Bài hát Việt: Một nửa đoạn đường của sự hình thành

(TT&VH) - Hơn bảy mươi năm trước (nửa cuối thập niên 1930), những bài hát đầu tiên của bài hát Việt mới xuất hiện, mở đầu cho thời kỳ Tân nhạc. Phải mất mười năm, những tên tuổi như Nguyễn Xuân Khoát, Dương Thiệu Tước, Văn Chung, Nguyên Văn Thương, Văn Cao, Lê Yên, Tô Vu, Doan Mân v.v.

Với nhiều sáng tác có tính khai phá mới định hình được chân dung của bài hát Việt thuộc dòng lãng mạn: Nhạc Tiền Chiến. Và phải mười năm sau mới định hình được Nhạc Kháng Chiến. Trung bình cứ mười năm thì có một dòng nhạc mới ra đời (1955 - 1965: Nhạc trữ tình cách mạng thời kỳ hòa bình; 1965 - 1975: nhạc kháng chiến chống Mỹ cứu nước; 1975 -1985: nhạc thời kỳ hậu chiến; 1987 - 1997: phong trào tình ca mới). Bước sang thế kỷ 21, Bài hát Việt rơi vào cuộc khủng hoảng nghiêm trọng do sự lũng đoạn của loại tình ca theo kiểu mỳ ăn liên mà người đợi đặt tên cho nó là “nhạc thị trường” khởi xướng từ giới sáng tác nghiệp dư, được các hãng sản xuât âm nhạc “nhanh mắt nhanh tay” làm vai trò bà đỡ, có sự tiếp tay của giới làm đĩa lậu cùng sự lăng - xê cuả một vài tờ báo mà bạn đọc đông đảo thuộc lứa tuổi học trò, và sự “châm chước ” cho qua của một vài cơ quan quản lý văn hóa.

Năm 2005, với live show Bài hát Việt truyền hình trực tiếp mỗi tháng, VTV với tư cách một Đài truyền hình quốc gia đã khởi xướng cuộc chấn hưng âm nhạc. Từ thời điểm đó bài hát Việt bắt đầu một cuộc trường chinh mới. Cái khó không phải là hình thành mà phải làm khác những gì đã có, đã trở thành thành tựu. Mà làm khác đâu có dễ.

Khác có nghĩa là không nhạc thị trường, không lặp lại cái hay cũ về mặt ngôn ngữ, cởi mở về đề tài, phong cách và thể loại, tiếp nhận cái mới, cái đương đại nhưng giữ cốt cách, nét đặc sắc của văn hóa Việt.

Thu Minh sẽ biểu diễn trong đêm Gala khởi động Bài hát Việt 2009

Với sự hỗ trợ của những nhân vật cấp tiến nhất trong Hội Nhạc sĩ Việt Nam, của những nhạc sĩ trẻ hàng đầu ở cả hai miền Nam Bắc cộng với sự tham gia nhiệt tình của giới sáng tác chuyên nghiệp (đặc biệt thuộc thế hệ 7X, 8X và 9X) và sự kiên trì đáng kinh ngạc cuả VTV, Bài hát Việt đã vượt qua những khó khăn ban đầu một cách dũng cảm, dần dần, từng bước một giành được sự ủng hộ của xã hội.Cuộc trường chinh mười năm đã đi được gần một nửa đoạn đường.

Trong đêm chung kết Bài hát Việt 2008 đã có lời giải đầu tiên cho những cái khó ban đầu. Bài hát trong cuộc thi này đã bắt đầu khác những gì đã có, đã trở thành thành tựu để lấp ló một thứ ngôn ngữ âm nhạc mới phù hợp với ngày hôm nay: giàu tính tiết tấu, hòa thanh phong phú, cấu trúc chặt chẽ, đa dạng về phong cách và vẫn có màu Việt Nam nhưng đương đại hơn.

Năm 2009, Bài hát Việt - trên chặng đường tiếp theo của đoạn đường còn lại sẽ bắt đầu làm một công việc mới mà những thập niên trước chưa thể: tìm cách hội nhập với âm nhạc khu vực. Bên cạnh việc vẫn duy trì live show hàng tháng theo cách thức của 2008, Bài hát Việt sẽ tổ chức thêm những gala chuyên đề có sự tham gia của các nghệ sĩ trong khu vực để quảng bá thành tựu và để hội nhập: gala khởi động, gala nhạc pop và dân gian đương đại, gala nhạc jazz và ca khúc trữ tình có khuynh hướng thính phòng, gala nhạc rock, với địa điểm diễn, kỹ thuật âm thanh - ánh sáng và công chúng thích hợp để Bài hát Việt bộc lộ hết và thể hiện đúng chân dung của mình, tạo điều kiện tốt nhất cho việc quảng bá những thành tựu của nó đến người nghe. Và cũng sẽ có nhiều hoạt động bổ trợ khác.

Tùng Dương sẽ biểu diễn trong đêm Gala khởi động Bài hát Việt 2009

Cũng nửa đoạn đường trước đã đi vào đời sống những Bà tôi, Giọt sương bay lên (Nguyễn Vĩnh Tiến - Phan Cường), Sáng nay, Con cò (Lưu Hà An), À í a (Lê Minh Sơn), Giấc mơ trưa, Chút nắng vàng bay (Giáng Son - Nguyễn Vĩnh Tiến), 12 giờ, Thành thị, Phố cổ (Nguyễn Duy Hùng), Nồng nàn Hà Nội, Em trong mắt tôi (Nguyễn Đức Cường), Đám cưới chuột (Gạt Tàn Đầy), Quạt giấy (Lưu Thiên Hương), Thềm nhà có hoa (Thanh Tâm), Giấc mơ của tôi (Anh Quân), Chuông gió (Võ Thiện Thanh), Về ăn cơm, Li ti (Sa Huỳnh), Mong anh về (Dương Cầm), Giấc mơ mang tên mình (Văn Phong),Cánh buồm phiêu du (Sơn Thạch), Góc tối (Nguyễn Hải Phong), Hoa lài màu xanh (Tinna Tình), Gọi tôi Hà Nội (Trịnh Minh Hiền), Son (Đức Nghĩa) v.v... Vậy 2009 sẽ còn thêm những bài hát nào nữa cho ta cái khác mà vẫn nghe được, vẫn thấy hay.