Giampaolo Giuliani: Người dự báo trận động đất kinh hoàng ở Italia?

Trước khi trận động đất kinh hoàng xảy ra nhà khoa học Giampaolo Giuliani đã cảnh báo nhưng không ai nghe. Và khi điều đó thành sự thật người ta vẫn nghi ngờ về khả năng của ông.

(TT&VH) - Tính tới ngày 7/6, trận động đất kinh hoàng ở vùng L'Aquila của Italia đã làm 179 người thiệt mạng và gây ra những tổn thất to lớn về kinh tế. Nhưng thiệt hại có lẽ đã không lớn như vậy nếu chính phủ Ý chịu nghe theo lời cảnh báo của một khoa học gia có tên Giampaolo Giuliani.

Lời cảnh báo của "gã đần"

Giampaolo Giuliani, là một chuyên gia làm việc cho Viện vật lý học thiên thể quốc gia Italia. Ông từng đưa ra cảnh báo về trận động đất, song bị quan chức chính phủ cho là "gã đần". Hôm 6/4, ông tuyên bố rằng người ta đang nợ mình một lời xin lỗi lớn. "Có những người phải xin lỗi và những ai có lương tâm cần phải cảm thấy có trách nhiệm về những gì đã xảy ra - Giuliani nói - "Tôi muốn họ phải xin lỗi tất cả những người đã khuất".

Nhà khoa học Giampaolo Giuliani

Giuliani cho biết ông đã dự đoán động đất thông qua việc đo đếm lượng khí radon rò ra từ các kẽ nứt ở vỏ trái đất và giám sát các hoạt động địa chấn. Khi phát hiện nguy cơ có động đất, ông đã cảnh báo trên TV và qua các cuộc phỏng vấn với báo giới rằng một sự kiện mang tính thảm kịch sắp xảy ra ở L'Aquila. Ông thậm chí còn cho biết ngày xảy ra sự kiện là 29/3.

Những tuyên bố của Giuliani, cùng với một số chấn động nhỏ trong vùng Abruzzo, đã khiến cơ quan phòng vệ dân sự của Italia phải tổ chức một cuộc tham vấn với các chuyên gia về động đất vào ngày 31/3. Tất cả đều đồng tình rằng không ai có khả năng dự báo động đất.

Khi ngày 1/4 qua đi mà không có chuyện gì xảy ra, lãnh đạo cơ quan phòng vệ dân sự Guido Bertolaso liền tuyên bố Giuliani là "một trong những gã đần thích tự mang bản thân ra làm trò cười bằng cách tung tin sai lạc". Các cảnh báo của Giuliani bị xóa sạch khỏi Internet và ông còn bị đe dọa bỏ tù vì đã cố tình lan truyền nỗi sợ hãi.

Không ai ngờ thảm họa đã xảy ra sau khoảng một tuần so với dự báo của Giuliani. Bertolaso vẫn cố khẳng định rằng Giuliani không có khả năng dự báo động đất. "Hoàn toàn không có chuyện dự báo được động đất. Đây là một thực tế trong cộng đồng khoa học thế giới" - ông nói. Thủ tướng Silvio Berlusconi thì tìm cách né tránh các câu hỏi của phóng viên. Ông cho biết nhiệm vụ trước mắt của chính phủ là tập trung cứu hộ và sẽ thảo luận sau về khả năng dự báo động đất.

Liệu có phải "ăn may"?

Giampaolo Giuliani đã đưa ra cảnh báo, nhưng nhiều nhà nghiên cứu vẫn tin rằng ông chỉ là nhất thời đoán đúng. Trong vòng hàng thập kỷ, người ta đã đưa ra hàng loạt ý tưởng về việc dự báo động đất, bao gồm việc theo dõi hoạt động của các con gián sống ở vùng dễ xảy ra động đất, việc đo đếm các lớp đất và sự chuyển động của các khối khí.

Năm 1975, các nhà khoa học tưởng như đã tìm ra cách dự đoán động đất. Khi đó các quan chức Trung Quốc đã dùng máy phát hiện được các rung chấn ban đầu và sơ tán dân ở khu vực Haicheng thành công trước khi trận động đất mạnh 7,3 độ Richter diễn ra. Thật không may, một năm sau năm người ta lại không dự đoán được trận động đất Tangshan, và nó đã làm hàng trăm ngàn người thiệt mạng.

Cứu giúp một nạn nhân của trận động đất

Các nhà nghiên cứu tin rằng phần lớn các ý tưởng dự đoán động đất trong nhiều năm qua đã được chứng minh là không đáng tin cậy, bao gồm cả phương pháp đo khí radon của Giuliani. Các khoa học gia Xô Viết là những người đi tiên phong trong việc đo radon. Họ đã liên kết hiện tượng thải khí radon và thoron ở các giếng nước gần Tashkent, Uzbekistan, trong những năm 1960 với một trận động đất diễn ra vào năm 1966. Trung Quốc và Nhật Bản cũng đầu tư theo hướng nghiên cứu khí radon. Mối quan tâm tới radon như khí dự báo động đất lên đỉnh điểm vào những năm 1970 ở California.

Trong năm 1979, các nhà khoa học tại Viện công nghệ California (Caltech) và một số viện khác cho hay họ thấy có sự thay đổi về lượng radon ở Nam California ngay trước khi động đất xảy ra ở Malibu và Big Bear trong cùng năm. Tuy nhiên hy vọng về phương pháp khí radon đã sụp đổ khi họ thấy rằng loại khí này cũng xuất hiện ở những nơi mà động đất chẳng xảy ra và những nơi khác có động đất mà chẳng phát ra chút khí radon nào. "Nắm trong tay khả năng dự đoán động đất cũng như đã nắm được Chén Thánh của ngành địa chấn học" - nhà nghiên cứu địa chấn Egill Hauksson ở Caltech nhận xét - "Càng thử nghiệm nhiều dường như chúng tôi càng thu được ít thành quả".

Trở lại trường hợp của Giulliani, Warner Marzocchi, một nhà khoa học tại Viện nghiên cứu Địa chất và Núi lửa Quốc gia Italia cho hay ông biết về dự báo của Giuliani từ hôm 28/3 qua báo đài. Khi đó cả khu vực Abruzzo đã xuất hiện một số các chấn động nhỏ, chủ yếu xung quanh thị trấn Sulmona, khách L'Aquila khoảng 40km. Giuliani nói với thị trưởng Sulmona rằng một trận động đất sẽ xuất hiện tại đây trong vòng từ 6-24 giờ tới. Nhưng cuối cùng động đất đã xảy ra sau dự báo của ông tới cả tuần và Sulmona chỉ bị ảnh hưởng nhẹ. "Thật khó để ghi điểm cho ông ấy khi chẳng có chuyện gì xảy ra trong suốt một tuần và lúc xảy ra, nó lại xuất hiện ở nơi khác" - Marzocchi kết luận.

Gia Bảo