Kỳ 3: Vòng vây lâm tặc và những vụ tàn sát
Việc bảo tồn đàn thú quý hiếm khốc liệt hơn bao giờ hết khi cán cân so sánh giữa lực lượng quản lý bảo vệ rừng và lâm tặc chỉ như trứng chọi đá.
(TT&VH) - Ông Lê Anh Dũng, GĐ Cty Lâm nghiệp Ninh Sơn – đơn vị đang quản lý hơn 28.000 ha rừng, nơi có đàn bò tót xuất hiện gần đây cho biết: đàn bò không chỉ di chuyển trong lâm phần của Cty, ít nhất chúng phải sinh sống trong phạm vi khoảng 10.000 ha trong vùng rừng giáp ranh giữa 3 tỉnh: Ninh Thuận, Lâm Đồng và Bình Thuận.
Đây là vùng rừng khét tiếng từ lâu về nạn khai thác gỗ và săn bắn trái phép thú hoang dã. Việc bảo tồn đàn thú quý hiếm khốc liệt hơn bao giờ hết khi cán cân so sánh giữa lực lượng quản lý bảo vệ rừng và lâm tặc chỉ như trứng chọi đá.
Kỳ 2: Diện kiến người "đối mặt" bò tót
Kỳ 1: Đi “săn” bò tót
Gỗ bị khai thác trái phép trong rừng Ninh Sơn – Ninh Thuận
“Huyệt chết” của rừng
Theo ông Lê Anh Dũng, nơi có đàn bò tót ít ỏi còn lại đang sinh sống hiện là vùng rừng còn khá giàu có về các chủng loại gỗ quý của vùng Ninh Thuận, Bình Thuận như sao, căm xe, hương… Vùng “tam giác” ba tỉnh còn là lâm phần khó quản lý, bảo vệ bậc nhất từ nhiều năm nay. Tình trạng “cha chung” và địa hình giáp ranh dễ tẩu tán, phi tang khi bị truy quét đã khiến “rừng bò tót” trở thành cái rốn hút lâm tặc tập trung về đây.
Nằm ngay trong vùng sinh sống, di chuyển của đàn bò tót có địa danh Ya Hoa vốn là vùng rừng nổi tiếng khốc liệt từ nhiều năm gần đây. Tại đây, máu của lâm tặc và cả của lực lượng bảo vệ rừng đã đổ xuống nhưng sự khốc liệt vẫn không giảm đi. Nguyễn Văn Hữu kể rằng, chính anh và đồng đội đã có lần chứng kiến cảnh gần 200 lâm tặc cùng vào rừng với cả trăm xe kéo mà bất lực. Cánh thợ săn đến từ phía Tà Năng (huyện Đức Trọng, Lâm Đồng) có khi đi cả đoàn tới 30 người với cả chục khẩu súng mang theo, “khắc tinh” truy quét nổi tiếng như Nguyễn Văn Hữu đi cùng 4 cán bộ khác nhưng vẫn phải “làm ngơ” để bảo toàn lực lượng. Khi tin được báo về và công an, quân đội tăng cường có mặt thì toán thợ săn đã vào sâu trong rừng hoặc rẽ sang ngả khác.
Cũng có những kẻ săn thú đi đơn lẻ nhưng chúng lại là những đối tượng cực kỳ hung hãn và luôn sẵn sàng dùng “hàng nóng” là súng tự chế hoặc súng quân dụng chống trả. Hữu kể rằng, hai năm trước, anh cùng 4 đồng nghiệp khác phải cải trang thành người Rắc Lây đi rừng ập vào lều một kẻ săn trộm, khi bất ngờ tiếp cận và khóa chặt được đối tượng mới khống chế và thu được khẩu AK đạn đã lên nòng, anh em mới ngồi xuống thở hắt ra và…run.
