G. F. Handel chết do chứng ăn uống vô độ?

Bach đã từng nhận xét nhà soạn nhạc G.F.Handel "là người duy nhất tôi mong ước được gặp". Còn Beethoven thậm chí coi Handel là “thầy của tất cả chúng ta”.

(TT&VH) - Đúng vào dịp tròn 250 năm ngày mất của nhà soạn nhạc Đức George Frideric Handel (23/2/1685 – 14/4/1759), trong cuốn catalogue của triển lãm được tổ chức nhân kỷ niệm này, nhà nghiên cứu lịch sử âm nhạc David Hunter thuộc trường ĐHTH Texas (Mỹ), một chuyên gia về Handel, đưa ra một kết luận khiến không ít người hâm mộ Handel phải thất vọng: Thần tượng âm nhạc của họ là người bị mắc bệnh ăn uống vô độ, điều đã khiến ông nhiễm độc chì và cuối cùng đã giết chết ông.

Tung ra tác phẩm nổi tiếng nhất vào thời kỳ bệnh tật triền miên

Thực ra người ta biết được rất ít về cuộc sống riêng của G. F. Handel, một nhà soạn nhạc thiên tài dòng Baroque, thể loại nhạc cổ điển rất phổ biến tại Âu châu từ năm 1600 đến 1750. Nhưng chứng cứ từ các bức chân dung và các miêu tả thời đó có vẻ đã ủng hộ giả thuyết của ông Hunter: nhà soạn nhạc bắt đầu bị nhiễm độc chì vào năm 1737, khi ông đã bị liệt tay phải, di chứng của một đợt đột quỵ. Khi qua đời cách đây 250 năm ở tuổi 74, Handel đã phải chiến đấu với bệnh tật trong suốt 20 năm, trong đó có bệnh gout, mất thị lực, liệt và nói năng lộn xộn. Tìm cách chữa trị, ông đã tới Aachen và thường ngâm mình trong nước nóng. “Tương truyền rằng Handel đã phục hồi một cách lạ thường và điều đó khiến tôi nghĩ rằng thời đó đây thực sự là cách mà người ta chữa trị bệnh nhiễm độc chì”, Hunter nói.

Nhà soạn nhạc Đức George Frideric Handel

Handel liên tục lúc khỏe, lúc ốm đau cho đến tối 13/4/1759, ông tuyên bố không tiếp một vị khách nào nữa và sáng hôm sau Handel qua đời tại nhà riêng ở phố Brook, London, nơi ông sống trong 36 năm. Tòa nhà này hiện là bảo tàng Handel.

Trong thời của Handel, chỉ có một số ít bác sĩ là nhận thức được những mối nguy hiểm của bệnh nhiễm độc chì, nhưng các nghiên cứu của họ chỉ giới hạn ở các công nhân tiếp xúc quá lâu với kim loại, như thợ hàn chì, thợ lợp nhà và người nấu rượu… Trong thế kỷ 18, những rủi ro sức khỏe không được nhận thức đầy đủ và người ta chưa hiểu được rằng các đồ uống như rượu, bia, thức ăn và nước là “kẻ thù” của sức khỏe nếu như không ăn, uống điều độ.

Tiến sĩ Hunter viết, trong hai thập kỷ cuối đời: Handel trở nên béo phì và dường như không thể kiểm soát được chứng thèm ăn của mình. John Mainwaring - nhà viết tiểu sử đầu tiên của Handel đã viết “ông quen với khẩu phần thức ăn và dinh dưỡng khác thường”. Điều đó cho thấy Handel đã bị mắc chứng mà giờ đây được gọi là ăn uống vô độ. Chính vì mắc căn bệnh này mà Handel đã tuyệt giao với người bạn mình là nghệ sĩ Joseph Goupy khi Joseph Goupy đón tiếp nhà soạn nhạc với bữa ăn tối quá “đạm bạc”.

Theo tiến sĩ Hunter, trong hai thập kỷ liên miên bệnh tật thì Handel lại sáng tác được một số tác phẩm xuất sắc nhất. Ông không viết các vở opera cho triều đình Anh nữa mà chuyển sang viết các bản oratorio mang tính thiền định hơn và tung ra nhạc phẩm nổi tiếng nhất – Messiah (1741), gợi cảm hứng từ các ký thuật trong Kinh Thánh.

Triển lãm tôn vinh nhà soạn nhạc

George Frideric Handel là nhà soạn nhạc nổi tiếng với các vở opera, các bản oratorio và concerti grossi. Ông sinh ra ở Halle (Đức), học tập ở Italia và định cư ở Anh từ năm 1712. Ông chịu ảnh hưởng sâu sắc của các nhà soạn nhạc Italia vĩ đại trong kỷ nguyên Baroque cũng như nhà soạn nhạc Anh Henry Purcell. Âm nhạc của Handel giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp sáng tác của các nhà soạn nhạc nổi tiếng thuộc thế hệ sau như Haydn, Mozart và Beethoven.

Nhân kỷ niệm 250 năm ngày mất của ông, nhiều sự kiện được tổ chức. Trong đó có triển lãm mà ở đó trưng bày nhạc phẩm cuối cùng của Handel – Jephtha - được ông sáng tác năm 1752. Bản nhạc này có một dòng tiếng Đức viết rằng Handel không thể tiếp tục sáng tác do mắt trái bị mờ. Theo tiến sĩ Hunter chì đã làm tổn hại tới thần kinh thị giác của ông. Handel đã phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật đau đớn mà không có thuốc gây tê để cải thiện thị lực của mình.

Bất chấp bệnh tật, Handel đã để lại cho nhân loại một di sản âm nhạc khổng lồ, gồm 42 vở opera; 29 oratorio; hơn 120 cantatas, trio và duet; 16 concerto cho phong cầm v.v… Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, Messiah với bài hợp xướng Halleluja, là một trong những bài hợp xướng được yêu thích nhất, trở thành một tuyệt tác truyền thống của các mùa Giáng sinh. Bach từng nhận xét Handel “là người duy nhất tôi mong ước được gặp mặt trước khi chết, và là người duy nhất tôi muốn trở thành, nếu tôi không là Bach”. Còn Beethoven thậm chí coi Handel là “thầy của tất cả chúng ta” và là “nhà sáng tác vĩ đại nhất từng sống trên đất”.

Lương Tuấn Vĩ