Liên tiếp 6 năm “treo” giải A cho kịch bản

Lễ trao Giải thưởng Sân khấu 2008 đã diễn ra vào hôm 14/4. Việc không có giải A ở 2 mảng: kịch bản và vở diễn là kết quả tất yếu từ một năm buồn tẻ của sân khấu VN.

(TT&VH) - Lễ trao Giải thưởng Sân khấu năm 2008 (do Hội Nghệ sĩ Sân khấu VN tổ chức) đã diễn ra vào hôm qua 14/4. Việc không có giải A ở cả 2 nội dung kịch bản và vở diễn là kết quả tất yếu từ một năm khá buồn tẻ của sân khấu Việt Nam, cho dù vào cuối năm, Liên hoan sân khấu thử nghiệm toàn quốc được tổ chức khá sôi động.

Giải đặc biệt để trao cho sự “chịu chơi”!

Nếu như giải thưởng sân khấu của Hội lần trước (2007) có tới 20 giải cho các vở diễn, trong đó có 3 giải A; thì năm nay, lĩnh vực này chỉ có 8 giải thưởng, bao gồm 4 giải B, 2 giải C, 1 giải Khuyến khích và 1 giải “đặc biệt”. NSND Doãn Hoàng Giang, Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật của Hội Nghệ sĩ Sân khấu VN, giải thích: Theo điều lệ, những vở diễn đã tham dự Liên hoan sân khấu thử nghiệm toàn quốc vào tháng 12/2008 thì không được xét giải. Đó cũng là một lý do khiến giải thưởng năm nay ít như vậy.

Giải thưởng Sân khấu 2008

- Giải dành cho Vở diễn: Giải Đặc biệt cho vở Chiếc áo thiên nga (NH Cải lương Trần Hữu Trang), 4 giải B cho Tả quân Lê Văn Duyệt (Nhà hát Kịch TP.HCM), Lời người - lời của nước non (NH Kịch Dân ca Nghệ An), Đêm trắng (NH Chèo Tổng cục Hậu cần), Tử hình không án trạng (Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP.HCM).
- Giải Kịch bản: 1 giải B cho Tình sử ngàn năm (Nguyễn Quang Lập), 18 giải C và 11 giải Khuyến khích.
- Giải Nghiên cứu: 1 giải B cho tác giả Hoài Anh (TP.HCM) và 3 giải C.

Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận: năm 2008 là một năm khá nhạt nhòa về mặt bằng chất lượng của các vở diễn sân khấu. “Chúng tôi luôn nghiêm túc và khắt khe trong việc trao giải A cho vở diễn. Rõ ràng, năm nay chúng ta chưa có một vở diễn nào thể hiện sự đột phá về nội dung cũng như nghệ thuật dàn dựng và diễn xuất. Ngay với Tả quân Lê Văn Duyệt do tôi dàn dựng, tôi thấy giải B là xứng đáng rồi" - ông Giang nói.

Riêng với giải thưởng “đặc biệt” dành cho vở Chiếc áo thiên nga của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, ông Giang giải thích: Trong điều kiện sân khấu cải lương đang lao đao như hiện nay, việc một đơn vị dám bỏ ra 2 tỷ đồng dàn dựng, huy động hàng chục ngôi sao diễn viên, tổ chức triển khai vở diễn ở... nhà thi đấu với những hiệu ứng âm thanh ánh sáng đặc biệt là vô cùng dũng cảm và... “chịu chơi”. Nói thẳng, giải đặc biệt ở đây là giải đặc biệt để trao cho sự “chịu chơi” ấy, chứ chưa hẳn là cho chất lượng nghệ thuật của vở diễn.

Không có giải A ở cả 2 nội dung kịch bản và vở diễn

Theo thống kê, hiện số tác giả sân khấu trên cả nước là 200 người. Trong số này, khoảng 30 tác giả vẫn được Hội Nghệ sĩ Sân khấu VN đầu tư, đưa tới các trại sáng tác hàng năm với mức kinh phí đầu tư ban đầu là 3 triệu đồng/người. Ngoài những kịch bản được nghiệm thu, các kịch bản của những tác giả tự do khác cũng gửi tới Hội đồng Giải thưởng của Hội.

“Từ hơn 100 kịch bản dự thi, chúng tôi đã có 3 vòng tuyển chọn, nhưng rất tiếc là không có giải A nào” - NSND Trọng Khôi cho biết. Như vậy, tiếp tục ần thứ 6 kể từ 2003, khi trao giải thưởng hàng năm Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam phải bỏ trống phần giải A cho phần nội dung kịch bản (chỉ có 1 giải B cùng 18 giải C và 11 giải Khuyến khích).

NSND Doãn Hoàng Giang tâm sự: “Công bằng mà nói, chúng ta luôn thiếu những phát hiện thật sự trong lĩnh vực kịch bản. Một kịch bản lớn phải là một kịch bản hay, có những phát hiện độc đáo và thiết thực với cuộc sống. Những kịch bản ở mức khá thì nội dung cũng chỉ như... một người đi đường nói những điều vui vui, hay hay chứ không thấy bật lên được điều gì lớn lao để người ta phải suy nghĩ! Đi vào lịch sử thì vẫn theo kiểu mô tả, chứ không nói được điều gì về cuộc sống hiện nay”.

Chiếc áo thiên nga - Giải đặc biệt

Nhận xét về kịch bản Tình sử ngàn năm (giải B) của tác giả Nguyễn Quang Lập, ông Giang cho biết: Đây là một kịch bản khá hay. Viết về Lý Thường Kiệt, cái được của tác giả là việc xây dựng nhân vật này thành một mẫu nhân vật có nội tâm, có bi kịch và tính cách, chứ không chỉ là sự minh họa đơn thuần cho lịch sử. Tôi dự kiến sẽ triển khai dàn dựng vào tháng 6 năm nay tại nhà hát kịch Hà Nội. Đó có thể là một vở diễn hoành tráng, với vốn đầu tư hơn một tỷ đồng.

Sân khấu Hà Nội “mất mùa”

Trước câu hỏi về sự thiếu vắng của các vở diễn thuộc sân khấu Hà Nội trong danh sách giải thưởng (chỉ có một giải B và một giải C), NSND Doãn Hoàng Giang cho biết: Tôi thấy năm nay sân khấu Hà Nội có một vài vở diễn khá. Nhưng, về cơ bản, những vở diễn này cũng không thoát khỏi đời sống hiu hắt của sân khấu phía Bắc - khi khán giả đang mất dần thói quen tới rạp. Việc không tìm được khán giả cũng ảnh hưởng khá nhiều tới cách nhìn nhận và đánh giá vở diễn của Hội đồng. Một phần khác, khá nhiều vở diễn của sân khấu thủ đô có tham gia LH Sân khấu thử nghiệm và không được xét giải.

Thanh Minh