Người lính Trường Sơn: Xứng danh anh hùng giữa thời bình (Bài 2)
Khi thời cơ tới, bộ đội Trường Sơn có thể vượt 1.200 km đường rừng, cơ động chuyển gấp cả Quân đoàn 1 từ miền Bắc vào tới tận Đồng Xoài (Bình Phước).
(TT&VH) - Khi thời cơ tới, bộ đội Trường Sơn có thể cơ động chuyển gấp cả Quân đoàn 1 từ miền Bắc vào tới tận Đồng Xoài (Bình Phước), vượt 1.200km rừng núi với hàng trăm cầu cống bị đánh sập chỉ trong 10 ngày để kịp tham gia đánh trận cuối cùng giải phóng Sài Gòn. Với lực lượng quân số khổng lồ như vậy, khi đất nước thống nhất, hàng vạn người lính Trường Sơn phải làm gì?
Lính Trường Sơn xây dựng lại đường mòn Hồ Chí Minh
Hòa bình lập lại, ngay từ đầu tháng 7/1975, Quân ủy Trung ương đã giao nhiệm vụ cho Bộ đội Trường Sơn phải làm kinh tế. Đầu năm 1976, Bộ Quốc phòng quyết định thống nhất Bộ đội Trường Sơn với Bộ Tư lệnh Công binh thành Bộ Tư lệnh Công trình. Đến tháng 3/1976, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Tổng cục Xây dựng kinh tế để thay thế và đến tháng 10/1977, Chính phủ quyết định thành lập Binh đoàn xây dựng kinh tế (tên gọi tắt là Binh đoàn 12) trên cơ sở lực lượng chủ yếu là bộ đội Trường Sơn. Kể từ 1979, Binh đoàn 12 đã lại có mặt ở những vùng rừng núi khó khăn gian khổ của 21 tỉnh thành trong cả nước làm nhiệm vụ xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng.
Việc lớn đầu tiên của Binh đoàn là xây dựng cơ bản đường Hồ Chí Minh dọc theo Đông Trường Sơn, từ Tân Kỳ (Nghệ An) đến Chơn Thành (Bình Phước) với tổng chiều dài 1.920km, góp phần quy hoạch lại dân cư, giao thông, phát triển kinh tế tại các địa phương dọc Trường Sơn và Tây Nguyên, chiến trường ác liệt ngày nào. Năm 1978, Binh đoàn đã đưa 5 sư đoàn xây dựng tuyến đường 279 chạy suốt vùng phụ cận biên giới Việt – Trung từ Quảng Ninh tới Lai Châu dài gần 1.000km, con đường vành đai chiến lược nối liền 7 tỉnh biên giới phía bắc với các trục dọc góp phần đảm bảo cơ động lực lượng, binh khí kỹ thuật bảo vệ tổ quốc khi cần.
Đường Hồ Chí Minh hôm nay (ảnh Quốc Hoàn)
Cùng thời điểm này Binh đoàn đã xây dựng 6 tuyến đường sắt: khôi phục tuyến đường sắt Thống Nhất (Minh Cầm – Tiên An dài hơn 100km) và các tuyến Cao Sơn – Mông Dương, Chí Linh – Đông Triều, Mai Pha – Na Dương, Núi Hồng – Quán Triều, Phố Lu – Cam Đường. Đồng thời, Binh đoàn tham gia xây dựng hàng loạt công trình trọng điểm của Nhà nước như Thủy điện Hòa Bình, thủy điện Đray Hling (Đắc Lắc), mỏ Apatit Lào Cai, thiếc Quỳ Hợp (Nghệ An), khai thác than Quảng Ninh, khai hoang trồng cà phê (Tây Nguyên)… Một số đơn vị của Binh đoàn đã bỏ hơn 10 năm trời giúp nước bạn Lào xây dựng cơ bản 9 tuyến đường với tổng chiều dài hơn 360km, 36 cầu vĩnh cửu, đồng thời giúp bạn bảo đảm giao thông vào mùa khô trên 4 tuyến đường với tổng chiều dài 588km. Chỉ từ 1977 đến 1988, Binh đoàn đã mở mới, sửa chữa nâng cấp trên 5.500km đường (trên 500km đường nhựa), 5.147m cầu, 31.758m cống bê tông, đào đắp hàng chục triệu m3 đất đá.
