“Mùa Xuân sang có hoa anh đào”

Đối với một người nước ngoài đón mùa hoa anh đào đầu tiên ở Nhật Bản, cảm giác háo hức mong chờ thời điểm hoa anh đào nở càng mãnh liệt hơn.

(TT&VH Online) - Cứ mỗi khi mùa Đông qua đi, người dân Nhật Bản lại mong chờ hoa anh đào nở - thời điểm báo hiệu mùa xuân đến ở đất nước mặt trời mọc. Riêng đối với một người nước ngoài đón mùa hoa anh đào đầu tiên ở Nhật Bản như tôi, cảm giác háo hức mong chờ thời điểm hoa anh đào nở để ngắm nghía quốc hoa của xứ sở Phù Tang và thưởng thức không khí chào đón mùa Xuân nơi đây lại càng mãnh liệt hơn.

Để đáp lại sự háo hức mong chờ của người dân, vào cuối tháng 2 hằng năm, các tổ chức dự báo thời tiết của Nhà nước và tư nhân ở Nhật Bản lại đua nhau đưa ra các dự báo về thời điểm hoa anh đào nở. Người dân Nhật Bản theo dõi các bản tin này một cách chăm chú. Họ bàn tán với nhau về thời điểm hoa nở và náo nức chuẩn bị cho các lễ hội ngắm hoa anh đào (hanami) sẽ được tổ chức trong dịp này.

Không khí náo nức chào đón mùa hoa anh đào ở Nhật Bản đã khơi dậy sự tò mò của tôi và thôi thúc tôi tìm kiếm các tài liệu liên quan tới loài hoa đầy quyến rũ này. Theo các tài liệu mà tôi thu thập được, hoa anh đào có rất nhiều loại, từ loại hoa mọc dại trên núi cho đến những loại được lai tạo kỳ công để phục vụ nhu cầu thưởng ngoạn của con người. Hoa anh đào có 3 màu là màu trắng, hồng và đỏ. Thời gian tồn tại của một bông hoa anh đào tùy thuộc vào từng loại hoa và điều kiện môi trường, thời tiết. Chẳng hạn, loài hoa Someiyoshino có tuổi thọ 7 ngày kể từ ngày mankai (mãn khai, nở rộ), trong khi loài hoa Kanzakura nở và tàn lâu hơn chừng 10 đến 12 ngày kể từ ngày mankai.

Ở Nhật Bản, tài liệu cổ Kojiki (Cổ thư ký) ghi rằng xưa kia hoa anh đào sakura đã được gọi bằng tên sakae, sakiura, sakumura. Những tên này đều có âm saku có nghĩa là khai mở hay nở hoa. Sách Nihon Shuki năm 405 lần đầu tiên dùng một chữ Hán có bộ mộc (cây), và đọc là sakura để chỉ cây anh đào. Theo thống kê chưa đầy đủ, Nhật Bản hiện có khoảng 100 giống anh đào tự nhiên và khoảng 100 giống anh đào lai tạo. Cũng có tài liệu cho rằng Nhật Bản có tới 600 loài anh đào. Các giống hoa anh đào được phân biệt dựa trên số cánh hoa, sắc hoa, hình dáng thân cây, thời gian cây ra lá, màu sắc của lá, và còn dựa cả vào thời gian hoa nở nữa.

Hoa anh đào ở công viên Ueno

Hoa anh đào thường nở vào mùa xuân, tuy từng nơi mà hoa có thể nở sớm hơn hay muộn hơn. Ở miền Nam Nhật Bản ấm áp hơn, hoa có thể nở từ cuối tháng 1, trong khi vùng Hokkaido phía Bắc Nhật Bản, hoa có thể nở vào tháng 5. Do vậy, người yêu thích hoa anh đào có thể ngắm hoa theo hành trình đi từ Nam lên Bắc nước Nhật và hành trình này có thể kéo dài hàng tháng trời. Hành trình này đối lập với hành trình của những người yêu thích lá momizi vào mùa thu bởi vì, lá momizi đỏ thắm dần từ Bắc xuống Nam.

Năm nay, hoa anh đào nở rộ vào khoảng ngày cuối tháng 3, sớm một tuần lễ hơn mọi năm. Bắt đầu xuất hiện ở Osaka và Kyoto, đến đầu tháng 4, hoa anh đào đã nở rộ và trải dài khắp Tokyo. Hokkaido là nơi hoa anh đào nở muộn nhất.

