Vẫn còn vướng mắc Luật Công nghệ cao
Tại hội thảo “Chuẩn bị triển khai Luật CNC” do Ban Quản lý Khu CNC tại TP.HCM tổ chức, các đại biểu trong ngành và các doanh nghiệp đầu tư cho rằng vẫn còn một số vướng mắc, gây khó khăn cho việc thực hiện.
(TT&VH) - Luật Công nghệ Cao (CNC) đã được Quốc hội thông qua ngày 13/11/2008 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2009 - việc chuẩn bị triển khai đang được tiến hành.
Tuy nhiên, tại hội thảo “Chuẩn bị triển khai Luật CNC” do Ban Quản lý (BQL) Khu CNC tại TP.HCM tổ chức, các đại biểu trong ngành và các doanh nghiệp (DN) đầu tư cho rằng vẫn còn một số vướng mắc, gây khó khăn cho việc thực hiện. Thậm chí, những vướng mắc này có thể gây khó khăn trong thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.
Khó khăn trong thẩm định
Việc thẩm định các DN CNC là tương đối khó. Tiêu chí chưa đầy đủ dẫn đến chưa có cơ sở để thẩm định một số dự án (như loại hình dịch vụ, đào tạo CNC, công nghiệp hỗ trợ CNC…). Tính đến hết tháng 5/2009, đã có 37 dự án được cấp phép đầu tư vào Khu CNC TP.HCM với tổng vốn đầu tư là 1,78 tỉ USD, trong đó có 24 dự án về công nghệ bán dẫn và công nghệ thông tin - viễn thông có vốn đầu tư 1,567 tỉ USD (chiếm 95% tổng vốn đầu tư).
Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Tuy nhiên, bà Lê Thị Thanh Mỹ, Phó Trưởng BQL Khu CNC TP.HCM cho biết: Có đến 12/37 dự án không qua thẩm định theo tiêu chí sản xuất CNC. Một số dự án đã được xem xét đưa vào do yêu cầu đáp ứng hoạt động cũng như dự báo phát triển, nhưng không thể thẩm định theo tiêu chí sản xuất CNC.
Việc cân nhắc giữa một dự án có công nghệ nổi trội nhưng sản lượng còn thấp với dự án có quy mô lớn, sản lượng lớn, thuộc tập đoàn có công nghệ cao nhưng chưa hẳn ứng dụng ngay công nghệ tiên tiến của họ vào Việt Nam cũng rất quan trọng. Phải xem xét ở tính lâu dài. Ông Nguyễn Đình Mai, nguyên Trưởng BQL Khu CNC TP.HCM cho rằng: “Phát triển CNC không chỉ có thu hút đầu tư sản xuất sản phẩm CNC và các dịch vụ ứng dụng CNC”.
Trong khi đó, thành phần Hội đồng thẩm định cũng chưa có hướng dẫn cụ thể, như việc quy định thành phần gồm những ai: đơn thuần là các chuyên gia khoa học công nghệ từ các trường, các viện hay cả từ DN (nắm rõ nhu cầu)? Thực tế, Hội đồng này cũng chưa được quan tâm đúng mức. Bà Lê Thị Thanh Mỹ cho biết: Từ khi thành lập Khu CNC, TP.HCM chưa khẳng định sự hình thành và tổ chức hoạt động bằng quyết định pháp lý nào. Do đó, nguồn kinh phí phục vụ hoạt động của Hội đồng Khoa học công nghệ Khu CNC chủ yếu là theo hình thức tự nguyện, không có thù lao. Đây là điều thể hiện tinh thần hăng say của các thành viên, nhưng về lâu dài cần phải có cơ chế hợp lý.
Trong mỗi lần thẩm định dự án công nghệ phức tạp, BQL Khu CNC chỉ được phép chi theo một Hội đồng tư vấn thời vụ ở mức 150.000-200.000 đồng một lần/người. Đây là mức khá thấp. Theo đại diện Hội đồng Khoa học Khu CNC thì “mức tiền này không đủ tiền xe để đi - về họp thẩm định, chưa kể công sức, thời gian tìm hiểu đối chiếu các công nghệ để đưa ra ý kiến chuẩn xác”.
Khó thu hút vốn đầu tư FDI
Luật CNC khuyến khích các DN thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) ngay tại DN và tại Việt Nam. Theo điều 18 Luật CNC, các DN CNC phải chi bình quân cho hoạt động R&D 3 năm đầu tiên ít nhất 1% tổng doanh thu, số lao động có chuyên môn từ đại học trở lên trực tiếp thực hiện R&D phải đạt 5% tổng lao động… Về lâu dài, đây là chính sách hợp lý để phát triển ngành CNC, tạo nguồn nhân lực CNC cho quốc gia. Nhưng trước mắt, nó có thể gây khó khăn cho việc thu hút đầu tư vào CNC tại nước ta.
