Cựu hoa hậu Roxana Saberi: Gián điệp đội lốt phóng viên?

Đầu tiên nữ phóng viên phóng viên tự do Mỹ gốc Iran Roxana Saberi đã bị bắt vì tội mua một chai rượu vang, hành động vốn bị cấm ở Iran, sau đó cô bị buộc tội là gián điệp.

(TT&VH) - Mối quan hệ vốn không mặn nồng giữa Mỹ và Iran lại đang xuất hiện sóng gió sau khi nhà chức trách Iran buộc tội một nữ phóng viên tự do Mỹ gốc Iran vì tội làm gián điệp. Đó là Roxana Saberi, nguyên là một hoa hậu ở Mỹ.

Chai rượu và tội gián điệp

Nhân vật trung tâm trong vụ căng thẳng là Roxana Saberi, một nữ phóng viên phóng viên tự do Mỹ bị Iran bắt từ hồi tháng 1 năm nay. Cha Saberi, ông Reza Saberi cho biết con gái từng gọi điện và nói với ông rằng cô bị bắt vì tội mua một chai rượu vang, hành động vốn bị cấm ở Iran. Ban đầu Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố Saberi đã có hành vi vi phạm pháp luật bởi cô vẫn tiếp tục làm việc tại Iran dù chính phủ nước này đã thu hồi giấy phép hành nghề báo chí của cô hồi năm 2007. Tuy nhiên sau vài tháng nghiên cứu, phía Iran kết luận rằng cô đã làm gián điệp cho Mỹ.

Roxana Saberi

Công tố viên Iran Hassan Haddad cho biết Saberi bị buộc tội đội lốt phóng viên để thu thập thông tin cho cơ quan tình báo Mỹ. Ông này cũng cho biết Saberi chấp nhận các cáo buộc và trường hợp của cô đã được gửi tới Tòa án Cách mạng để xem xét. Ngay sau khi Saberi bị bắt, chính phủ Mỹ đã vận động cho sự tự do của cô. Tuy nhiên việc cô bị buộc tội làm gián điệp đã được đánh giá là một bước lùi trong thời điểm Tổng thống Barack Obama đã sẵn sàng đối thoại với Iran.

Trở về quê hương vì tò mò?

Báo chí Mỹ đưa tin khá nhiều về cô gái gốc Iran này. Dẫn lời của những người quen biết Roxana Saberi, cô là người hoàn hảo, vừa xinh đẹp vừa giỏi giang. Cha Saberi là người Iran và mẹ là người Nhật Bản, nhưng cô được sinh ở Mỹ và theo học tại vùng Fargo, bang Bắc Dakorta.

Theo báo chí Mỹ, từ bé Saberi đã bộc lộ tư chất thông minh. Giáo viên lớp 9 của Saberi, Vic Youngs, đã gọi cô là một trong những học sinh sáng dạ nhất mà bà từng dạy. Lớn lên, Saberi theo học tại trường Cao đẳng Concordia. Năm 1997, được sự động viên của một giáo viên tại trường này, Saberi quyết dịnh dự cuộc thi hoa hậu bang Bắc Dakota. Cô giành chiến thắng cuộc thi đó và còn lọt vào top 10 người đẹp nhất trong cuộc thi Hoa hậu Mỹ. "Đó là lần đầu tiên một ứng viên của Bắc Dakota có thể đi xa tới vậy" - HLV Merrie Sue Holtan của Saberi nhớ lại.

Cuối những năm 1990, Saberi nhận được công việc làm phóng viên cho đài KVLY, một chi nhánh của đài truyền hình NBC ở Fargo. Charley Johnson, giám đốc đài, đã đánh giá cô là một phụ nữ thông minh, tinh tế và rất tò mò. Bạn bè cô cho ràng chính sự tò mò về gốc gác Iran đã khiến cô trở lại quê hương. Cô làm việc trong vai trò phóng viên tự do cho nhiều cơ quan truyền thông như Đài phát thanh Công cộng Quốc gia, hãng BBC…

Cha Saberi kể với hãng tin AP rằng trong 6 năm sống tại Iran, thay vì để ý tới các vấn đề chính trị, Saberi rất quan tâm tới cuộc sống của người dân Iran và muốn viết về họ mỗi ngày để thế giới có thể hiểu văn hóa của quốc gia này. Lúc bị bắt, cô đang nghiên cứu để viết một cuốn sách về văn hóa và con người Iran. Cô dự định hoàn tất cuốn sách và trở về Mỹ trong năm nay, nhưng ý định này đã không thể thực hiện được .

Một bản án nặng tay?

Sau khi hay tin về các cáo buộc mới nhằm vào Saberi, Bộ Ngoại giao Mỹ đã có ý kiến phản đối. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Robert Wood tuyên bố: "Chúng tôi thực sự quan ngại về việc chính phủ Iran buộc tội gián điệp với Roxana Saberi. Lời buộc tội này là không có cơ sở. Chúng tôi muốn Iran trả tự do cho Roxana Saberi để cô có thể trở lại với gia đình".

Cha đẻ Saberi, ông Raza Saberi (trái), đang ở Iran để theo dõi vụ việc

của con gái

Hiện tại cha mẹ Saberi đã tới Iran để theo dõi vụ việc liên quan tới con gái họ. Đầu tuần này, ông Raza và vợ Akiko Saberi, đã được thăm con gái trong khoảng 30 phút. Đó là lần đầu tiên ông bà được nói chuyện với con kể từ khi cô bị bắt giữ. Họ cho biết Saberi trông xanh xao, nhưng cô đã chịu ăn uống trở lại. Ông Raza cũng đã lên tiếng kêu gọi phía Iran trả tự do cho con gái ông. "Tôi yêu cầu họ thả con gái tôi để nó có thể trở lại cuộc sống bình thường và tiếp tục công việc. Tôi sẽ ở lại Iran cho tới khi nó được tự do" - ông tuyên bố.

Theo luật sư của Saberi, ông Abdolsamad Khorramshai, dù phía Iran nói thân chủ của ông phạm tội gián điệp, nhưng cho tới nay ông vẫn chưa nhận được nội dung các cáo buộc bằng văn bản. Khorramshai cho biết có nhiều hình phạt khác nhau liên quan tới tội danh gián điệp.

Trong khi ấy phía Iran vẫn khẳng định họ đã thu thập được những bằng chứng cho thấy Saberi là một phóng viên đội lốt gián điệp và vì thế trường hợp của cô đã được chuyển cho Tòa án Cách mạng Iran, cơ quan chuyên xem xét các trường hợp đe dọa tới an ninh quốc gia. Như vậy bản án mà cô dự kiến phải nhận chắc chắn sẽ không nhẹ nhàng.

Tường Linh