Ông Đá Mài Soai, trong lúc nói chuyện cùng chúng tôi đã buông xuôi: “Khai thác gỗ trái phép là điều nóng bỏng nhất tại địa phương hiện nay. Đi qua xã có hàng chục con đường lâm tặc vào rừng. Phần lớn là người Kinh từ các xã đồng bằng lên rồi thuê người bản xứ khai thác, vận chuyển. Trước tết Kỷ Sửu, xã đã đưa các đối tượng làm thuê cho lâm tặc ra kiểm điểm và yêu cầu cam kết nhưng tình trạng vẫn không suy giảm”. Trong số 750 hộ dân thuộc xã Ma Nới chỉ có 86 hộ nhận khoán bảo vệ rừng nhưng lại có tới hơn 70 đối tượng làm thuê khai thác, vận chuyển gỗ cho lâm tặc. Đó là một thực tế nhức nhối mà theo ông bí thư già, chưa có cách gì cải thiện được.
Thống kê của Công ty Lâm nghiệp, Hạt Kiểm lâm huyện Ninh Sơn và Hạt Kiểm lâm huyện Đơn Dương, trong năm 2008, tại vùng rừng giáp ranh Lâm Đồng – Ninh Thuận, lực lượng phối hợp công an, quân đội và kiểm lâm đã tiến hành 139 đợt truy quét với hơn 1.950 lượt cán bộ, nhân viên tham gia nhưng tình hình phức tạp vẫn không giảm. Số tiền phạt xử lý vi phạm Luật quản lý bảo vệ rừng do riêng Hạt Kiểm lâm Ninh Sơn thực hiện trong năm 2008 lên đến hơn 850 triệu đồng, số vụ vi phạm, xâm hại rừng được phát hiện tăng 60% so với cùng kỳ năm trước. Môi trường sống của những con bò tót cuối cùng đang co hẹp và ngày càng rỗng đi. Loài vật quý hiếm này đang bị săn đuổi ráo riết. To lớn và hung dữ như cách gọi “Kvây” của đồng bào Rắc Lây nhưng loài mãnh thú cũng không thoát khỏi được bàn tay tàn độc của những kẻ săn trộm.
Và những vụ tàn sát bò tót
Cho đến nay, giá trị dược học quý hiếm loài bò tót đã từng được các danh y như Tuệ Tĩnh, Lê Hữu Trác truyền tụng trong quá khứ và cặp sừng của loài thú dũng mãnh này lại là món sưu tầm của rất nhiều kẻ thích chơi trội. Có lẽ vì cặp sừng khí phách gắn với cái đầu đen hùng dũng đã khiến loài bò tót rơi vào thảm cảnh tuyệt chủng. Ba vụ thảm sát bò tót chúng tôi nói đến sau đây đều chỉ được phát hiện và bắt giữ khi chiếc đầu bò và cặp sừng đã được sấy khô và bị những sát thủ mang đi bán.
Đầu bò tót được lâm tặc mang về từ rừng Ninh Thuận do lực lượng kiểm lâm Vườn Quốc gia Bidoup –Núi Bà bắt giữ
Vào tháng 10/2008, Công an huyện Di Linh (Lâm Đồng) đã phát hiện 8 đối tượng trú tại xã Tà Hine (Đức Trọng, Lâm Đồng) do tên Ya Bách cầm đầu đã dùng súng AK xâm phạm rừng giáp ranh săn bắn động vật trái phép. Sự việc được xác minh, cùng với nhiều loài thú khác, chúng đã bắn hạ một con bò tót và tiến hành giết thịt trong rừng. Khi thẩm vấn nhóm Ya Bách, công an lại có thêm thông tin: cùng thời điểm đó, tại tiểu khu 128, một con bò tót ước nặng hơn 500 kg ở tuổi trưởng thành đã bị một đối tượng có tên là Ya Tường (xã Tà Hine, huyện Đức Trọng, Lâm Đồng) bắn hạ bằng súng quân dụng. Oái oăm thay, Ya Tường lại là cán bộ xã đội của xã Tà Hine, kẻ được giao súng để bảo vệ sự bình yên lại đi tàn sát loài vật trong danh mục cấm. Vụ việc chỉ được công an huyện Di Linh (Lâm Đồng) phát hiện và bắt giữ khi Ya Tường mang bán chiếc đầu bò cho đối tượng Đỗ Xuân Kiên ngụ tại khu phố 4, thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng. Quá trình thực nghiệm điều tra tại hiện trường, các cơ quan chức năng hai tỉnh Lâm Đồng và Ninh Thuận phải di lý Ya Tường đi bộ 7 ngày liên tục mới vào đến nơi con bò bị bắn hạ. Sát thủ này khai rằng, sau khi bắn gục chú bò tót trưởng thành nặng hơn nửa tấn, hai bố con anh ta phải sấy cả tuần mới khô hết số thịt xẻ ra từ con vật xấu số.