Đại diện Cty Intel Products Việt Nam cho rằng: “Việt Nam đang ở giai đoạn đầu xây dựng ngành CNC, nên điều cần thiết trong giai đoạn trước mắt là thu hút cho được sự có mặt của các tập đoàn công nghệ hàng đầu. Khi các tập đoàn hàng đầu mới đặt chân đến Việt Nam, họ khó lòng triển khai các hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam ngay tức khắc. Nguyên nhân là do Việt Nam chưa đáp ứng những yêu cầu thiết yếu cho lĩnh vực này. Nếu Việt Nam đặt ra những tiêu chí về R&D tại giai đoạn này để hạn chế những ưu đãi cho các DN CNC, e rằng Việt Nam sẽ khó có thể thu hút các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới đến đặt cơ sở tại Việt Nam”.
Bên cạnh đó, việc thuế thu nhập cũng là vấn đề đáng chú ý trong việc thu hút nhân tài cho ngành CNC. Theo đại diện Cty Intel Products Việt Nam: Trong Luật CNC có đề cập các DN CNC được hưởng ưu đãi cao nhất theo quy định của pháp luật về đất đai, thuế thu nhập… nhưng chưa thể hiện cụ thể.
Kể từ ngày 1/1/2009, Luật Thuế thu nhập cá nhân mới ra đời đã không còn những ưu đãi về thuế cho lao động trong các doanh nghiệp CNC như theo Quyết định 53/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ trước đây.
Về vấn đề này, bà Lê Thị Thanh Mỹ cũng cho rằng: Ngoài các DN được xác định là DN CNC hưởng ưu đãi của luật, chưa có quy định ưu đãi riêng dành cho các loại DN khác hoạt động trong Khu CNC. Nên dù nhận thức được vấn đề này, nhưng Khu CNC không có căn cứ để cấp ưu đãi khác biệt cho từng loại DN khác nhau.
Trong khi đó, việc triển khai thực hiện vốn đầu tư cũng còn khá thấp. Tính đến nay, các dự án lớn đầu tư FDI vào ngành CNC cả nước là khoảng 4,5 tỉ USD, nhưng chúng ta mới thực hiện được gần 900 triệu USD (chưa tới 20%). Do đó, đây cũng là hạn chế trong việc thu hút vốn đầu tư của các tập đoàn CNC đầu tư vào Việt Nam.
Tuy nhiên, tại hội thảo “Chuẩn bị triển khai Luật CNC” do Ban Quản lý (BQL) Khu CNC tại TP.HCM tổ chức, các đại biểu trong ngành và các doanh nghiệp (DN) đầu tư cho rằng vẫn còn một số vướng mắc, gây khó khăn cho việc thực hiện. Thậm chí, những vướng mắc này có thể gây khó khăn trong thu hút đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.
Khó khăn trong thẩm định
Việc thẩm định các DN CNC là tương đối khó. Tiêu chí chưa đầy đủ dẫn đến chưa có cơ sở để thẩm định một số dự án (như loại hình dịch vụ, đào tạo CNC, công nghiệp hỗ trợ CNC…). Tính đến hết tháng 5/2009, đã có 37 dự án được cấp phép đầu tư vào Khu CNC TP.HCM với tổng vốn đầu tư là 1,78 tỉ USD, trong đó có 24 dự án về công nghệ bán dẫn và công nghệ thông tin - viễn thông có vốn đầu tư 1,567 tỉ USD (chiếm 95% tổng vốn đầu tư).
Tuy nhiên, bà Lê Thị Thanh Mỹ, Phó Trưởng BQL Khu CNC TP.HCM cho biết: Có đến 12/37 dự án không qua thẩm định theo tiêu chí sản xuất CNC. Một số dự án đã được xem xét đưa vào do yêu cầu đáp ứng hoạt động cũng như dự báo phát triển, nhưng không thể thẩm định theo tiêu chí sản xuất CNC.
Việc cân nhắc giữa một dự án có công nghệ nổi trội nhưng sản lượng còn thấp với dự án có quy mô lớn, sản lượng lớn, thuộc tập đoàn có công nghệ cao nhưng chưa hẳn ứng dụng ngay công nghệ tiên tiến của họ vào Việt Nam cũng rất quan trọng. Phải xem xét ở tính lâu dài. Ông Nguyễn Đình Mai, nguyên Trưởng BQL Khu CNC TP.HCM cho rằng: “Phát triển CNC không chỉ có thu hút đầu tư sản xuất sản phẩm CNC và các dịch vụ ứng dụng CNC”.
