Tôi đi vận động sinh đẻ

Chúng tôi hướng dẫn mọi người sử dụng mẫu bằng cách sử dụng cái chuôi lưỡi hái mà bà con vẫn đi làm nương. Mấy cô gái cười, mặt đỏ chín. Sau này tôi được biết cách này có hiệu quả thiết thực trong giảm tỷ lệ sinh

(Bài dự thi) - Lần đầu tiên đến bản Nậm Pố, xã Mường Nhé, huyện Mường Nhé, tỉnh Điện Biên cùng Thượng úy Giàng A Hoàng, bộ đội biên phòng nông trường 2 để vận động bà con sinh đẻ có kế hoạch.

Hôm ấy trời buốt cóng, bản Mông mù mịt trong sương sớm. Tưởng sẽ không có một bóng người nhưng không ngờ chị Vừ Thị Mái cũng 11 đứa con đã đến từ rất sớm. Tôi bảo “Ôi! Đàn gà còn không đông con như mày rồi…”Dân bản cười ồ lên. Chị bẽn lẽn úp mặt vào lưng chồng nhưng rồi như chợt nhận ra tất cả những người ở đây đều đông con như thế. Tôi và anh Giàng A Hoàng đi đến đâu cũng có hình ảnh minh họa tới đó. Các bức tranh do chúng tôi sưu tầm, cắt từ tấm bản nhỏ hay tự tay vẽ lên tờ giấy trắng to. Hình ảnh vẽ đơn giản để bà con dễ nhìn vào so sánh: một bên là gia đình đông con nên gia cảnh nheo nhóc, cái nhà toang hoang liêu xiêu sắp đổ. Mấy đứa trẻ không quần áo mặc, mặt mũi đen nhẻm, lúc nào cũng muốn khóc vì đói. Còn một bên là gia đình ít con vì vậy cuộc sống sung túc hơn, ngôi nhà lợp ngói Phibroximang trắng muốt, bên trong trẻ con đang học bài, bố mẹ mặc quần áo đẹp dắt tay nhau vui hội mùa xuân.

Không chỉ minh họa bằng lời mà chúng tôi còn chứng minh thông qua cuộc sống thật của những người dân sống xung quanh bản Nậm Pố. Người đâu tiên được lấy làm mẫu là ông Cứ A Chờ, 12 đứa con của ông cứ ngơ ngác không hiểu chuyện gì. Vì đông con mà chúng lại còn nhỏ nên hiếm có ngày nào chúng được no bụng kể cả những ngày mùa vụ. Đối lập với ông là các gia đình Mùa A Páo, 35 tuổi có hai con một trai một gái. Thảo A Sình 28 tuổi đẻ một con. Sình bảo: “Mình đẻ một con thôi, nhiều quá tối không đếm hết được có khi chúng ngủ quên ngoài đống rơm”. Chị Vừ Thị Mai nghe mãi mà không thấy mỏi tai. Chị nhớ lại đám con của mình chia nhau lên rừng, xuống suối để tìm củ mài, bắt con cá trong khe đá lấy tiền mua ngô.

Chị kể với chúng tôi rằng hồi mới lấy nhau nồi cơm chia đôi còn bây giờ phải san thành 13 phần, bố mẹ ăn ít, trẻ con nhiều hơn. Nói rồi chị chỉ sang và bảo “Nó là Súng Seo Chúng cũng có 12 đứa con nhưng chưa đứa nào chịu lấy vợ, lấy chồng. Tuổi ông còn trẻ mà sức yếu quá rồi, vì vậy mà ông không đi nương nữa mà chỉ ở nhà uống rượu và hút thuốc lào thôi.”. Tối hôm trước ra vận động chị em sinh đẻ có kế hoạch, chúng tôi cũng một số cán bộ y tế của thôn bản đến nhà trưởng bản để cấp phát bao cao su. Chúng tôi hướng dẫn mọi người sử dụng mẫu bằng cách sử dụng cái chuôi lưỡi hái mà bà con vẫn đi làm nương. Mấy cô gái cười, mặt đỏ chín. Sau này tôi được biết cách này có hiệu quả thiết thực trong giảm tỷ lệ sinh. Ông Giàng A Páo 80 tuổi, làm trưởng bản 20 năm nay thấy cách làm đó lạ quá nên ông quyết định nhường chức trưởng bản cho Hờ A Chớ vừa đi bộ đội về. Nó có sức khỏe, có bản lĩnh và đôi chân chắc, cái đầu sáng, nó nói tiếng phổ thông sõi nên mới có thể làm tốt công tác tuyên truyền vận động chị em thực hiện tốt kế hoạch hóa gia đình.

Tối vùng biên lạnh tanh, trăng gục đầu vào núi rồi in bóng cây trúc, cây vầu xuống mảnh sân nho nhỏ. Có lẽ đêm nay lạnh nên trời trong veo đến kỳ lạ. Tôi chìm vào giấc ngủ mà bên mon đá cạnh con dốc mà chiều tôi và chị Vừ Thị Mái đi qua lấy nước có tiếng khèn réo rắt ngọt lịm. Tiếng khèn ấy tôi đã biết, đó là của một chàng trai Mông ở bản khác muốn đến để “Bắt” con gái chị là Hờ Thị Dua về làm vợ. Chị nói với tôi: “Mặc kệ nó thôi, nó lớn phải lấy chồng. Nó đi sẽ thiếu người làm nhưng lại được dư một suất cơm cho các em nó.”Thời điểm đó bắt đầu là tết của người Mông. Tôi đếm được nhịp thở của những đứa trẻ đang ngủ chồng lên nhau trên chiếc chõng tre gồm 4 cái chân là đoạn cây rừng trôn xuống đất.

Chờ cái Hờ Thị Dua và bạn trai vào nhà chị nói khẽ: “Bọn mày phải viết giấy cam đoan không đẻ nhiều như đời tao để đưa cán bộ ký thôi…”Tôi nhìn chị thì cũng biết chị không phải viết vì có muốn đẻ cũng chẳng được nữa rồi vì nhìn từ xã trông chị như tàu lá chuối gẫy gập trước gió đông.

Kim Giao