Chuyện những học sinh thiệt mạng vì động đất Tứ Xuyên

5.335 học sinh thiệt mạng trong vụ động đất Tứ Xuyên. Một năm sau ngày thảm họa, gia đình các em vẫn đau đáu một câu hỏi: tại sao khi động đất xảy ra, những ngôi trường của các em sập trước tiên. Câu hỏi vẫn chưa có lời đáp.

(TT&VH) - Hôm nay 12/5, Trung Quốc sẽ kỷ niệm tròn một năm ngày xảy ra trận động đất khủng khiếp ở tỉnh Tứ Xuyên khiến gần 87.000 người thiệt mạng hoặc mất tích. Nhưng cho dù cuộc sống đã dần trở lại bình thường, niềm hy vọng được nhen nhóm lại, vẫn còn những nỗi đau chưa được giải quyết, đặc biệt là những gì liên quan tới hàng ngàn em học sinh thiệt mạng.

Tháng 6 năm ngoái, một đám đông các ông bố bà mẹ giận giữ đã trèo qua bức tường sập của trụ sở chính quyền thị trấn Juyuan, Tứ Xuyên. Trong buổi họp ồn ào diễn ra sau đó, họ nhận được một lời hứa rằng chính quyền sẽ sớm có phản hồi cho nhân dân biết vì sao trường học sụp đổ, khiến 300 đứa trẻ thiệt mạng, trong khi những công trình xung quanh vẫn đứng vững.

Mặc niệm các nạn nhân thiệt mạng vì động đất

Ngày hôm nay, những ngôi nhà sập đã được xây lại. Nhưng những người có trách nhiệm làm việc trong tòa nhà nói trên vẫn chưa giải đáp ổn thỏa được thắc mắc của các bậc phụ huynh, đặc biệt là câu hỏi liên quan đến những công trình trường học xây dựng kém chất lượng. “Vẫn chưa một cấp chính quyền nào thông báo với chúng tôi về cuộc điều tra. Đó là điều chúng tôi mong muốn nhất” - một phụ huynh nói với tờ Christian Science Monitor. Cách thị trấn Juyuan khoảng 70km, Xiong Yonghao, người mất con gái khi Trường Tiểu học thị trấn Fuxin sập xuống, cho biết ông cũng vấp phải một bức tường im lặng. “Tôi đã bỏ cuộc vài tháng nay rồi” - ông thể hiện sự tuyệt vọng.

Hồi tháng 3, ông Wei Hong, Phó Chủ tịch tỉnh Tứ Xuyên, cam kết rằng số lượng trẻ thiệt mạng trong vụ động đất sẽ được công bố. Nhưng cũng phải tới sát lễ tưởng niệm một năm ngày xảy ra thảm họa động đất, tức là cách đây vài hôm, việc này mới được thực hiện. Tân Hoa Xã chính thức thông báo có 68.712 người thiệt mạng vì động đất Tứ Xuyên và số người mất tích, chủ yếu chưa tìm thấy thi thể, là 17.921. Trong số đó có tới 5.335 học sinh thiệt mạng, chiếm một tỷ lệ khá cao. Đây được xem là một thông tin nhạy cảm bởi có nhiều ý kiến cho rằng khoảng 7.000 phòng học đã sụp đổ do khi xây dựng, người ta đã không quan tâm đúng mức tới các quy định an toàn cho công trình.

Mới đây, ông Yang Hongbo, lãnh đạo của Phòng Xây dựng tỉnh Tứ Xuyên, cho biết không có cách nào để các trường học có thể chịu nổi chấn động từ trận động đất khủng khiếp đã tấn công Tứ Xuyên. Tuy nhiên một cuộc khảo sát của Đại học Thanh Hoa, Bắc Kinh, lại cho thấy: Trong khi có tới 44% ngôi trường bị hư hại không thể sửa chữa được nữa thì chỉ 13% số công sở lâm vào tình trạng này. Rõ ràng chất lượng xây dựng trường học không được tốt như các công sở.

Hiện tại, dù số học sinh thiệt mạng đã được xác nhận nhưng tên tuổi của các em vẫn chưa được công bố. Không bằng lòng với việc này, một vài cá nhân, chẳng hạn như nghệ sĩ đương đại nổi tiếng Ai Weiwei, đã tự đứng ra mở chiến dịch lập danh sách các nạn nhân động đất là trẻ em. Những đội tình nguyện của Ai, với số lượng lên tới 60 người, đã tỏa đi các vùng động đất, phỏng vấn nhiều gia đình, viếng thăm các ngôi mộ tập thể và tham gia những lễ tưởng niệm. Tới nay họ đã ghi nhận được danh tính của 5.205 em bé nạn nhân.

Nghệ sĩ Ai Weiwei bên cạnh bản danh sách ghi tên các
học sinh thiệt mạng vì động đất

Theo Ai, việc ghi tên những nạn nhân học sinh này cũng là để báo động về tình trạng về chất lượng xây dựng không bảo đảm của các trường học trên quy mô toàn quốc.

Với Zhao, một cô gái tham gia dự án của Ai không phải để vạch ra sai sót mà vì những mục đích gần gũi hơn. "Chúng tôi muốn tưởng nhớ tới những đứa trẻ đó. Các em đều đã chết và tất cả những gì chúng để lại trên thế giới này là tên mình. Đó là tất cả những gì chúng có".

Trước những ý kiến bất bình của công chúng liên quan đến số học sinh thiệt mạng khá cao trong thảm họa Tứ Xuyên nêu trên, hôm qua chính phủ Trung Quốc đã công bố “sách trắng” khẳng định trong vòng 3 năm tới, tất cả các trường học Trung Quốc sẽ được tu bổ để có thể chống chọi được động đất. “Sách trắng” đề ra một loạt biện pháp phòng chống các thiên tai cũng như cứu hộ và cứu trợ, trong đó đặc biệt chú ý tới các trường học.

Ngoài ra trước đó chính quyền cũng đề ra những biện pháp nhằm minh bạch hóa các dự án xây dựng trường học, trong đó có việc công khai hóa bản thiết kế cũng như công ty thắng thầu, để cho công chúng và báo chí được quyền đánh giá và góp ý.

Tường Linh