Trước đó, vào ngày 14/10/2008, tại tiểu khu 124, lực lượng kiểm lâm Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà đã phát hiện và bắt quả tang hai đối tượng Bon Tô Sa Nga và Kon Sa Ha Đa (cùng trú tại xã Đạ Chais, huyện Lạc Dương, Lâm Đồng) đang gùi một đầu bò tót cùng một số mảng thịt, da bò mới săn đi từ xã Phước Bình (Bác Ái, Ninh Thuận) về Lâm Đồng. Hai đối tượng này khai đã mua đầu bò tót của một người thiểu số tại Phước Bình về làm vật trang trí. Theo ông Nguyễn Văn Hùng – PGĐ Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà, kết quả giám định sau đó cho biết con bò tót bị giết và cắt đầu được Sa Nga và Ha Đa mang về là một con bò đã trưởng thành có trọng lượng khoảng 1 tấn. Ông Hùng cũng cho biết, bò tót là loài thú rất tinh và chỉ có những “thiện xạ” săn thú lão luyện mới có thể bắn được. Vụ án này cũng đã được khởi tố ngay sau đó nhưng mỗi lần khởi tố một vụ án như thế có nghĩa là thêm một cá thể trong đàn bò tót ít ỏi còn lại đã bị giết hại.
Kết thúc loạt bài viết này chúng tôi lại nhớ niềm vui đến háo hức của anh Nguyễn Văn Hữu khi kể lại việc phát hiện những dấu chân bò tót nhỏ bé, thể hiện còn có dấu hiệu sinh sản của loài vật quý hiếm. Nhưng có lẽ Ya Tường, Ya Bách, Bon Tô Sa Nga và Kon Sa Ha Đa hay những kẻ săn trộm khác thì lại chỉ thích đi theo dấu chân những con bò trưởng thành. Trong khi đó, 4 năm sau ngày anh Hữu chụp được những bức ảnh bò tót quý giá, hiếm hoi, dự án bảo vệ đàn bò một cách khả dĩ nhất vẫn chưa thành hiện thực. Cũng trong khi đó, rừng xanh ở Ninh Thuận, Bình Thuận và Lâm Đồng– môi trường sống của đàn bò quý hiếm vẫn tiếp tục bị tàn phá dữ dội.
Đây là vùng rừng khét tiếng từ lâu về nạn khai thác gỗ và săn bắn trái phép thú hoang dã. Việc bảo tồn đàn thú quý hiếm khốc liệt hơn bao giờ hết khi cán cân so sánh giữa lực lượng quản lý bảo vệ rừng và lâm tặc chỉ như trứng chọi đá.
Kỳ 2: Diện kiến người "đối mặt" bò tót
Kỳ 1: Đi “săn” bò tót
“Huyệt chết” của rừng
Theo ông Lê Anh Dũng, nơi có đàn bò tót ít ỏi còn lại đang sinh sống hiện là vùng rừng còn khá giàu có về các chủng loại gỗ quý của vùng Ninh Thuận, Bình Thuận như sao, căm xe, hương… Vùng “tam giác” ba tỉnh còn là lâm phần khó quản lý, bảo vệ bậc nhất từ nhiều năm nay. Tình trạng “cha chung” và địa hình giáp ranh dễ tẩu tán, phi tang khi bị truy quét đã khiến “rừng bò tót” trở thành cái rốn hút lâm tặc tập trung về đây.
