Người mẫu: Em sẽ đối mặt ra sao?

Thật khó hiểu, người ta hay lạm dụng từ “đam mê” khi nói đến nghề người mẫu. Người ta có thể “đam mê” cảm giác là mình đẹp, “đam mê” sự nổi tiếng và yêu chiều của xã hội dành cho một người mẫu, “đam mê” cái hào quang hình thức của “cái tiếng là người mẫu”, nhưng người ta không thể đơn thuần “đam mê” nghề người mẫu. Nghĩ xem, bạn chờ đại diện thông báo thông tin khách hàng, chạy go see (đi đến các buổi thử việc với khách hàng) cả ngày, nếu có việc, bạn phải cấp tập có mặt nháo nhào trang điểm và trang phục, xuất hiện chóng vánh trên catwalk, và lại cấp tập thay trang phục..., xen kẽ là áp lực tập luyện, giữ gìn thể hình đến mức khắc nghiệt, và mỗi ngày, có hàng trăm, hàng ngàn người mẫu khác, mới hơn, trẻ hơn, gia nhập thị trường, đẩy bạn vào một guồng quay chóng mặt và cũng rất bạc bẽo. Đam mê, hãy để dành từ đó cho đến khi bạn thật sự hiểu về nó.

Đằng sau thời kỳ tươi đẹp là sự khước từ nghiệt ngã

Khác với môi trường người mẫu tại Âu châu, công việc người mẫu tại Việt Nam hiện nay vẫn chưa mang lại thu nhập đáng kể cho các người mẫu. Có lẽ đó chính là nguyên nhân tác động đến áp lực cạnh tranh của nghề, và cũng là sự phát triển chuyên môn và công nghệ của người mẫu tại Việt Nam. Nhưng trên cả thu nhập, là những cơ hội mà nghề người mẫu mở ra.

Đó cũng đã là một khoảng thời gian tươi đẹp, đáng nhớ. Nhưng ngay sau đó, là cảm giác của lần đầu tiên bị khách hàng khước từ. Không tế nhị như ở Việt Nam, các nhà thiết kế, hãng thời trang hay khách hàng quảng cáo sẽ từ chối một cách thẳng thừng khi một người mẫu không đáp ứng đúng yêu cầu của họ, và đôi khi, đầy cảm tính cá nhân. Tôi đã từng chứng kiến các đồng nghiệp, nhất là nữ, phát khóc lên khi bị bình phẩm và từ chối.

Trở lại câu chuyện của Siêu mẫu Việt Nam, tôi hiểu rằng đằng sau danh hiệu và pháo hoa, các em sẽ hầu như ngay lập tức đương đầu với mọi luồng dư luận khen chê, mà với xu hướng viết “hot” như hiện nay, ắt hẳn “chê” không hề ít so với “khen”. Các em sẽ ngay lập tức trở thành cái bia vô tội cho mọi sự bình luận, săm soi và đôi khi cả xúc phạm của công luận. Các nhà báo nghiêm túc sẽ phỏng vấn và quan sát em như những giám khảo khắt khe nhất, môi trường viết tự do (như các blog chẳng hạn) sẽ mở cửa để ghi nhận và phát tán cả những lời miệt thị từ những người mà chỉ một ngày trước đó, nếu em ngã trên đường, họ sẽ dừng lại hỏi thăm, giúp đỡ như những người xa lạ thân thiện. Em sẽ đối mặt ra sao?

Hình thể - lợi thế hay cạm bẫy?