Đầu năm 1989, đất nước quá khó khăn, theo quyết định của Nhà nước và Bộ Quốc phòng, TCty xây dựng Trường Sơn được thành lập trên cơ sở tổ chức biên chế và các lực lượng của Binh đoàn 12, là doanh nghiệp kinh tế - quốc phòng, tự hạch toán, tự trang trải. Từ đây đơn vị có 2 phiên hiệu: Binh đoàn 12 (sử dụng trong thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng); TCty xây dựng Trường Sơn (sử dụng trong giao dịch kinh tế). Hàng vạn người lính Trường Sơn bắt đầu thời kỳ phải tự nuôi nhau, bằng đủ mọi ngành nghề: xây dựng công trình giao thông thủy lợi, thủy điện, công trình công nghiệp, dân dụng; xây dựng, kinh doanh nhà và bất động sản; khảo sát thiết kế và tư vấn xây dựng; sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng; sản xuất, sửa chữa máy móc thiết bị sản phẩm cơ khí xây dựng; trồng, chế biến, kinh doanh sản phẩm cây công nghiệp (cà phê, cao su); khai hoang trồng rừng; khai thác và chế biến gỗ, lâm sản; vận tải đường bộ, đường sông; xuất nhập khẩu vật tư, vật liệu xây dựng; đào tạo nghề và cung ứng lao động trong nước và cả dò tìm, xử lý bom mìn, vật liệu nổ.
Đây là thời kỳ Binh đoàn – TCty đứng trước những khó khăn, thử thách hoàn toàn mới trong sự cạnh tranh gay gắt, quyết liệt của cơ chế thị trường. Binh đoàn không còn được bao cấp về chi phí và bảo đảm việc làm như trước đây, phải chuyển đổi hoàn toàn cơ chế hoạt động, thực sự bước vào hạch toán độc lập thông qua phương thức đấu thầu là chủ yếu, tự lo việc làm, tự lo đời sống người lao động, kể cả tiền lương, cái ăn, cái mặc… cho hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên và nộp ngân sách Nhà nước theo quy định. Trong khi đó, thiết bị máy móc phần lớn đã cũ, không đồng bộ, cùng với vô vàn những hạn chế về chuyên môn kỹ thuật và quản lý kinh tế của cán bộ trước đòi hỏi của cơ chế mới.
Đảng ủy và chỉ huy TCty đã ra chủ trương đổi mới toàn diện, sắp xếp tổ chức lại bộ máy sao cho đảm bảo tinh, gọn, phù hợp với mô hình đơn vị làm kinh tế (giảm tới trên 2 vạn quân, trong đó có 3.500 sỹ quan). Các sư, lữ, trung đoàn ngày nào giờ chuyển thành các công ty, xí nghiệp nhưng vẫn duy trì chế độ, kỷ luật nền nếp truyền thống của quân đội.