Nằm ngay trong vùng sinh sống, di chuyển của đàn bò tót có địa danh Ya Hoa vốn là vùng rừng nổi tiếng khốc liệt từ nhiều năm gần đây. Tại đây, máu của lâm tặc và cả của lực lượng bảo vệ rừng đã đổ xuống nhưng sự khốc liệt vẫn không giảm đi. Nguyễn Văn Hữu kể rằng, chính anh và đồng đội đã có lần chứng kiến cảnh gần 200 lâm tặc cùng vào rừng với cả trăm xe kéo mà bất lực. Cánh thợ săn đến từ phía Tà Năng (huyện Đức Trọng, Lâm Đồng) có khi đi cả đoàn tới 30 người với cả chục khẩu súng mang theo, “khắc tinh” truy quét nổi tiếng như Nguyễn Văn Hữu đi cùng 4 cán bộ khác nhưng vẫn phải “làm ngơ” để bảo toàn lực lượng. Khi tin được báo về và công an, quân đội tăng cường có mặt thì toán thợ săn đã vào sâu trong rừng hoặc rẽ sang ngả khác.
Cũng có những kẻ săn thú đi đơn lẻ nhưng chúng lại là những đối tượng cực kỳ hung hãn và luôn sẵn sàng dùng “hàng nóng” là súng tự chế hoặc súng quân dụng chống trả. Hữu kể rằng, hai năm trước, anh cùng 4 đồng nghiệp khác phải cải trang thành người Rắc Lây đi rừng ập vào lều một kẻ săn trộm, khi bất ngờ tiếp cận và khóa chặt được đối tượng mới khống chế và thu được khẩu AK đạn đã lên nòng, anh em mới ngồi xuống thở hắt ra và…run.
Ông Đá Mài Soai, trong lúc nói chuyện cùng chúng tôi đã buông xuôi: “Khai thác gỗ trái phép là điều nóng bỏng nhất tại địa phương hiện nay. Đi qua xã có hàng chục con đường lâm tặc vào rừng. Phần lớn là người Kinh từ các xã đồng bằng lên rồi thuê người bản xứ khai thác, vận chuyển. Trước tết Kỷ Sửu, xã đã đưa các đối tượng làm thuê cho lâm tặc ra kiểm điểm và yêu cầu cam kết nhưng tình trạng vẫn không suy giảm”. Trong số 750 hộ dân thuộc xã Ma Nới chỉ có 86 hộ nhận khoán bảo vệ rừng nhưng lại có tới hơn 70 đối tượng làm thuê khai thác, vận chuyển gỗ cho lâm tặc. Đó là một thực tế nhức nhối mà theo ông bí thư già, chưa có cách gì cải thiện được.
Thống kê của Công ty Lâm nghiệp, Hạt Kiểm lâm huyện Ninh Sơn và Hạt Kiểm lâm huyện Đơn Dương, trong năm 2008, tại vùng rừng giáp ranh Lâm Đồng – Ninh Thuận, lực lượng phối hợp công an, quân đội và kiểm lâm đã tiến hành 139 đợt truy quét với hơn 1.950 lượt cán bộ, nhân viên tham gia nhưng tình hình phức tạp vẫn không giảm. Số tiền phạt xử lý vi phạm Luật quản lý bảo vệ rừng do riêng Hạt Kiểm lâm Ninh Sơn thực hiện trong năm 2008 lên đến hơn 850 triệu đồng, số vụ vi phạm, xâm hại rừng được phát hiện tăng 60% so với cùng kỳ năm trước. Môi trường sống của những con bò tót cuối cùng đang co hẹp và ngày càng rỗng đi. Loài vật quý hiếm này đang bị săn đuổi ráo riết. To lớn và hung dữ như cách gọi “Kvây” của đồng bào Rắc Lây nhưng loài mãnh thú cũng không thoát khỏi được bàn tay tàn độc của những kẻ săn trộm.
Và những vụ tàn sát bò tót
Cho đến nay, giá trị dược học quý hiếm loài bò tót đã từng được các danh y như Tuệ Tĩnh, Lê Hữu Trác truyền tụng trong quá khứ và cặp sừng của loài thú dũng mãnh này lại là món sưu tầm của rất nhiều kẻ thích chơi trội. Có lẽ vì cặp sừng khí phách gắn với cái đầu đen hùng dũng đã khiến loài bò tót rơi vào thảm cảnh tuyệt chủng. Ba vụ thảm sát bò tót chúng tôi nói đến sau đây đều chỉ được phát hiện và bắt giữ khi chiếc đầu bò và cặp sừng đã được sấy khô và bị những sát thủ mang đi bán.