Tuy nhiên phản ứng từ chối, chê bai ấy không phải là áp lực lớn nhất của một người mẫu quốc tế. Cũng không phải là chuyện cạnh tranh giữa đồng nghiệp, tai nạn hậu đài theo kiểu ta vẫn nghĩ về nghề người mẫu tại Việt Nam. Áp lực đối đầu lớn nhất của một người mẫu quốc tế lại chính là với người đại diện của mình, được gọi là những booker. Thật may mắn nếu chúng tôi có được những booker, hầu hết là các cựu người mẫu, biết thông cảm và thật sự dìu dắt, hỗ trợ cho mình. Nhưng thường xuyên hơn, là các vụ chơi khăm, là việc ém nhẹm hồ sơ của người mẫu mình không ưa trước khách hàng, và nặng nề nhất, là khi họ liên tục tạo áp lực về tiêu chuẩn ngoại hình của người mẫu. “Bạn không có công việc mùa này vì bạn béo quá! Hãy giảm cân nếu bạn muốn lọt vào hợp đồng sắp tới!” là câu mà ngay cả những người mẫu gầy đến bất thường luôn phải nghe. Để đối mặt với áp lực ấy, các bạn của tôi và chính tôi đã phải khép mình vào một kỷ luật chăm sóc ngoại hình và cân nặng khắc nghiệt không kém các vận động viên phải ép cân. Chúng tôi tránh thức khuya để bảo vệ da, tập luyện cường độ cao với những bữa ăn đôi khi chỉ là một ly nước hay một quả táo.

Tệ hại hơn nữa là nạn các người mẫu lao vào bất cứ việc gì để giảm cân, và ma túy là giải pháp rất phổ biến khi ấy. Một cô bạn của tôi đã chết ngay tại phòng tập thể hình sau một thời gian tập luyện với cường độ quá sức và khẩu phần dinh dưỡng là một quả táo/ ngày để giảm cân.

Nathan Lee và Amanda Scott trong vai trò là đồng giám khảo kiêm huấn luyện viên, trực tiếp hướng dẫn phong cách trình diễn cho 25 thí sinh lọt vào vòng chung kết cuộc thi.

Mỗi ngày, có hàng ngàn người mẫu mới gia nhập thị trường, họ hơn bạn vì họ mới hơn, họ trẻ hơn, và để đứng vững từng ngày, với độ tuổi chưa thành nhân, ai sẽ dìu dắt và bảo vệ bạn khỏi những quyết định sai lầm?

Môi trường người mẫu ở Việt Nam vẫn là một mảnh đất thanh bình so với những gì mà tôi vừa trải qua. Các em vẫn rất hồn nhiên và nhẹ nhõm. Vài vụ “không ưa nhau” được đồn thổi sau hậu đài, một hình xăm dại dột bốc đồng nào đó,... và luôn có ánh mắt khắt khe của công chúng, báo giới theo dõi, lên tiếng và cảnh tỉnh. Đôi khi ta thấy thật phiền nhiễu và cho rằng ấy là “cái giá” của sự vinh quang và nổi tiếng. Nhưng xét ở một mặt khác, tôi cho rằng đây cũng có thể được xem là một sự may mắn. Từ chuẩn mực thuần phong xã hội, cho đến quan điểm thẩm mỹ truyền thống của người phương Đông với cái đẹp tiêu chuẩn là một cơ thể khỏe mạnh, “có da có thịt” và những đường cong “phồn thực” khiến các em không phải trở thành một sự mảnh mai phi tự nhiên.

Nhưng gần đây, tôi lại thấy dấy lên hiện tượng áp lực từ các bạn người mẫu nữ về số đo vòng một. Ngay cả những người có thể hình mà tôi đánh giá rất cao, cũng vì áp lực chung mà nhờ đến sự can thiệp của phẫu thuật thẩm mỹ. Tràn lan ở mọi nơi là hình ảnh những bộ ngực nhân tạo, khiến cho ngay cả một người mẫu mới vào nghề cũng phải “tậu” cho bằng được một bộ ngực tương tự, đôi khi chỉ để “giống người mẫu”. Gần như việc trải qua chỉnh sửa thẩm mỹ là một giấy thông hành cho họ gia nhập làng người mẫu, và tôi rùng mình trước quan niệm này, khi nó nhắc tôi nhớ đến những gì đã chứng kiến ở châu Âu. Cá nhân tôi không phản đối phẫu thuật thẩm mỹ, nếu trên khuôn mặt hay cơ thể thật sự có những chi tiết thiếu cân đối thật sự rõ rệt và cần can thiệp. Tôi chỉ cực lực phản đối cái tư tưởng phẫu thuật thẩm mỹ theo trào lưu, như một sự bỉ báng và phủ nhận cái đẹp tự nhiên nhất mà một người mẫu may mắn có được. Và tôi đã rất hài lòng khi Quan Huệ Trinh đoạt giải thể hình tại cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam 2009 vừa qua. Cô ấy là một người mẫu trẻ và còn cả một con đường dài phía trước để thật sự đi đến độ chín của phong cách, nhưng Huệ Trinh là hình mẫu lý tưởng cho một sự mảnh mai nhẹ nhõm và lành mạnh, tự nhiên mà, theo tôi, hoàn toàn xứng đáng để đại diện cho hình ảnh một thế hệ người mẫu “lành” và “mạnh”.

“Sáng tạo” hay “học đòi”?

Là người mẫu châu Á duy nhất tại thời điểm của mình ở Paris, tôi đã trải qua cảm giác, hay thậm chí mặc cảm về sự khác biệt. Không chỉ màu da, tóc, mà cả chiều cao, phong thái, v.v... Đến một buổi casting, tôi bị vây quanh bởi những đồng nghiệp người Âu rất cao và hầu như tứ phía là vàng óng, màu tóc vốn luôn được ưa chuộng tại đây. Thay vì hòa mình, hay “chìm” vào làn sóng màu óng vàng ấy, tôi vin vào sự khác biệt của mình mà đứng lên. May thay, tôi đã làm đúng. Sự khác biệt ấy đã giúp tôi trở thành một người mẫu mà bộ sưu tập nào cũng cần tới, một khi thương hiệu và nhà thiết kế muốn khẳng định thị phần quốc tế của họ, bao gồm cả thị trường châu Á. Và hơn nữa, bản chất của thời trang là luôn tìm đến sự khác lạ, mới mẻ. Tôi đã may mắn hiểu được điều này và “mặc cảm khác biệt” được chuyển hóa thành “thế mạnh của sự độc đáo”.

Thật sai lầm khi bạn muốn trở thành một Kate Moss, một Naomi hay một tên tuổi đàn chị nào đó, chẳng hạn. Có thể bạn sẽ vẫn là một người mẫu, nhưng sẽ không bao giờ là một “siêu mẫu” nếu những gì bạn có chỉ là việc cố giống với một siêu mẫu - vốn là một người mẫu có khả năng biến hình ảnh riêng của mình thành một trào lưu, một phong cách độc lập, và siêu mẫu cũng phải là một trendsetter (người tạo ra trào lưu) chứ không phải là một trend-follower (người đi theo trào lưu). Trong suốt những ngày tập luyện, tôi đã luôn nhắc các em về điều này.

Cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam bản thân trong ý nghĩa của nó là tính định hướng, và tính định hướng này phải được hướng tới sự sáng tạo, sự mới mẻ vốn luôn là bản chất của thời trang. Có thể đã có những tư thế tạo dáng ngô nghê, thậm chí “phản cảm” trên sàn diễn, nhưng một mặt nào đó, tôi thà nhìn thấy sự cố gắng tìm tòi và thể nghiệm, hơn là sự nhàm chán, lặp lại và sáo mòn. Sự sáo mòn xảy ra khi người ta cạn nguồn ý tưởng và muốn rút vào cảm giác an toàn khi nương theo trào lưu sẵn có, đó chính là dấu hiệu ngấm tắt của sự sáng tạo, vốn phải được xem là một dấu hiệu đe dọa cho bất cứ ai hoạt động trong lãnh vực nghệ thuật và thời trang.