Trong khi đó, thành phần Hội đồng thẩm định cũng chưa có hướng dẫn cụ thể, như việc quy định thành phần gồm những ai: đơn thuần là các chuyên gia khoa học công nghệ từ các trường, các viện hay cả từ DN (nắm rõ nhu cầu)? Thực tế, Hội đồng này cũng chưa được quan tâm đúng mức. Bà Lê Thị Thanh Mỹ cho biết: Từ khi thành lập Khu CNC, TP.HCM chưa khẳng định sự hình thành và tổ chức hoạt động bằng quyết định pháp lý nào. Do đó, nguồn kinh phí phục vụ hoạt động của Hội đồng Khoa học công nghệ Khu CNC chủ yếu là theo hình thức tự nguyện, không có thù lao. Đây là điều thể hiện tinh thần hăng say của các thành viên, nhưng về lâu dài cần phải có cơ chế hợp lý.
Trong mỗi lần thẩm định dự án công nghệ phức tạp, BQL Khu CNC chỉ được phép chi theo một Hội đồng tư vấn thời vụ ở mức 150.000-200.000 đồng một lần/người. Đây là mức khá thấp. Theo đại diện Hội đồng Khoa học Khu CNC thì “mức tiền này không đủ tiền xe để đi - về họp thẩm định, chưa kể công sức, thời gian tìm hiểu đối chiếu các công nghệ để đưa ra ý kiến chuẩn xác”.
Khó thu hút vốn đầu tư FDI
Luật CNC khuyến khích các DN thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) ngay tại DN và tại Việt Nam. Theo điều 18 Luật CNC, các DN CNC phải chi bình quân cho hoạt động R&D 3 năm đầu tiên ít nhất 1% tổng doanh thu, số lao động có chuyên môn từ đại học trở lên trực tiếp thực hiện R&D phải đạt 5% tổng lao động… Về lâu dài, đây là chính sách hợp lý để phát triển ngành CNC, tạo nguồn nhân lực CNC cho quốc gia. Nhưng trước mắt, nó có thể gây khó khăn cho việc thu hút đầu tư vào CNC tại nước ta.
Đại diện Cty Intel Products Việt Nam cho rằng: “Việt Nam đang ở giai đoạn đầu xây dựng ngành CNC, nên điều cần thiết trong giai đoạn trước mắt là thu hút cho được sự có mặt của các tập đoàn công nghệ hàng đầu. Khi các tập đoàn hàng đầu mới đặt chân đến Việt Nam, họ khó lòng triển khai các hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam ngay tức khắc. Nguyên nhân là do Việt Nam chưa đáp ứng những yêu cầu thiết yếu cho lĩnh vực này. Nếu Việt Nam đặt ra những tiêu chí về R&D tại giai đoạn này để hạn chế những ưu đãi cho các DN CNC, e rằng Việt Nam sẽ khó có thể thu hút các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới đến đặt cơ sở tại Việt Nam”.
Bên cạnh đó, việc thuế thu nhập cũng là vấn đề đáng chú ý trong việc thu hút nhân tài cho ngành CNC. Theo đại diện Cty Intel Products Việt Nam: Trong Luật CNC có đề cập các DN CNC được hưởng ưu đãi cao nhất theo quy định của pháp luật về đất đai, thuế thu nhập… nhưng chưa thể hiện cụ thể.
Kể từ ngày 1/1/2009, Luật Thuế thu nhập cá nhân mới ra đời đã không còn những ưu đãi về thuế cho lao động trong các doanh nghiệp CNC như theo Quyết định 53/2004/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ trước đây.
Về vấn đề này, bà Lê Thị Thanh Mỹ cũng cho rằng: Ngoài các DN được xác định là DN CNC hưởng ưu đãi của luật, chưa có quy định ưu đãi riêng dành cho các loại DN khác hoạt động trong Khu CNC. Nên dù nhận thức được vấn đề này, nhưng Khu CNC không có căn cứ để cấp ưu đãi khác biệt cho từng loại DN khác nhau.
Trong khi đó, việc triển khai thực hiện vốn đầu tư cũng còn khá thấp. Tính đến nay, các dự án lớn đầu tư FDI vào ngành CNC cả nước là khoảng 4,5 tỉ USD, nhưng chúng ta mới thực hiện được gần 900 triệu USD (chưa tới 20%). Do đó, đây cũng là hạn chế trong việc thu hút vốn đầu tư của các tập đoàn CNC đầu tư vào Việt Nam.
Phan Vũ – Anh Đức
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN