 tỷ đồng, nhưng cho đến nay tiền tác quyền từ 3 bài hát này, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung chỉ mới nhận được khoảng 60 triệu đồng. Và nếu có nhận đủ theo lượt download, anh cũng không thể trở thành tỷ phú…

Tại sao?

Chế độ phân chia lợi nhuận hiện nay của các đơn vị tham gia kinh doanh âm nhạc trên môi trường Internet là nguyên nhân chính dẫn đến những “điều lạ” như đã nêu trên. Hiện nay với lĩnh vực nhạc chờ, tùy theo hợp đồng ủy thác, nhạc sĩ có thể nhận tác quyền ở các đơn vị tham gia kinh doanh nhạc chờ hoặc ở Trung tâm BVQTGÂN Việt Nam.

Lấy ví dụ trường hợp nhạc chờ của I-muzik (Viettel), I-muzik hiện nay gồm gần 20 nhà cung cấp nội dung, mà I-muzik gọi là các CP (contents provider), các nhà cung cấp nội dung chịu trách nhiệm sản xuất, quảng cáo, trả phí quyền tác giả (cho nhạc sĩ) và quyền liên quan (cho ca sĩ, hãng sản xuất, phối khí…). I-muzik chịu trách nhiệm cơ sở hạ tầng, kỹ thuật để kinh doanh trên mạng.

Tùy theo sản phẩm và tùy theo từng CP, I-muzik sẽ chia lại cho CP (trong đó bao gồm cả tiền tác quyền và quyền liên quan) là 25 hoặc 30%.

6% tiền tác quyền trong “cái bánh” nhạc chờ

Tìm hiểu từ I-muzik, từ một số cá nhân từng làm việc ở các CP và một số nhạc sĩ ký hợp đồng khai thác tác phẩm với các CP thuộc I-muzik, nếu nhạc sĩ ký hợp đồng khai thác trực triếp với các CP, thì việc phân chia lợi nhuận là: 70% tổng doanh thu thuộc về I-muzik. 30% còn lại sẽ được chia làm 2 phần theo tỷ lệ 6-4, CP lấy 6 phần tức 18%; quyền tác giả và quyền liên quan là 4 phần, tức 12%. 12% này lại được chia làm 2 phần theo tỷ lệ 6-4 hoặc 5-5. Nếu chia theo tỉ lệ 5-5 thì người nhạc sĩ sẽ được tiền tác quyền là 6% trên tổng số doanh thu từ bài hát của mình. Nghĩa là doanh thu được 100 triệu đồng thì nhạc sĩ được chia 6 triệu đồng.

Nếu nhạc sĩ ủy thác cho Trung tâm BVQTGÂN Việt Nam thu tác quyền, nhạc sĩ sẽ được trả theo biểu giá của trung tâm, đa số là theo cách thu trọn gói với mức cao nhất là 38 ngàn đồng/ bài/ tháng, dù bài hát đó có lượt download là 1 hoặc 1 triệu!

Hiện nay, theo biểu giá của trung tâm, có 2 cách thu: thu “theo lượt sử dụng” và “thu trọn gói”. Thu theo lượt sử dụng, gồm tiền thuê bao (tùy theo số lượng đăng ký sử dụng, nhưng mức cao nhất là 23 ngàn đồng/ bài/ tháng) + tiền theo lượt download (15% doanh thu/ lượt download). Còn thu trọn gói, mức cao nhất là 38 ngàn đồng/ bài/ tháng như đã nói trên. Theo ông Hoàng Văn Bình, Phó giám đốc Trung tâm BVQTGÂN Việt Nam (chi nhánh phía Nam) thì đây là hình thức mà tất cả các CP chọn, ngoại trừ M.Box.

Đến đây thì đã rõ, dù nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung có 3 bài trong Top 10 của nhạc chờ I-muzik với doanh số khoảng gần 15 tỷ hoặc nhạc sĩ Minh Khang (2 bài trong Top 10) với doanh số hơn 10 tỷ và nếu họ có nhận đầy đủ tác quyền theo lượt download, thì với những chế độ tác quyền trên Internet như hiện nay, họ vẫn chỉ là những tỷ phú… hụt.

 Top 10 nhạc chờ I-muzik