“Điểm tựa” cho nghệ thuật

Ai cũng biết “cơm áo không đùa với khách thơ”, người nghệ sĩ từng sống kham khổ thiếu thốn với nghề càng hiểu rõ câu nói đó. Chính vì thế mới sinh ra nghề “tay trái” của nghệ sĩ - lại là “điểm tựa” chính cho cuộc sống của họ, nuôi dưỡng nghề “tay phải” thăng hoa.

Và những “điểm tựa” thì rất đỗi đa dạng, muôn hình lắm vẻ, dòng trong dòng đục khôn lường...

Lấy nghệ thuật nuôi nghệ thuật

Quyền Linh trong gameshow "Vượt lên chính mình".

Nghĩa là làm thêm một nghề cũng dính dáng đến nghệ thuật, nhưng thu nhập khá hơn, bù cho nghề chính kiếm chẳng bao nhiêu. Diễn viên sân khấu đi đóng phim, diễn viên điện ảnh nhảy qua đóng kịch cả hát (lip)... nói chung là xoay qua xoay lại, làm gì cũng xong.

Tuy nhiên, MC - người dẫn chương trình mới là nghề hiện đang được giới nghệ, từ âm nhạc, sân khấu, điện ảnh đến thời trang... quan tâm nhất, bởi nó cũng được xếp vào loại nghề có chất “nghệ” chứ không nhuốm màu kinh doanh, và cát-sê lại không phải thấp. Như diễn viên Quyền Linh từng thừa nhận, thu nhập trong 3 năm làm MC của anh gấp đôi khoảng thời gian đóng phim 13 năm cộng lại. Là một trong những MC ăn khách bậc nhất hiện tại, tần số xuất hiện trên sóng truyền hình của anh có khi còn hơn cả Thanh Bạch – MC số 1 Việt Nam. Không thuộc dạng kiến thức rộng, giỏi ăn nói, Quyền Linh “ăn điểm” ở chính sự gần gũi chân quê, nhất là trong gameshow từ thiện Vượt lên chính mình. Và nghề tay trái xem ra đã vượt hẳn nghề tay phải, khi ngoài thu nhập đáng kể, anh còn đoạt giải Mai Vàng 2008 cho người dẫn chương trình được yêu thích nhất.

Sỹ Luân (phải) làm MC cho cuộc thi Vietnam Idol 2008	MC Xuân Bắc trong gameshow Đuổi hình bắt chữ

Một loạt những tên tuổi khác hiện cũng đang cậy nhờ nghề MC truyền hình, event để cuộc sống thêm dễ thở, như Thành Lộc với Rồng vàng trước kia và chương trình mới trên VTV3 mới đây, Trung Dũng, Thanh Mai cho Sức sống mới, Chi Bảo xuất hiện trong một loạt show, Hồ Hoài Anh cùng Sĩ Luân và Tuấn Hùng với Trò chơi âm nhạc, Siu Black, Xuân Bắc với Đuổi hình bắt chữ và cùng Bảo Thy với Love Bus, còn Thuý Hạnh, Ngọc Khánh... giờ được biết với tư cách MC event hơn là người mẫu...

Có vẻ nghề MC đã, đang và sẽ vẫn rất thu hút giới nghệ ngay cả khi đối với một số người, dẫn chương trình chỉ là một cuộc dạo chơi thú vị mà không cần quan tâm đến thu nhập nhiều hay ít, bởi ngoài thu nhập, nó còn giúp nghệ sĩ làm mới mình, thêm phần nổi tiếng hay vực dậy tên tuổi vốn đã chìm nghỉm...

MC Thanh Mai (bìa trái) - Trung Dũng (bìa phải) trong gameshow Sức sống mới

Tuy nhiên, điều gì cũng có hai mặt, chỉ có số ít MC nghệ sĩ được khen ngợi, như Quyền Linh, một phần cũng vì anh may mắn tìm được chương trình phù hợp, còn với khá nhiều nghệ sĩ khác, làm MC rồi, không phải là thần tượng lung linh xa vời nữa mà phải hoạt ngôn trên sân khấu, những nhược điểm về nền tảng văn hoá, kiến thức, tư duy... mới lộ rõ, khiến khán giả đánh giá họ với cái nhìn xem thường hẳn. Rồi mải mê làm MC mà quên mất nghề chính tạo nên tên tuổi của mình là gì, tự mình “giết chết” con đường nghệ thuật của mình, liệu đó có phải là điều bình thường?!.

Lấy kinh doanh nuôi nghệ thuật

Từ phòng trà, hãng phim, sân khấu đến cafe, nhà hàng, shop thời trang, mỹ phẩm, spa, rồi công ty quảng cáo, tổ chức sự kiện..., dù là lĩnh vực gần với nghệ thuật hay không thì cũng thuộc kinh doanh với những tính toán lỗ lãi.

Nghệ sĩ Hồng Vân và chồng, nghệ sĩ Lê Tuấn Anh

“Điểm tựa” dạng này chính là nghề, tuy “tay trái” mà rất quyết liệt và... đau tim, bởi thương trường như chiến trường, không cẩn thận là đi tong cả vốn lẫn lời, hết sạch tiền tài, có khi còn dẫn đến phá sản, dù nghệ sĩ vốn có lợi thế từ sự nổi tiếng và những mối quan hệ rộng của họ. Ca sĩ Ánh Tuyết với phòng trà ATB lận đận là một minh chứng, may mà chị còn công ty xây dựng hỗ trợ tài chính cho ATB hoạt động, nếu không hẳn cũng “đứt” từ lâu. Mát tay hơn có “bà bầu” Hồng Vân với sân khấu Phú Nhuận làm ăn khá hiệu quả vừa khai trương “chi nhánh” mới ở rạp Kim Châu, chưa kể chồng chị - diễn viên Lê Tuấn Anh nổi tiếng một thời - giờ là ông chủ nhà hàng Ngã Ba Sông.

Mở công ty dường như là xu thế tất yếu đối với các nghệ sĩ thành đạt, tạo nên một bộ phận nghệ sĩ – doanh nhân khá lạ lẫm. Nguyễn Chánh Tín với công ty Chánh Phương film sau khi đầu tư vào nhà hàng Ngói Xanh thất bại, người mẫu, diễn viên Trương Ngọc Ánh đầu tư vào điện ảnh và truyền thông với công ty Thần Đồng Entertainment, nghệ sĩ Phước Sang đang điều hành Công ty Phước Sang Entertainment chuyên sản xuất phim và hệ thống nhà tiệc cưới khá nổi tiếng, ca sĩ Thanh Thảo với công ty đào tạo ca sĩ Music Box, NSƯT Chiều Xuân là giám đốc của công ty cổ phần Điện ảnh và Sân khấu Việt Nữ, ca sĩ Minh Thuận có công ty Cây và Đất...

Ánh Tuyết với phòng trà ATB lận đận

Còn rất nhiều nữa, nhưng những cái tên kể trên hiện là những người đang hoạt động chính trong thương trường hơn là làm nghệ thuật, bởi có lẽ với họ, đã đến lúc nghệ thuật phải nhường chỗ cho thực tế “có thực mới vực được đạo”, rồi chính cái “thực” ấy khi lớn mạnh sẽ là “điểm tựa” chắc chắn giúp họ đầu tư vào nghệ thuật hiệu quả và sâu rộng hơn, như Trương Ngọc Ánh cùng Phước Sang với bộ phim Áo lụa Hà Đông, Chánh Tín với Dòng máu anh hùng...

Và lấy... sắc đẹp nuôi nghệ thuật

Thật ra từ “sắc đẹp” còn khá nhẹ so với thứ mà người viết muốn dùng ở đây, thực hơn, trần trụi hơn – “thân xác” hay “xác thịt”. Đây là một thực trạng tuy nhơ nhuốc nhưng đang tồn tại và ngày càng tăng, trong thời buổi đồng tiền có thể chi phối nhiều thứ, kể cả nghệ thuật.

Đấy đơn thuần là sự đánh đổi, dù có núp dưới vỏ tình yêu hay bảo trợ gì gì, vẫn là sự đánh đổi về nhục dục, xác thịt. Sự đánh đổi này thường xuất phát từ những nghệ sĩ trẻ mới vào nghề, bất kể nam nữ, có chút ngoại hình, đang thiếu vốn đầu tư nghề nghiệp hay thiếu nhiều nâng đỡ. Người mẫu nam làm trai bao cho đại gia (nam, nữ) là một ví dụ điển hình mà trong giới chẳng xa lạ gì. Người mẫu nữ làm gái bao xem ra còn nhiều hơn mẫu nam, nhưng vì chuyện đó quá mức... bình thường nên không gây chú ý nhiều như nam - vốn có liên quan đến vấn đề giới tính nhạy cảm. Người mẫu trẻ cát-sê thấp, trong khi nhu cầu trau chuốt ngoại hình bằng hàng hiệu, các loại mỹ phẩm, xe cộ... là bất tận, lại lười lao động, thích có tiền nhiều một cách dễ dàng, không cắn răng nhắm mắt đưa... thân (cho đại gia) thì biết làm gì nữa.

NSƯT Chiều Xuân là giám đốc của công ty cổ phần Điện ảnh và Sân khấu Việt Nữ	ca sĩ Thanh Thảo với công ty đào tạo ca sĩ Music Box

Chẳng thua kém người mẫu là mấy, nhiều ca sĩ trẻ cũng mỏi mắt tìm bóng tùng để dựa dẫm. Diễn viên trẻ cũng thế, “chỗ vịn” của họ thường là giám đốc sản xuất, chủ nhiệm phim hay đạo diễn, để dễ bề có được một vai “ngon” tron phim nào đấy, như sau bộ phim truyền hình tuổi teen rất hot vừa qua, giới điện ảnh không ngớt xì xào về quan hệ quá đỗi thân mật giữa vị đạo diễn trẻ tuổi và chàng nam diễn viên bảnh trai... Và không chỉ một, mà mỗi người có khi sắm cho mình vài điểm tựa hay nói nôm na là “chỗ vịn” bảo đảm.

Thực ra, không kể tình yêu - nếu có (thường rất hiếm hoi), thì “chỗ vịn” này cũng là một kiểu ăn bánh trả tiền, lợi cả đôi đàng - nếu đánh giá theo kiểu thương trường, và diễn ra thường xuyên trong cuộc sống, không chỉ trong giới nghệ thuật. Tuy nhiên, có thực là ăn bánh xong sẽ dễ dàng phủi tay chùi miệng bỏ đi, hay đằng sau sự đánh đổi bằng mặt mà không thuận lòng đầy cay nghiệt ấy sẽ còn đọng lại những nỗi đau, những sự ám ảnh bởi sự ép buộc. Hãy thử tưởng tượng một cô diễn viên trẻ xinh tươi mơn mởn phải cắn răng chung đụng hàng ngày với ông đạo diễn vừa già vừa có vợ, hay một nam mẫu giới tính bình thường lại chịu ép mình quan hệ đồng tính để có nhiều tiền? Như vậy, dù bây giờ họ có chấp nhận, nhưng tương lai của họ sẽ đáp trả thế nào đây, khi đi kèm với đồng tiền là nỗi nhục nhã ẩn sâu trong tâm hồn, chưa kể bia miệng cười chê của người đời, vì những quan hệ như thế muốn giấu cũng khó mà che đậy.

Chánh Tín với công ty Chánh Phương film