Tôn vinh "báu vật sống" của quốc gia

Trong khuôn khổ Festival nghề truyền thống Huế 2009, đêm 11/6 sẽ diễn ra Chương trình Tôn vinh “báu vật sống” của quốc gia, với các nghi thức cổ xưa tôn vinh các nghệ nhân Ca Huế, Ca trù và Nhã nhạc tại sân Đại triều Điện Thái Hòa.

(TT&VH Online) - Chương trình Vẻ Đẹp Việt I: Tôn vinh “báu vật sống” của quốc gia, tổ chức trong khuôn khổ các hoạt động của Festival nghề truyền thống Huế 2009, diễn ra vào đêm ngày 11/6/2009 sẽ là nơi tôn vinh các nghệ nhân Ca Huế và Ca trù và Nhã nhạc tại sân Đại triều Điện Thái Hòa, TP.Huế.

Phục dựng các nghi lễ cổ xưa

Trước thềm đêm diễn, tại cửa Ngọ Môn sẽ phục dựng các nghi lễ cổ xưa, các nghệ nhân sẽ được đón tiếp trọng thể theo một số nghi thức tiếp sứ thần thời xưa với hai hàng lính kỵ cầm cờ, lọng và Lỗ Bộ.

Bốn nghệ nhân Huế (Ảnh do Cty CPTT Vẻ Đẹp Việt cung cấp)

Nghệ nhân và khách mời sẽ bước trên chiếu hoa cạp điều dài 300m được trải từ Ngọ môn tới tận sân Đại triều Điện Thái Hòa. Chiếc chiếu hoa đặc biệt này được ghép từ 30 chiếc chiếu cạp điều, mỗi chiếc dài 10m do các nghệ nhân ở Thái Bình dệt.

Lần đầu tiên nghi thức đốt đình liệu được phục dựng với hai mươi cây đình liệu bằng hoa và sáp được thắp lên ở khu vực cầu Trung Đạo. 1000 bát nến hoa sen sẽ được sắp đặt thành hai chữ Vạn-Thọ tại sân Hạ Đại Triều, với mong muốn cầu chúc sức khỏe cho các nghệ nhân.

Năm báu vật sống của nền cổ nhạc.

Nghệ nhân Ca trù Phó Thị Kim Đức (79 tuổi), ca nương cuối cùng còn sót lại của giáo phường Ca trù Khâm Thiên xưa, từ Hà Nội vào Huế để tham gia đêm Vẻ Đẹp Việt. Bà nổi tiếng vì ngón phách điêu luyện, đã được một vị quan viên lâu năm xưng tụng là “tiếng phách trạng nguyên”. Trong đêm diễn, Nghệ nhân Ca trù Phó Thị Kim Đức sẽ ca Tỳ bà hành và ngâm bản Dâng hương. Điệu múa thờ Dâng Hương theo lối cổ xưa cũng sẽ ra mắt công chúng sau một thời gian được nhóm ca trù Tràng An phục dựng.

Nghệ nhân Ca trù Kim Đức

Hai nghệ nhân Nhã nhạc tham gia chương trình là cụ Trần Kích (86 tuổi), chơi thành thạo 7 loại nhạc cụ, gồm kèn đại, kèn lỡ, nhị, nguyệt, tỳ bà, bầu, sáo… cho cả Đại nhạc, Tiểu nhạc, nhạc Phật, và nhạc đệm cho ca Huế. Và cụ Lữ Hữu Thi (100 tuổi), là người cao tuổi nhất trong trong số các nghệ nhân còn lại của dàn nhạc cung đình triều Nguyễn. Trong nhiều loại nhạc cụ mà cụ chơi thuần thục: nhị, tam, nguyệt, tỳ bà, địch, phách tiền, tam âm, trống bản… nổi bật nhất là hai loại đàn nhị và kèn bóp.

Nghệ nhân Nhã nhạc Lữ Hữu Thi (trái) và Nghệ nhân Nhã nhạc Trần Kích

Hai nghệ nhân Ca Huế là cụ Minh Mẫn (84 tuổi), là bậc thầy trong làng ca Huế hiện giờ. Bà là một trong những người hiếm hoi hiện nay có thể ca Cổ bản cả lối sắp và lối dựng, lời cổ của điệu Long ngâm, cùng một số điệu khác như Nam xuân, Ngũ đối thượng, Quả phụ chi. Và cụ Thanh Hương (85 tuổi), thuộc thế hệ kỳ cựu vẫn bảo lưu được những kỹ thuật cổ điển của Ca Huế trong giọng hát của mình, và những làn điệu Ca Huế cổ.

Nghệ nhân Ca Huế Minh Mẫn (trái) và Nghệ nhân Ca Huế Thanh Hương

Công chúng sẽ có một sự đối sánh thú vị khi cùng lúc được thưởng thức hai bản Long Ngâm của Nhã nhạc và Ca Huế. Đây chính là dấu vết quá trình tiếp biến của Ca Huế từ lễ nhạc cung đình. Lời cổ bài Long Ngâm hiện nay chỉ còn mình cụ Minh Mẫn nhớ rõ.

5 nghệ nhân này được coi là những cây cổ thụ của âm nhạc cổ truyền và đều là những người hiếm hoi còn giữ được những làn điệu và kỹ thuật tinh hoa gần như đã thất truyền.

Trong khuôn khổ của chương trình sẽ có Triển lãm video art Chiếc cầu trong tâm thức của nghệ sĩ thị giác Như Huy sẽ khai mạc vào lúc 8h sáng cùng ngày tại Duyệt Thị Đường và cùng khai mạc với triển lãm đương đại này là buổi nói chuyện của nhà nghiên cứu Nguyễn Thụy Loan về “Giá trị và đặc trưng của Ca Huế và Ca trù” cùng với việc trình chiếu hai bộ phim tài liệu về Ca trù và Ca Huế với nhiều tư liệu quý.

Chương trình sẽ được tường thuật trực tiếp vào lúc 20h trên sóng VTV2, đài truyền hình Việt Nam.

Xuân Thanh