Từ năm 2002, Hội Điện ảnh Việt Nam quyết định tổ chức Lễ trao giải Cánh diều với mục đích tổng kết hoạt động nghề nghiệp trong năm.
(TT&VH Cuối tuần) - Từ năm 2002, Hội Điện ảnh Việt Nam quyết định tổ chức Lễ trao giải Cánh diều với mục đích tổng kết hoạt động nghề nghiệp trong năm. Nhưng cũng từ đó tới nay, trước thềm lễ trao giải, chưa năm nào dư luận lại không rộ lên những chuyện ì xèo về thành phần BGK. TT&VH Cuối tuần phỏng vấn ông Nguyễn Văn Tân - Chánh Văn phòng Hội Điện ảnh Việt Nam, xung quanh vấn đề này.
* BGK giải Cánh diều năm nào cũng được cả giới nghề lẫn dư luận quan tâm, mổ xẻ, thắc mắc... Theo ông, vì sao có thực tế đó?
- Thực ra, từ khi giải Cánh diều của Hội Điện ảnh Việt Nam chính thức ra đời tới nay, BTC luôn tuân thủ nguyên tắc mời vào BGK những nhà làm phim, những người hoạt động trong các lĩnh vực chuyên môn khác có năng lực chuyên môn, uy tín, có trình độ thụ cảm và đánh giá tác phẩm tốt, và đặc biệt là có thái độ công tâm, khách quan... Theo tôi, một khi tuân thủ tiêu chí đó thì không quan ngại chuyện giám khảo già hay trẻ, là nam hay nữ, hay ở vùng này, vùng kia... Tuy nhiên, trên thực tế, việc mời được giám khảo rất khó. Những anh em trẻ sung sức rất bận rộn với các dự án, các nghệ sĩ thành danh do ảnh hưởng tuổi tác, sức khỏe, không đảm nhận được vai trò giám khảo. Bởi, giám khảo thực sự là công việc nặng nhọc, chịu nhiều sức ép. Như giám khảo phim truyền hình, chỉ trong vòng một tuần phải xem liền gần 200 tập phim. Phim tài liệu cũng vậy. Cường độ làm việc căng thẳng, trong khi đó kinh phí ít, thù lao cho công việc này không đáng là bao.
Ông Nguyễn Văn Tân - Chánh Văn phòng Hội Điện ảnh Việt Nam
Mặt khác, một giải thưởng không bao giờ làm vừa lòng tất cả. Đôi khi đánh giá của giới truyền thông hoặc ý kiến của người trong nghề không được khách quan gây sức ép với giám khảo. Nhưng mọi người không biết rằng, giám khảo bao giờ cũng cho điểm bằng phiếu kín. Sau khi xem phim, các giám khảo sẽ có cuộc họp thảo luận về tác phẩm và thống nhất quan điểm. Tuy nhiên, lúc cho điểm thì tùy từng giám khảo. Sau đó, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật và Ban thường vụ Hội sẽ làm công việc tổng hợp phiếu đó.
* Như vậy BTC không phải là không lường trước được những khó khăn trong việc thành lập một BGK đúng tiêu chí. Nhưng vì sao, cứ mùa giải thưởng, BTC lại rất “lúng túng” trong việc này?
- Không phải BTC không muốn đổi mới thành phần giám khảo. Năm trước mời giám khảo miền Bắc, năm nay có thể mời giám khảo miền Nam hoặc các địa phương khác. Nhưng số lượng người làm phim có thể mời làm giám khảo không nhiều, không tránh khỏi sự lặp lại... Đạo diễn Đào Bá Sơn vừa rồi cũng kể chuyện có phóng viên hỏi tại sao năm nay phim dự giải Cánh diều toàn phim của miền Nam lại chỉ có một đại diện của miền Nam trong thành phần ban giám khảo. Thắc mắc này là chính đáng. Nhưng không phải BTC không tính đến điều đó. Vừa rồi, nghe tin đạo diễn Việt Linh về nước, chúng tôi đã tìm mọi cách liên hệ với chị để mời làm giám khảo, nhưng chị quá bận, không tham gia được. Thực tế phim năm nay dự thi có nhiều phim mang tính giải trí nên chúng tôi cũng dự định mời một gương mặt làm phim giải trí tương đối thành công thời gian gần đây là đạo diễn Lê Hoàng. Anh rất mừng khi nhận được lời mời, nhưng lại không thể sắp xếp được công việc. Một số đạo diễn trẻ phía Nam như: Vũ Ngọc Đãng, Nguyễn Quang Dũng... thì lại đều có phim tham dự nên không thể mời làm giám khảo nữa... Ở mảng phim hoạt hình, chúng tôi cũng muốn mời một người “ngoại đạo” như nhà văn Nguyễn Nhật Ánh từng thành công với các tác phẩm văn học thiếu nhi nhưng ông cũng không tham gia được...
* Có dư luận cho rằng Hội có chi phối quyết định của giám khảo. Điều này có đúng không, thưa ông?
- Các nhà làm phim khi được mời vào BGK đều là những người có uy tín và trải nghiệm trong đời sống sáng tác. Mà tính độc lập của người sáng tác rất cao thì họ khó có thể bị tác động. Bạn đã thấy có giám khảo nào tuyên bố rằng từng bị BTC chi phối? Riêng việc cho điểm bằng bỏ phiếu kín đã là việc tự do thể hiện quan điểm của mình rồi đấy...
* Cách đây 2 năm, tại lễ trao giải Cánh diều 2006, xảy ra “sự cố” liên quan tới giám khảo khi có thông tin rò rỉ trước lễ trao giải, sau đó nhiều giám khảo đã tỏ ra rất bức xúc trên mặt báo. Còn đại diện BTC có nói trong cuộc họp rằng sẽ xây dựng quy chế phát ngôn cho giám khảo...
- Chưa hề có quy chế quy định phát ngôn của BGK. Họ được mời để thay mặt Hội thẩm định những tác phẩm đó. Khi đã được trân trọng như thế, họ có quyền phát biểu quan điểm của riêng họ. Đúng hơn là BTC chỉ có quy chế làm việc và có chăng chỉ yêu cầu giám khảo không tiết lộ ra bên ngoài chuyện trao đổi bàn bạc liên quan tới đánh giá tác phẩm. Đương nhiên, chúng tôi muốn giữ bí mật đến phút chót để đảm bảo tính hấp dẫn của buổi lễ. Nhưng thực ra, giải thưởng của Hội là hoạt động nghề nghiệp bình thường, không phải bí mật quốc gia...
* Xin cảm ơn ông!
Thu Hằng (thực hiện)
.jpg)