Hành trình trở thành một thương hiệu hàng đầu
Đến nay, TCty Trường Sơn đã đầu tư hàng ngàn tỷ đồng để đổi mới trang thiết bị, công nghệ, bình quân mỗi năm chi từ 40 – 50 tỷ đồng, 3 năm trở lại đây mỗi năm gần 100 tỷ đồng để mua sắm thiết bị thi công, nâng tổng số xe máy, thiết bị đến nay lên hơn 2.100 chiếc. Trong đó có không ít thiết bị công nghệ cao như máy cắm bấc thấm, đóng cọc cát xử lý nền yếu; công nghệ khoan cọc nhồi, dầm dự ứng lực khẩu độ lớn, đúc hẫng cân bằng trong thi công cầu; khoan tự hành, trạm trộn bê tông lạnh, công nghệ bê tông đầm lăn trong thi công công trình thủy điện; dây chuyền công nghệ thi công đường cao tốc…
Lính Trường Sơn xây dựng lại đường mòn Hồ Chí Minh
Hòa bình lập lại, ngay từ đầu tháng 7/1975, Quân ủy Trung ương đã giao nhiệm vụ cho Bộ đội Trường Sơn phải làm kinh tế. Đầu năm 1976, Bộ Quốc phòng quyết định thống nhất Bộ đội Trường Sơn với Bộ Tư lệnh Công binh thành Bộ Tư lệnh Công trình. Đến tháng 3/1976, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Tổng cục Xây dựng kinh tế để thay thế và đến tháng 10/1977, Chính phủ quyết định thành lập Binh đoàn xây dựng kinh tế (tên gọi tắt là Binh đoàn 12) trên cơ sở lực lượng chủ yếu là bộ đội Trường Sơn. Kể từ 1979, Binh đoàn 12 đã lại có mặt ở những vùng rừng núi khó khăn gian khổ của 21 tỉnh thành trong cả nước làm nhiệm vụ xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng.
Việc lớn đầu tiên của Binh đoàn là xây dựng cơ bản đường Hồ Chí Minh dọc theo Đông Trường Sơn, từ Tân Kỳ (Nghệ An) đến Chơn Thành (Bình Phước) với tổng chiều dài 1.920km, góp phần quy hoạch lại dân cư, giao thông, phát triển kinh tế tại các địa phương dọc Trường Sơn và Tây Nguyên, chiến trường ác liệt ngày nào. Năm 1978, Binh đoàn đã đưa 5 sư đoàn xây dựng tuyến đường 279 chạy suốt vùng phụ cận biên giới Việt – Trung từ Quảng Ninh tới Lai Châu dài gần 1.000km, con đường vành đai chiến lược nối liền 7 tỉnh biên giới phía bắc với các trục dọc góp phần đảm bảo cơ động lực lượng, binh khí kỹ thuật bảo vệ tổ quốc khi cần.
Cùng thời điểm này Binh đoàn đã xây dựng 6 tuyến đường sắt: khôi phục tuyến đường sắt Thống Nhất (Minh Cầm – Tiên An dài hơn 100km) và các tuyến Cao Sơn – Mông Dương, Chí Linh – Đông Triều, Mai Pha – Na Dương, Núi Hồng – Quán Triều, Phố Lu – Cam Đường. Đồng thời, Binh đoàn tham gia xây dựng hàng loạt công trình trọng điểm của Nhà nước như Thủy điện Hòa Bình, thủy điện Đray Hling (Đắc Lắc), mỏ Apatit Lào Cai, thiếc Quỳ Hợp (Nghệ An), khai thác than Quảng Ninh, khai hoang trồng cà phê (Tây Nguyên)… Một số đơn vị của Binh đoàn đã bỏ hơn 10 năm trời giúp nước bạn Lào xây dựng cơ bản 9 tuyến đường với tổng chiều dài hơn 360km, 36 cầu vĩnh cửu, đồng thời giúp bạn bảo đảm giao thông vào mùa khô trên 4 tuyến đường với tổng chiều dài 588km. Chỉ từ 1977 đến 1988, Binh đoàn đã mở mới, sửa chữa nâng cấp trên 5.500km đường (trên 500km đường nhựa), 5.147m cầu, 31.758m cống bê tông, đào đắp hàng chục triệu m3 đất đá.
Đầu năm 1989, đất nước quá khó khăn, theo quyết định của Nhà nước và Bộ Quốc phòng, TCty xây dựng Trường Sơn được thành lập trên cơ sở tổ chức biên chế và các lực lượng của Binh đoàn 12, là doanh nghiệp kinh tế - quốc phòng, tự hạch toán, tự trang trải. Từ đây đơn vị có 2 phiên hiệu: Binh đoàn 12 (sử dụng trong thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng); TCty xây dựng Trường Sơn (sử dụng trong giao dịch kinh tế). Hàng vạn người lính Trường Sơn bắt đầu thời kỳ phải tự nuôi nhau, bằng đủ mọi ngành nghề: xây dựng công trình giao thông thủy lợi, thủy điện, công trình công nghiệp, dân dụng; xây dựng, kinh doanh nhà và bất động sản; khảo sát thiết kế và tư vấn xây dựng; sản xuất kinh doanh vật liệu xây dựng; sản xuất, sửa chữa máy móc thiết bị sản phẩm cơ khí xây dựng; trồng, chế biến, kinh doanh sản phẩm cây công nghiệp (cà phê, cao su); khai hoang trồng rừng; khai thác và chế biến gỗ, lâm sản; vận tải đường bộ, đường sông; xuất nhập khẩu vật tư, vật liệu xây dựng; đào tạo nghề và cung ứng lao động trong nước và cả dò tìm, xử lý bom mìn, vật liệu nổ.
Đây là thời kỳ Binh đoàn – TCty đứng trước những khó khăn, thử thách hoàn toàn mới trong sự cạnh tranh gay gắt, quyết liệt của cơ chế thị trường. Binh đoàn không còn được bao cấp về chi phí và bảo đảm việc làm như trước đây, phải chuyển đổi hoàn toàn cơ chế hoạt động, thực sự bước vào hạch toán độc lập thông qua phương thức đấu thầu là chủ yếu, tự lo việc làm, tự lo đời sống người lao động, kể cả tiền lương, cái ăn, cái mặc… cho hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên và nộp ngân sách Nhà nước theo quy định. Trong khi đó, thiết bị máy móc phần lớn đã cũ, không đồng bộ, cùng với vô vàn những hạn chế về chuyên môn kỹ thuật và quản lý kinh tế của cán bộ trước đòi hỏi của cơ chế mới.
Đảng ủy và chỉ huy TCty đã ra chủ trương đổi mới toàn diện, sắp xếp tổ chức lại bộ máy sao cho đảm bảo tinh, gọn, phù hợp với mô hình đơn vị làm kinh tế (giảm tới trên 2 vạn quân, trong đó có 3.500 sỹ quan). Các sư, lữ, trung đoàn ngày nào giờ chuyển thành các công ty, xí nghiệp nhưng vẫn duy trì chế độ, kỷ luật nền nếp truyền thống của quân đội.
Hành trình trở thành một thương hiệu hàng đầu
Đến nay, TCty Trường Sơn đã đầu tư hàng ngàn tỷ đồng để đổi mới trang thiết bị, công nghệ, bình quân mỗi năm chi từ 40 – 50 tỷ đồng, 3 năm trở lại đây mỗi năm gần 100 tỷ đồng để mua sắm thiết bị thi công, nâng tổng số xe máy, thiết bị đến nay lên hơn 2.100 chiếc. Trong đó có không ít thiết bị công nghệ cao như máy cắm bấc thấm, đóng cọc cát xử lý nền yếu; công nghệ khoan cọc nhồi, dầm dự ứng lực khẩu độ lớn, đúc hẫng cân bằng trong thi công cầu; khoan tự hành, trạm trộn bê tông lạnh, công nghệ bê tông đầm lăn trong thi công công trình thủy điện; dây chuyền công nghệ thi công đường cao tốc…
|
Nếu như trong suốt cuộc chiến tranh chống Mỹ, người lính chiến đã đào đắp, san lấp khoảng 29 triệu m3 đất đá trên đường mòn Hồ Chí Minh thì kể từ ngày hòa bình lập lại, con số này tại mọi công trình do TCty Trường Sơn thực hiện đã lên tới 100 triệu m3. |
Có lẽ bước chân của người lính Trường Sơn thời bình còn đi nhiều hơn thời chiến. Không thể đếm hết hàng ngàn công trình trên khắp mọi miền tổ quốc TCty đã thi công và bàn giao: thủy điện Hòa Bình, đường dây 500KV Bắc Nam, đường cao tốc Thăng Long – Nội Bài, Nội Bài – Bắc Ninh, đường Láng – Hòa Lạc, Quốc lộ 1A (đoạn Pháp Vân – Cầu Giẽ, Cầu Giẽ - Ninh Bình, Vinh – Đông Hà, Huế - Hải Vân), cầu và đường dẫn hầm đường bộ Hải Vân, cầu và đường dẫn cầu Bãi Cháy – Quảng Ninh; nghĩa trang liệt sỹ Trường Sơn, nghĩa trang Điện Biên Phủ, nghĩa trang Hàng Dương (Côn Đảo), sân bay Điện Biên, Vinh, Buôn Ma Thuột, Savanakhet (Lào)…
Thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng là từ năm 1994 đến nay, TCty đã thắng thầu quốc tế nhiều dự án quan trọng. Đặc biệt với công trình đường Hồ Chí Minh giai đoạn I (2000 - 2005), TCty đã tham gia khảo sát thiết kế 1.192km (trong đó thiết kế kỹ thuật 180km, thiết kế kiên cố hóa 126 điểm), rà phá bom mìn vật nổ 310km đảm bảo an toàn tuyệt đối và đảm nhận thi công 138km đường Hồ Chí Minh (nhánh Tây) từ Khe Giát – Tăng Ký (Quảng Bình). Đây là địa đoạn có địa hình hiểm trở và thi công khó khăn bậc nhất trên toàn tuyến.
Qua 20 năm (1989 - 2009) xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng, tự hạch toán, giá trị sản lượng của Binh đoàn 12 đã không ngừng tăng trưởng, bình quân tăng từ 15 – 20%/năm, khi năm 1989 mới chỉ đạt 38,9 tỷ đồng thì đến 2007 đã đạt trên 1.600 tỷ đồng, tăng gấp 41 lần. Cho đến nay, TCty xây dựng Trường Sơn đã trở thành một trong những thương hiệu hàng đầu không chỉ trong nội bộ quân đội mà còn nổi tiếng trong cả nước.
Thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng là từ năm 1994 đến nay, TCty đã thắng thầu quốc tế nhiều dự án quan trọng. Đặc biệt với công trình đường Hồ Chí Minh giai đoạn I (2000 - 2005), TCty đã tham gia khảo sát thiết kế 1.192km (trong đó thiết kế kỹ thuật 180km, thiết kế kiên cố hóa 126 điểm), rà phá bom mìn vật nổ 310km đảm bảo an toàn tuyệt đối và đảm nhận thi công 138km đường Hồ Chí Minh (nhánh Tây) từ Khe Giát – Tăng Ký (Quảng Bình). Đây là địa đoạn có địa hình hiểm trở và thi công khó khăn bậc nhất trên toàn tuyến.
Qua 20 năm (1989 - 2009) xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng, tự hạch toán, giá trị sản lượng của Binh đoàn 12 đã không ngừng tăng trưởng, bình quân tăng từ 15 – 20%/năm, khi năm 1989 mới chỉ đạt 38,9 tỷ đồng thì đến 2007 đã đạt trên 1.600 tỷ đồng, tăng gấp 41 lần. Cho đến nay, TCty xây dựng Trường Sơn đã trở thành một trong những thương hiệu hàng đầu không chỉ trong nội bộ quân đội mà còn nổi tiếng trong cả nước.
(Còn nữa)
Thế Vinh – Xuân Bộ
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN