Theo lập luận của các chuyên gia, tượng đài Chiến thắng Điện Biên sau khi sửa sẽ đạt được sự ổn định. Tuy nhiên, một băn khoăn khác đặt ra, với môi trường khắc nghiệt tại đồi D1 sẽ phải chống gỉ cho tượng ra sao .
(TT&VH) - Theo lập luận của kỹ sư Trần Hiếu, người trực tiếp phụ trách chuyên môn trong dự án, sau quá trình tu bổ, chắc chắn tượng đài Chiến thắng Điện Biên sẽ đạt được sự ổn định cả về kết cấu và thẩm mỹ. Tuy nhiên, một băn khoăn khác được đặt ra: với môi trường khắc nghiệt tại đồi D1, tượng đài sẽ được chống gỉ ra sao để vẫn giữ được màu sắc nguyên bản trong nhiều năm tới?
Sẽ “bảo hành” một năm sau khi sửa
Trong tuần đầu tiên của tháng 4/ 2009, việc tạm khôi phục các “vết thương” tại tượng đài đã được hoàn thành. Các thao tác chính bao gồm hút và làm khô phần nước đọng trong tượng, làm sạch toàn bộ bề mặt tượng, tạm bịt lại các vết nứt, hở bằng một loại keo đặc biệt và phủ một lớp sơn nhẹ ra ngoài. “Những tín hiệu ban đầu tương đối khả quan. Thông thường trong những lần sửa trước, các vết nứt chỉ sau 2 ngày là bắt đầu xuất hiện trở lại những vệt gỉ xanh. Tuy nhiên, từ khi thi công tới giờ, chúng tôi chưa gặp hiện tượng này. Điều đáng tiếc duy nhất là phía trên đỉnh tượng có một số khe hở lớn không thể xử lý “tạm” nên vẫn tiềm ẩn khả năng nước mưa hoặc không khí ngưng tụ sẽ thấm vào lòng tượng. Trước mắt chúng tôi chỉ còn cách “dẫn” những vệt nước chảy này ra sau thân tượng. Bởi, nếu bịt kín phía dưới mà vẫn để thẩm thấu phía trên thì sẽ dẫn đến tình trạng tiếp tục để nước thẩm thấu nhiều hơn vào trong lòng tượng” - kỹ sư Trần Hiếu cho biết. Theo kế hoạch, sau lễ kỷ niệm 55 chiến thắng Điện Biên (7/5), các thợ thi công sẽ dựng giàn giáo và mái che cho tượng để đảm bảo công việc được thực hiện trong suốt mùa mưa. Tiếp đó, sau các xử lý cơ bản được tiến hành trong thời gian từ 20/5 đến 30/9, tượng sẽ được “làm màu” trong toàn bộ tháng 10 trước khi bàn giao cho Hội đồng nghiệm thu vào tháng 11/2009.
Chân tượng đài hiện đã bị han gỉ
“Theo luật xây dựng, đơn vị nhận trách nhiệm thi công sẽ phải “bảo hành” cho tượng trong vòng một năm” - ông Hiếu phân tích - “Nhưng với kinh nghiệm của tôi, nếu sau 6 tháng tượng không có sự cố gì thì ta có thể yên tâm rồi. Trên lý thuyết thì trong vài năm tiếp theo, tượng vẫn có thể xuất hiện tiếp những vết nứt rất nhỏ, trước khi đi vào ổn định. Tuy nhiên, việc xử lý những vết nứt này không có gì khó khăn cả”.
Hàn, vá
|
Vay tiền để sửa tượng đài
Trách nhiệm quyết toán kinh phí cho việc tu bổ tượng đài Điện Biên được giao cho Công ty Mỹ thuật Trung ương, đơn vị đã đứng ra thực hiện đúc tượng đài này và để xảy ra sự cố. Tuy nhiên, vào ngày 23/3/2009, công ty này đã có công văn số 43CVCTMTTW gửi Bộ VH, TT&DL, trong đó cho biết sau sự cố của tượng đài Điện Biên, công ty gặp rất nhiều khó khăn về tài chính mà đến nay chưa khắc phục hết, do đó chưa có kinh phí để sửa chữa tượng đài. Để đảm bảo tiến độ, công ty đề nghị lãnh đạo Bộ, Vụ Kế hoạch Tài chính và các ban ngành chức năng vay số tiền là 2 tỷ đồng, xin hứa hoàn thiện công trình, quyết toán và trả số tiền vay trong năm 2009. |
Theo đề án tu bổ tượng đài, thao tác cơ bản khi đại phẫu nằm ở việc hàn, tán đồng để làm kín toàn bộ những vết nứt và vết rỗ trên bề mặt. Khe hở được tạo ra giữa lõi bê tông và bề mặt trong của tượng đài cũng sẽ được hàn kín toàn bộ theo chiều sâu để tránh sự xâm nhập của nước mưa. Đặc biệt, đối với những thớt nối bị lỗi khi đúc hoặc những kẽ hở sẵn có, đơn vị thi công sẽ phải cắt ra, ốp khuôn và đúc định hình trở lại rồi “vá” vào, sau đó dùng phương pháp ô xi hóa cưỡng bức để làm cũ bề mặt và xóa đi những vết nối.