Với người Nhật, hoa anh đào không chỉ tượng trưng cho vẻ đẹp thanh cao mà còn là nỗi buồn về sự ngắn ngủi, phù dung và tính khiêm nhường, nhẫn nhịn. Vì là loài hoa "thoắt nở, thoắt tàn" nên hoa anh đào được các võ sĩ đạo (samurai) yêu thích, vì nó tượng trưng cho "con đường sống - chết" của một võ sĩ.

Do có tình cảm đặc biệt với hoa anh đào nên người Nhật không chỉ trồng hoa anh đào ở trong vườn, công viên mà cả trong trường học và các khu vực công cộng khác. Mỗi khi mùa xuân đến, hoa đào như phủ khắp đất nước Nhật Bản. Trong mùa hoa anh đào, nước Nhật như được bao phủ trong một đám mây hoa và những cánh hoa rơi rụng lả tả trong gió như một trận mưa hoa, vừa kiêu hãnh vừa bi tráng.

Vào mùa hoa anh đào, người Nhật thường tổ chức rất nhiều hoạt động trên khắp nước để ngắm hoa. Phong tục thưởng hoa này bắt đầu xuất hiện trong giới quý tộc Nhật Bản là vào thời Heian, khoảng cuối thế kỷ thứ 8. Sau này, nhất là vào thời Edo, phong tục trở nên phổ biến trong cả dân chúng.

Trong dịp này, các lễ hội hoa anh đào diễn ra ở khắp nơi để đón mùa xuân mới. Mọi người thường tụ tập trong các buổi tiệc ngắm hoa (hanami). Thanh niên nam nữ tổ chức cắm trại vui chơi. Các cụ già ngồi uống rượu sake dưới các gốc cây. Các đời thủ tướng Nhật thường tổ chức chiêu đãi các đoàn khách ngoại giao đến công viên Shinjuku Gyoen ở thủ đô Tokyo để uống rượu, thưởng hoa. Năm nay, Thủ tướng Nhật Bản Taro Aso dự kiến sẽ tổ chức lễ hội ngắm hoa anh đào ở công viên Shinjuku Gyoen vào ngày 18/4.

Một điều rất đáng lưu ý là dù có một cảm tình rất đặc biệt đối với hoa anh đào nhưng người Nhật rất có ý thức gìn giữ cây hoa anh đào. Trong những ngày lang thang ở khắp Tokyo để thưởng hoa, tôi không gặp bất cứ trường hợp nào hái hoa hay bẻ cành hoa anh đào. Một anh bạn người Nhật nói với tôi rằng điều này thể hiện sự tôn trọng với cây hoa anh đào. Nếu ai đó hái hoa hoặc bẻ cành hoa anh đào, người Nhật sẽ nhìn họ với một ánh mắt không mấy thiện cảm và thậm chí, còn thông báo với chính quyền để phạt các trường hợp như vậy.

Hoa anh đào ở công viên Yoyogi

Cây hoa anh đào thường được đem tặng như biểu tượng hòa bình của nước Nhật với các nước khác trên thế giới. Năm 1912, chính phủ Nhật Bản đã tặng cho Mỹ 3.000 cây anh đào, và năm 1956, lại tặng thêm 3.800 cây. Tất cả các cây này được trồng tại Công viên West Potomac ở Washington D.C. và là chủ đề cho Hội hoa anh đào quốc gia hàng năm. Các thành phố khác tại Hoa Kỳ cũng có hội hoa anh đào là Philadelphia, Pennsylvania và Macon, Georgia.

Việt Nam cũng có một loại hoa anh đào được trồng ở Đà Lạt. Tuy rất đẹp nhưng hoa anh đào trồng ở Đà Lạt không cùng loại với những cây anh đào trên đất Nhật Bản. Tháng 9/2008, nhân dịp kỷ niệm 35 năm ngày thiết lập quan hệ giữa hai nước, Nhật Bản đã tặng Việt Nam 35 cây hoa anh đào xứ Saimataken. Các cây hoa anh đào này được Công ty Hisamitsu (Nhật Bản) và Công ty Phan Gia (Việt Nam) chọn lọc và trồng tại Vườn hoa Thành phố Đà Lạt.

Xúc động trước vẻ đẹp của hoa anh đào, nhiều nhạc sỹ đã cố gắng viết các ca khúc thể hiện tình cảm của mình đối với loài hoa đầy quyến rũ này. Một trong những bài hát đã gây xúc động cho tôi khi thưởng thức vẻ đẹp của hoa anh đào trên xứ Phù Tang đó là bài “Mùa xuân sang có hoa anh đào”. Câu hát quen thuộc “Mùa xuân sang có hoa anh đào, màu hoa tôi trót yêu từ lâu” cứ lặp đi, lặp lại trong đầu tôi, và đem lại cho tôi một cảm xúc rất mãnh liệt cho dù mùa anh đào ở Tokyo đã gần kết thúc. Cũng giống như người dân Nhật Bản, tôi lại háo hức chờ đợi mùa anh đào tới.

Một số điểm ngắm hoa nổi tiếng ở Nhật Bản

Thành phố Tokyo vốn rất đông đúc và bận rộn, nhưng mỗi khi mùa anh đào đến, không gian, thời gian dường như lắng đọng lại, con người cũng trở nên thư thái hơn, đặc biệt là dưới những gốc hoa anh đào.

Trong vùng Tokyo có rất nhiều điểm ngắm hoa, trong đó, 2 điểm được nhiều người ưa chuộng nhất là công viên Ueno và công viên Shinjuku Gyoen. Nếu như công viên Ueno chủ yếu trồng hoa anh đào Somei Yoshino, công viên Shinjuku Gyoen vốn là vườn thượng uyển của Hoàng gia Nhật Bản, có rất nhiều chủng loại anh đào, trong đó có loại hoa anh đào rủ như cây liễu shidarezakura, trông rất yêu kiều tha thướt.

Kyoto có hai điểm ngắm hoa anh đào hấp dẫn nhất là công viên Maruyama và quần thể chùa cổ Kiyomizudera. Tên của chùa Kiyomizudera theo chữ Hán có nghĩa là Thanh Thủy. Tòa chính đường được xây dựng trên 139 cột gỗ cắm vào sườn đồi, phía dưới là những cây anh đào cổ thụ, mỗi mùa xuân hoa nở, đứng trên sườn núi nhìn sang, người ta có cảm giác như chùa đang bay trên những đám mây hồng. Nguyên bản của chùa được xây dựng vào cuối thế kỷ thứ 8, còn kiến trúc của chùa hiện nay được xây dựng vào năm 1633. Đi dạo dưới những hàng cây anh đào nở hoa rực rỡ, trên những con đường nhỏ lát đá chạy ngoằn nghoèo, người ta có cảm giác như thoát tục. Tổng cộng trong quần thể chùa có tất cả hơn 1000 cây anh đào.

Từ chùa Thanh Thủy, đi bộ khoảng 15 phút sẽ tới công viên Maruyama, nơi có 686 cây anh đào, và mỗi mùa hoa nở đây là nơi có nhiều người đến thưởng hoa nhất ở Kyoto. Công viên này nổi tiếng với loại anh đào rủ shidarezakura. Giữa công viên có một cây rất cao.

Ngoài Tokyo và Kyoto, một trong những điểm ngắm hoa anh đào nổi tiếng nhất Nhật bản khác là tòa thành lịch sử Osaka. Ngôi thành với hào nước bao quanh này nằm ngay giữa trung tâm thành phố Osaka hiện nay. Tòa thành trước kia đã bị cháy thành tro sau trận chiến mùa hè năm 1615 và đã được xây dựng lại và trùng tu nhiều lần. Trong thành và quanh thành có tổng cộng 4.300 cây anh đào. Vào mùa nở hoa, cả một màu hồng diễm lệ bao phủ lên tòa thành mang dáng vẻ cổ kính này. Khi đêm xuống, đèn được thắp sáng càng làm cho phong cảnh thêm quyến rũ.

Núi Yoshino ở Nara là nơi có nhiều hoa anh đào nhất Nhật Bản. Từ chân núi tới đỉnh núi, trên diện tích khoảng 54ha có tất cả khoảng 30.000 cây anh đào, phần lớn là hoa anh đào trắng Shiroyama. Vào mùa nở hoa, những rừng anh đào dưới chân núi nở đầu tiên, sau đó, là các vạt cây lưng chừng núi, cứ thế nở dần lên trên, những cây hoa trên đỉnh núi nở sau cùng, khoảng gần 1 tháng sau những cây hoa đầu tiên dưới chân núi, tạo nên cảnh sắc núi non huyền ảo. Nhiều người tưởng rằng, hoa anh đào mọc tự nhiên ở đây nhưng thực ra không phải vậy.

Tương truyền, cách đây khoảng 1.300 năm, có một đạo sĩ tên là Enno Gyoja đã lên núi lập đền, và khắc hình đức Phật lên một khúc gỗ anh đào. Từ đó, những người sùng bái vị đạo sĩ này bắt đầu mang anh đào lên núi Yoshino trồng để tỏ lòng thành kính. Cho tới thế kỷ 14, vùng núi này trở thành nơi nhiều hoa anh đào nhất Nhật Bản.

(Nguồn NHK)

Thanh Tùng (Pv TTXVN tại Nhật Bản)