Những họa sĩ chơi “diều gió”

(TT&VH) - “Có nhiều họa sĩ một năm triển lãm gần cả chục lần, chúng tôi thì 30 năm mới chơi một chút” - họa sĩ Vũ Hà Nam nói vậy về triển lãm Diều gió đang diễn ra tại Hội Mỹ thuật TP.HCM (218A Pasteur, Q.3).

Tranh vẽ trâu của Vũ Hà Nam

Diều gió là tên của nhóm 7 họa sĩ: Doãn Thị Ân, Trần Ngọc Huyền, Văn Quang Minh, Vũ Hà Nam, Phan Phương, Nguyễn Quang Thu, Bạch Trường Sơn. Nhóm 7 họa sĩ này đã chơi với nhau hơn 30 năm nay, nhưng đây là triển lãm đầu tiên của nhóm. Họa sĩ Vũ Hà Nam cho biết: Chúng tôi chơi với nhau ở nghĩa bạn bè cả trong mỹ thuật lẫn ngoài đời. Quan niệm làm nghề nói chung và mỹ thuật nói riêng chỉ để chơi như nhóm Diều gió thật lạ trong thời buổi “gạo châu củi quế” này. Bởi lẽ, ngay cả cuộc triển lãm Diều gió, nhóm cũng không đặt nặng mục đích thương mại (bán tác phẩm) cũng như tìm kiếm danh tiếng cho mỗi cá nhân. Có người nói: Cái tên Diều gió của nhóm cũng như của triển lãm khiến người lạ dễ lầm tưởng đây là một nhóm chơi diều vừa trở về từ Festival Diều quốc tế Vũng Tàu. Lúc đầu nhóm định lấy tên là Diều đứt dây, song cái tên như vậy e rằng hơi bị sốc, dù trong thời buổi “danh lợi” này, triển lãm mà không nhằm vào hai mục đích đó thì cũng… kỳ dị thật.

7 họa sĩ trưng bày những gì? Chắc chắn không phải là những cánh diều hay vẽ về diều cũng như gió. Nhưng dù xem những hoa văn, trăng bên thềm, sương khói trên phố cổ của Trần Ngọc Huyền, tranh bằng thủy tinh của Phan Phương, chân dung đa sắc diện bằng sơn dầu của Nguyễn Quang Thu… chúng vẫn gợi cho người xem ý niệm của diều và gió. Ý niệm ấy xuất phát từ mỗi chúng ta - những công dân đô thị - vẫn còn chảy rần rật trong huyết quản sự trong trẻo của tuổi thơ đang chạy trên bờ đê, bãi cỏ hôm nào. Với triển lãm Diều gió. Ít nhất là nó đã khước từ sự lặp lại, mà có muốn lặp lại cũng không được bởi ý thức đó gần như được quán triệt một cách… “tuyệt đối”.

Nữ họa sĩ Trần Ngọc Huyền bên các tác phẩm của mình.

Họa sĩ Vũ Hà Nam mang đến triển lãm chùm tranh vẽ trâu trên chất liệu sơn mài. Chất liệu và đề tài, xem ra cũ, nhưng những thể hiện ý tưởng của Hà Nam thì rất mới lạ. Trâu - Vũ Hà Nam “biến hóa” qua các hình thái như: Chim tìm trâu, Trâu đỏ, Trâu rơm, Trâu rượu, Trâu mùa Đông, Mất trâu… Sở dĩ con trâu trong tranh của Vũ Hà Nam “biến hóa” được vì tác giả biết lãng quên, mà lãng quên không dễ chút nào, đôi khi anh phải đập đầu vào vách tường những 5 - 10 năm ròng để quên hình bóng cũ. Cũng xin nhấn mạnh lại rằng, nếu có động cơ “danh lợi”, Vũ Hà Nam đã trưng bày những “con trâu” của anh vào trước hoặc ngay trong Tết Kỷ Sửu chứ không đợi đến hôm nay.

Xem triển lãm Diều gió, có thể làm một phép so sánh về mật độ triển lãm của một vài danh họa đương đại hiện nay, nhiều người triển lãm nhiều đến độ tưởng chừng tác phẩm của họ có thể tự “nhân bản” được bằng một công nghệ tân kỳ. Diều gió lại nhẩn nha bằng mỗi tác phẩm như một vụ mùa của bác nông phu đang vác cuốc ra đồng: nhọc nhằn mà hạnh phúc!

Hoàng Nhân