Cái khó nhất của công việc này là việc ngăn tỏa nhiệt trong khi hàn, bởi đồng là chất liệu dẫn nhiệt rất nhanh. Để đảm bảo hàn được lớp đồng dày 20mm, thợ thi công sẽ phải có những thao tác riêng rất mất thời gian. Đồng thời, cần tránh việc bề mặt đồng nguội không đồng đều, dẫn tới những vết rạn trong mối hàn. Chắc chắn sẽ phải áp dụng phương pháp bảo ôn: bọc kín toàn bộ tượng đài trừ mối hàn đang được xử lý. Sơn màu đen đồng hun hay để rỉ tự nhiên?
Theo ông Hiếu, môi trường khí quyển tại đồi D1, nơi đặt tượng đài chiến thắng, có nồng độ đậm đặc các gốc a xít như SO2, SO3, NO2, NO3... Cụ thể, theo các nghiên cứu sơ bộ, khí quyển Điện Biên có độ xâm thực khí quyển ở mức C3 - C4..., nghĩa là cao hơn Nha Trang, TP.HCM, Vũng Tàu với nguyên nhân là độ ẩm cao cộng với mưa a xít. Bởi vậy, việc tiếp tục xuất hiện những vết gỉ xanh trên bề mặt tượng là điều chắc chắn xảy ra trong những năm tới. Trong báo cáo của nhóm khảo sát, tiến sĩ, kỹ sư Lê Văn Cường đã đưa ra đề xuất phủ một lớp sơn hữu cơ, lớp sơn này ngoài tính năng bảo vệ chống ăn mòn khí quyển và độ bám dính với cốt tượng cao phải có màu sắc phù hợp. Đây là lớp sơn có màu đen đồng hun và đã được sử dụng tại nhiều nước trên thế giới.
Tượng đài Chiến thắng Điện Biên liệu sau khi sửa có đẹp và bền vững hơn?
Tuy nhiên, kỹ sư Trần Hiếu đưa ra một phương án khá mạnh dạn: nên chấp nhận lớp gỉ phủ xanh nhạt trên bề mặt tượng, với điều kiện cố gắng “quản lý” sao cho lớp tượng có màu xanh đều và đẹp. Ông Hiếu lý giải: Lớp gỉ đó được hình thành sẽ vô hình trung tạo thành một lớp “áo giáp” để bảo vệ tượng. Điều này tương tự như những đồng tiền bị chôn dưới đất, khi đưa lên sau cả trăm năm , khi cạo lớp gỉ ngoài thì bên trong vẫn còn nguyên chất đồng. Với tượng đài bằng đồng, chuyện ăn mòn là tất yếu. Nếu cạo lớp gỉ đi thì năm sau, quá trình đó lại tiếp tục với cường độ mạnh hơn rất nhiều so với việc giữ nguyên lớp gỉ đồng.
Trên thế giới, nhiều tượng đài vẫn được để nguyên phần màu xanh nhạt của sunphat đồng - mà tượng Nữ thần Tự do tại Mỹ là một ví dụ. Tất nhiên, pho tượng đó đặt cạnh bờ biển, nên có tốc độ ô xi hóa khá cao và phủ màu xanh kín chỉ sau vài năm. Nếu để nguyên Tượng đài Chiến thắng theo thời gian, chúng ta sẽ mất khoảng chục năm để tượng có màu xanh đều và dần... đẹp hơn theo thời gian. Tôi nghĩ, cần để dư luận hiểu rõ và chấp nhận phương án này.
Hoàng Nguyên