Vào tháng 10/2008, Công an huyện Di Linh (Lâm Đồng) đã phát hiện 8 đối tượng trú tại xã Tà Hine (Đức Trọng, Lâm Đồng) do tên Ya Bách cầm đầu đã dùng súng AK xâm phạm rừng giáp ranh săn bắn động vật trái phép. Sự việc được xác minh, cùng với nhiều loài thú khác, chúng đã bắn hạ một con bò tót và tiến hành giết thịt trong rừng. Khi thẩm vấn nhóm Ya Bách, công an lại có thêm thông tin: cùng thời điểm đó, tại tiểu khu 128, một con bò tót ước nặng hơn 500 kg ở tuổi trưởng thành đã bị một đối tượng có tên là Ya Tường (xã Tà Hine, huyện Đức Trọng, Lâm Đồng) bắn hạ bằng súng quân dụng. Oái oăm thay, Ya Tường lại là cán bộ xã đội của xã Tà Hine, kẻ được giao súng để bảo vệ sự bình yên lại đi tàn sát loài vật trong danh mục cấm. Vụ việc chỉ được công an huyện Di Linh (Lâm Đồng) phát hiện và bắt giữ khi Ya Tường mang bán chiếc đầu bò cho đối tượng Đỗ Xuân Kiên ngụ tại khu phố 4, thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng. Quá trình thực nghiệm điều tra tại hiện trường, các cơ quan chức năng hai tỉnh Lâm Đồng và Ninh Thuận phải di lý Ya Tường đi bộ 7 ngày liên tục mới vào đến nơi con bò bị bắn hạ. Sát thủ này khai rằng, sau khi bắn gục chú bò tót trưởng thành nặng hơn nửa tấn, hai bố con anh ta phải sấy cả tuần mới khô hết số thịt xẻ ra từ con vật xấu số.
Trước đó, vào ngày 14/10/2008, tại tiểu khu 124, lực lượng kiểm lâm Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà đã phát hiện và bắt quả tang hai đối tượng Bon Tô Sa Nga và Kon Sa Ha Đa (cùng trú tại xã Đạ Chais, huyện Lạc Dương, Lâm Đồng) đang gùi một đầu bò tót cùng một số mảng thịt, da bò mới săn đi từ xã Phước Bình (Bác Ái, Ninh Thuận) về Lâm Đồng. Hai đối tượng này khai đã mua đầu bò tót của một người thiểu số tại Phước Bình về làm vật trang trí. Theo ông Nguyễn Văn Hùng – PGĐ Vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà, kết quả giám định sau đó cho biết con bò tót bị giết và cắt đầu được Sa Nga và Ha Đa mang về là một con bò đã trưởng thành có trọng lượng khoảng 1 tấn. Ông Hùng cũng cho biết, bò tót là loài thú rất tinh và chỉ có những “thiện xạ” săn thú lão luyện mới có thể bắn được. Vụ án này cũng đã được khởi tố ngay sau đó nhưng mỗi lần khởi tố một vụ án như thế có nghĩa là thêm một cá thể trong đàn bò tót ít ỏi còn lại đã bị giết hại.
Kết thúc loạt bài viết này chúng tôi lại nhớ niềm vui đến háo hức của anh Nguyễn Văn Hữu khi kể lại việc phát hiện những dấu chân bò tót nhỏ bé, thể hiện còn có dấu hiệu sinh sản của loài vật quý hiếm. Nhưng có lẽ Ya Tường, Ya Bách, Bon Tô Sa Nga và Kon Sa Ha Đa hay những kẻ săn trộm khác thì lại chỉ thích đi theo dấu chân những con bò trưởng thành. Trong khi đó, 4 năm sau ngày anh Hữu chụp được những bức ảnh bò tót quý giá, hiếm hoi, dự án bảo vệ đàn bò một cách khả dĩ nhất vẫn chưa thành hiện thực. Cũng trong khi đó, rừng xanh ở Ninh Thuận, Bình Thuận và Lâm Đồng– môi trường sống của đàn bò quý hiếm vẫn tiếp tục bị tàn phá dữ dội.
Sơn Tùng
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN