Mùa mưa 2009: Hà Nội tránh ngập như thế nào?

Hôm qua 29/5, Công ty TNHH nhà nước một thành viên thoát nước Hà Nội và Ban quản lý dự án thoát nước Hà Nội đã báo cáo UBND TP tình hình thực hiện dự án thoát nước và kế hoạch thoát nước mùa mưa 2009.

(TT&VH) - Hôm qua 29/5, Công ty TNHH nhà nước một thành viên thoát nước Hà Nội và Ban quản lý dự án thoát nước Hà Nội đã báo cáo UBND TP tình hình thực hiện dự án thoát nước và kế hoạch thoát nước mùa mưa 2009. Dù đã được bổ sung thêm một số phương án đối phó nhưng chắc chắn thủ đô vẫn còn phải chịu ngập úng dài nếu mưa lớn xảy ra.

Chỗ nào cũng khó… thoát

Theo ông Nguyễn Lê, giám đốc Công ty TNHH nhà nước một thành viên thoát nước Hà Nội, địa bàn thành phố mở rộng gồm 29 đơn vị hành chính trong đó có 28 quận huyện một thị xã trực thuộc là Sơn Tây. Quá trình đô thị hóa phát triển không đồng đều giữa các khu vực, các hình thức thoát nước và công tác quản lý thoát nước rất đa dạng đòi hỏi phải xây dựng cơ chế quản lý, kế hoạch và các giải pháp thoát nước khác nhau theo đặc thù từng khu vực.

Hiện địa bàn TP sau khi mở rộng được chia thành nhiều lưu vực thoát nước phụ thuộc vào các con sông lớn như: sông Hồng, sông Đà, sông Đuống, sông Tô Lịch, sông Cầu Bây. Hình thành rõ nét hai khu vực khu vực thuộc phần mở rộng Hà Nội và khu vực nội thành và các vùng lân cận.

Khu vực nội thành thuộc lưu vực sông Tô Lịch có diện tích 77,5km2 giới hạn bởi sông Tô Lịch và sông Hồng. Về cơ bản hệ thống thoát nước thuộc lưu vực này có khả năng tiêu thoát tốt so với các lưu vực còn lại do đã được đầu tư dự án thoát nước giai đoạn 1 với trạm bơm và cụm công trình đầu mối Yên Sở 45m3.s, 4 sông thoát nước chính tổng chiều dài xấp xỉ 45 km và một số hồ nội thành như Thành Công, Thiền Quang, Giảng Võ, Thanh Nhàn, Văn Chương, Kim Liên đã được cải tạo, một số đường phố được bổ sung cống với chiều dài 92km. Tuy nhiên, hệ thống thoát nước khu vực này mới có thể đáp ứng được nhu cầu thoát nước cho các trận mưa dưới 38mm/h và 172mm/2 ngày.

Khu vực Long Biên thuộc lưu vực sông Cầu Bây diện tích xấp xỉ 60 km2, thoát nước tại khu vực này rất bất lợi do địa hình trũng, tiêu thoát tự chảy, nguồn tiêu thoát là sông Cầu Bây dài 7km nối với hệ thống thủy nông Bắc Hưng Hải phục vụ lợi ích nông nghiệp nên mực nước thường giữ ở mức cao và không chủ động về mùa mưa. Hệ thống thoát nước khu vực này chủ yếu là cống rãnh nhỏ và các mương nông nghiệp mới chuyển sang thoát nước đô thị khi thành lập quân Long Biên, chưa có dự án đầu tư xây dựng đồng bộ, khả năng thoát nước kém. Trận mưa lớn đầu tháng 5 vừa qua nhiều điểm khu vực này đã ngập nặng tới 1 mét.

Bao giờ Hà Nội hết lo úng ngập?

Khu vực tả ngạn sông Nhuệ có diện tích 57,9km2, giới hạn bởi sông Nhuệ ở phía Tây và sông Tô Lịch ở phía Đông. Đây là khu vực có tốc độ đô thị hóa cao nhất của Thành Phố với nhiều công trình quan trọng như Trung tâm hội nghị Quốc gia, Sân vận động quốc gia. Việc thoát nước ở khu vực này được phân theo 4 tiểu lưu vực Cổ Nhuế (17,9km2); Mỹ Đình (13,6km2); Mễ Trì (14,7km2) và ba Xá (9,9km2). Các trục tiêu thoát nước chính chủ yếu là các mương tiêu nông nghiệp như kênh tiêu Hà Nội, mương Đồng Bông 2, mương Triều Khúc hiện đã bị bồi lắng và thu hẹp dòng chảy, việc tiêu thoát nước rất chậm.

Thêm vào đó hệ thống thoát nước tại các tuyến phố cũ của Hà Nội đã xuống cấp, ngay một số hạng mục của dự án thoát nước giai đoạn 1 bắt đầu xuống cấp sau gần 10 năm sử dụng như một số đoạn kè sông, một số hạng mục trạm bơm Yên Sở.

Cảnh báo, hướng dẫn tại chỗ

Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn, thời tiết năm 2009 diến biến phức tạp, mưa nhiều và có thể có những trận mưa lớn đột xuất.

Theo Công ty TNHH nhà nước một thành viên thoát nước Hà Nội, với những trận mưa dưới 50mm cơ bản trên địa bàn Hà Nội không có điểm úng ngập, ngoại trừ một số điệm đọng nước do địa hình trũng như Cao bá Quát, Nguyễn Khuyến, Khâm Thiên, Huỳnh Thúc Kháng – Láng Hạ, tuy nhiên thời gian tiêu thoát nước nhanh sau 10 đến 30 phút.

Với những trận mưa lớn từ 50 đến 100 mm (mức dự báo là mưa to và rất to) trên địa bàn xuất hiện 28 điểm ngập cục bộ. Việc thoát nước tại các điểm ngập úng trọng điểm trên các trục giao thông chính, Cty sẽ sử dụng các xe bơm di động, các thiết bị phương tiện cơ giới kết hợp với lực lượng thủ công bơm hút thông tác, trục vớt vật cản, làm tăng khả năng tiêu thoát tại các đường như đường Giải Phóng, ngã tư Huỳnh Thúc Kháng – Láng Hạ, Trần Duy Hưng – Phạm Hùng, Nguyễn Văn Cừ.

Tại các khu vực nguy hiểm cho người và phương tiện khi mư lớn và nước ngập sâu đặc biệt là tại vị trí giao cắt giữa các đường giao thông với các mương thoát nước bố trí lực lượng và phương tiện cảnh báo, hướng dẫn tại chỗ. Ngay tại trạm bơm Yên Sở, ngoài việc xây bờ kè cố định ngăn nước, bổ sung các bơm cục bộ chống úng ngập cho chính trạm bơm, các vật tư phương tiện dự phòng và nhân công ứng trực tại chỗ và các lực lượng giữ an toàn vận hành cho trạm bơm.

Chống ngập, vẫn phải đợi

Theo ông Phạm Văn Cường, Giám đốc BQL dự án thoát nước Hà Nội, dự án thoát nước cải tạo môi trường Hà Nội giai đoạn II với các mục tiêu: Chống ngập úng Thành phố trong lưu vực sông Tô Lịch do nước mưa với chu kì bảo vệ 10 năm với lượng mua là 310mm/2 ngày, chu kì 5 năm với hệ thống công ứng ứng với lượng mưa là 70mm/giờ. Các hạng mục chủ yếu: Nâng công suất trạm bơm Yên Sở từ 45m3/s lên 90m3/s; cải tạo thay thế cầu trên sông Tô Lịch, Hạ lưu sông Kim Ngưu, sông Lừ, sông Sét, cải tạo các hồ nội thành Hào Nam; Đống Đa; Phương Liệt, Khương Trung, Hố Mẻ, Tân Mai; hồ điều hòa Linh Đàm, Định Công, trạm xử lý nước thải hồ Bảy Mẫu, xây dựng đường công vụ dọc các sông Tô Lịch, sông Lừ, Sét, chuẩn bị bãi cho đất nạo vét và bùn. Tổng mức vốn đầu tư dự án là trên 6,3 nghìn tỷ đồng trong đó tỷ lệ vốn vay của Nhật Bản 76,425 và tỷ lệ vốn đối ứng là 23,58%.

Tuy nhiên, ngay cả khi hoàn thành giai đoạn 2 dự án thoát nước Hà Nội (dự kiến cuối 2011) diện tích bao phủ của giai đoạn này chỉ mới dừng lại ở khu vực 4 quận nội thành, giới hạn bởi sông Tô Lịch và sông Hồng (77,5 km2). Còn lại lưu vực sông Nhuệ (135,4 km2), hai quận Cầu Giấy và Thanh Xuân và các huyện khác vẫn chưa nằm trong hệ thống thoát nước chung của Thành phố.

Như vậy sẽ phải rất lâu nữa thủ đô mới thoát khỏi chịu cảnh úng ngập mỗi khi mưa lớn.

Nguyễn Mỹ - Mạnh Cường

Lập trang web tra cứu các điểm úng ngập khi trời mưa

Ông Nguyễn Lê, Giám đốc Công ty TNHH Nhà nước Một Thành viên Thoát nước Hà Nội cho biết: Công ty sẽ cho ra mắt trong web của công ty tại địa chỉ www.tnhn.vnvào tháng 6 tới. Trên trang web này, ngoài các thông tin chung về hoạt động của công ty, còn cung cấp các thông tin hữu ích khi trời mưa như: thông tin về lượng mưa, vị trí các điểm úng ngập trên địa bàn và mức độ úng ngập của từng vị trí theo diễn biến của từng trận mưa. Theo ông Lê, các thông tin phục vụ “tra cứu nhanh” này sẽ giúp người và các phương tiện chủ động khi tham gia giao thông khi trời mưa, nhằm hạn chế và khắc phục tối đa ùn tắc và các thiệt hại có thể có. Ngoài ra công ty cũng lập đường dây nóng khi có mưa tại số máy 043.974.6225 để tiếp nhận các thông tin phản ánh về tình hình úng ngập….

28 điểm ngập úng này bao giờ hết? Trong Dự án thoát nước giai đoạn 2 thực hiện tới đây (đến tận 2013 mới xong), thì chỉ xử lý đượ 16 điểm, còn 12 điểm còn lại thì Công ty Thoát nước Hà Nội và các ban ngành liên quan đã đang và sẽ tiếp tục phải dùng các biện pháp khác nhau để khắc phục như: tổ chức lực lượng ứng trực khi có mưa, tôn đường, sử dụng trạm bơm di động bơm cưỡng bức, hướng dẫn giao thông…Như thế có nghĩa rằng các điểm ngập úng cục bộ chưa thể giải quyết 100%.