Xử lý nửa vời vì vận dụng sai luật
Người dân chỉ cần thay đổi thiết kế nội thất phía trong nhà cũng bị phạt, thậm chí đình chỉ không cho xây dựng cầu thang với lý do sai với bản vẽ.
(TT&VH) - Quy định về xử lý các trường hợp xây dựng sai giấy phép hiện được thanh tra xây dựng 24 quận huyện vận dụng khác nhau. Người dân chỉ cần thay đổi thiết kế nội thất phía trong nhà cũng bị phạt, thậm chí đình chỉ không cho xây dựng cầu thang với lý do sai với bản vẽ.
Trong khi đó những công trình xây dựng lớn vi phạm nhưng lại được xử lý theo kiểu “giơ cao đánh khẽ”. Đó là những kiến nghị bức xúc được “bung ra” trong Hội thảo “Xây dựng sai phép tràn lan - Nguyên nhân và giải pháp” do báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức hôm qua 20/2.
Muốn ổn phải chung chi
Xuất hiện tại cuộc hội thảo với vai trò là đơn vị tài trợ vàng, bà Dương Bạch Diệp, GĐ Cty địa ốc Diệp Bạch Dương nói thẳng về hành trình đau khổ phải đi xin, đi lạy lục các cơ quan cấp phép xây dựng. Khi có giấy phép xây dựng rồi thì những tiêu chí lại buộc chủ công trình, hoặc chủ nhà phải “lách” mới xây dựng được. Từ đó xuất hiện các đường dây đi đêm để “chạy” giấy phép xây dựng hoặc “chạy thuốc” nhằm hợp thức hóa sai phạm trong xây dựng. Có nhiều chuyện đau lòng mà chủ công trình xây dựng phải chấp nhận. Dẫn chứng cụ thể, bà Diệp nói về việc trước đây nguyên Phó Chủ tịch Nguyễn Văn Đua đã ra lệnh đập bỏ những ngôi nhà xây dựng sai phép ở quận 1, nhưng chỉ sau đó không lâu hàng loạt ngôi nhà dạng này lại mọc lên khắp nơi.
Nhà cửa lộn xộn tại vùng ven thành phố do xây dựng sai phép
TS Đỗ Thị Loan, Phó Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP.HCM lại chua xót chia sẻ những phản ứng của nhiều doanh nghiệp đang xây dựng các cao ốc. Nhiều doanh nghiệp đã quá khổ với các thủ tục xin cấp giấy phép cũng như sự nhũng nhiễu, đòi chung chi của các cán bộ xây dựng như: hồ sơ xin giấy phép xây dựng bị “ngâm” trong nhiều ngày, muốn giải quyết nhanh phải chi ra “tiền nghìn” USD. Để phản ứng lại họ đã kiến nghị cần minh bạch thủ tục cấp giấy phép xây dựng cũng như chế tài xử lý để tránh hiện tượng tham nhũng. Thế nhưng chúng ta chưa làm được gì cho họ, nên mới xuất hiện những khu đô thị cỏ mọc lút đầu, hoặc những dự án nhà ở sau khi san lấp mặt bằng trở thành bãi thả diều.
TS Loan còn cho biết: Những quy định chồng chéo về hệ số sử dụng đất, tầng cao... đã khiến cho hàng trăm cuộc thương lượng về dự án xây dựng chung cư, nhà ở trên địa bàn thành phố không thực hiện được. Tại sao cơ chế trong xây dựng về ngành dọc đã hoàn chỉnh với đầy đủ các viện nghiên cứu, các trường chuyên ngành nhưng Việt Nam vẫn chưa có nhiều các khu đô thị với chất lượng xây dựng đạt chuẩn? Vì muốn giải quyết thì phải có phong bì! Có những dự án xây dựng sau khi được cấp phép thì cán bộ ngành xây dựng ngày nào cũng đến kiểm tra. Chỉ sau khi chủ dự án “xì” phong bì thì việc “giám sát quá nhiệt tình” này mới chấm dứt. Tại sao, lại cần tồn tại quá nhiều thủ tục, với nhiều cửa ải, ở cấp thành phố do Sở XD; Sở QHKT, trong khi xuống cấp huyện thì thủ tục cấp phép xây dựng lại được dồn lại cho Phòng Quản lý đô thị?
Tự mình làm khó mình
Nói về những cái khó của quá trình theo dõi sau cấp phép, bà Hồ Thị Kim Loan, Chánh Thanh tra Sở XD kêu: “Chúng tôi khá trăn trở khi kiểm tra xử lý vi phạm trong lĩnh vực xây dựng. Hiện tượng xây nhà trước, hợp thức hóa sau cũng đang gây khó khăn cho công tác quản lý. Dù đã thống nhất sẽ không xử phạt những thay đổi các chi tiết trong nội thất, nhưng thanh tra xây dựng và UBND một số phường xã vẫn lập biên bản các hộ dân vi phạm vì cho rằng bản vẽ thiết kế và bản vẽ hiện trạng sau không khớp nhau”. Cụ thể, người dân sau khi được cấp phép xây dựng vì lý do nào đó đã thay đổi hướng cầu thang, thu hẹp diện tích công trình phụ... thì không bị phạt. Tuy nhiên, ở một số nơi, chủ hộ ngoài bị phạt còn không được cấp giấy chứng nhận nhà ở.
Khu trung tâm thành phố cũng lộn xộn không kém vì cơi nới trái phép
Có hay không việc vận dụng sai luật khi thủ tục cấp phép lại yêu cầu bản vẽ thiết kế quá chi tiết? PGĐ Sở Tư pháp Ung Thị Xuân Hương đã phản bác lại ý kiến của Thanh tra Xây dựng thành phố về việc trình độ người dân thấp nên vi phạm giấy phép xây dựng khi tự ý thay đổi một số hạng mục nội thất. Điều này được Thanh tra cho là chủ nhà đã làm sai bản vẽ thiết kế nên lập biên bản xử phạt dù hành vi này không được quy định trong luật.
Viện dẫn nội dung điều 64, Luật Xây dựng, văn bản có giá trị pháp lý cao nhất trong lĩnh vực xây dựng, bà Hương nói thẳng: Quy định về giấy phép xây dựng rất đơn giản, chỉ là một văn bản cấp cho chủ một công trình xây dựng nào đó, có địa chỉ rõ ràng trên thực địa. Nếu cứ hiểu bản vẽ thiết kế là phần chính yếu của giấy phép xây dựng là sai do với mẫu quy định của Chính phủ. Vì đánh đồng cách hiểu sai luật này nên từ trước đến nay, công tác cấp phép xây dựng và quản lý sau khi cấp phép luôn gặp lúng túng. Cán bộ xây dựng cũng khổ vì hiểu sai quy định nên xử phạt mà người dân không “tâm phục khẩu phục”. Hay nói cách khác tự chúng ta đã vẽ một cái vòng rồi lúng túng không biết ra khỏi vòng như thế nào.
Nhấn mạnh về sự cần thiết phải minh bạch về thông tin cho mỗi người dân về thủ tục cấp phép, quy trình thực hiện, KTS Võ Kim Cương khẳng định: Bất cứ hộ dân nào cũng muốn nhận được những lời giải thích dễ hiểu về các thủ tục trong xây dựng nhà. Luật còn chồng chéo nên cán bộ hiểu sai, còn người dân thì mò mẫm đành xây dựng trước, xin phép sau. Điều này dẫn đến việc các cơ quan quản lý ôm đồm nhiều việc, áp dụng không thống nhất nên có vụ xử thẳng tay, còn có vụ lại du di bỏ qua. Do đó người dân thắc mắc, đặt dấu hỏi về hiệu năng quản lý dù rằng có nhiều trường hợp thanh tra xây dựng không hề tiêu cực.
Ghi nhận những ý kiến bức xúc này, Chánh Thanh tra Bộ Xây dựng Phạm Gia Yên yêu cầu trong thời gian sớm nhất phải thống nhất một cách hiểu về quy định pháp luật về xử lý vi phạm trong xây dựng. Không thể chấp nhận việc mỗi nơi, mỗi đơn vị hiểu luật theo các cách khác nhau. Đặc biệt, ông Yên nhắc đi nhắc lại về chuyện đã thống nhất chủ trương việc thay đổi thiết kế về nội thất trong mỗi ngôi nhà, nếu không ảnh hưởng đến an toàn kết cấu thì không bị coi là sai phép trong xây dựng. Nhưng không hiểu vì lý do gì ở cấp phường xã, chủ trương này lại bị hiểu ngược lại. Ông Yên kể về chuyện chính ông đã phải gọi điện thoại “chấn chỉnh” Chủ tịch UBND một phường tại quận 1 vì đã ban hành quyết định xử phạt và cấm người dân xây dựng nhà vì lỗi tự ý thay đổi hướng cầu thang tầng trệt.
Tuy nhiên, giải pháp tổng hợp của ông Yên đưa ra vẫn là đang làm dự thảo sửa đổi nghị định xử phạt hành vi sai phép trong xây dựng để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Còn hiện tại, để hạn chế hiện tượng xử lý nửa vời, dễ phát sinh tiêu cực đối với hiện tượng xây dựng sai phép tràn lan, Bộ XD sẽ có thông báo gấp về chuẩn quy định xử phạt đến thanh tra xây dựng các tỉnh, thành. Điều trớ trêu là ông Yên “né” bớt trách nhiệm khi thông báo: Những tồn tại trong cấp phép xây dựng và xử phạt xây dựng sai phép phát sinh là do ách tắc ở khâu quy hoạch. Vì vậy, thanh tra công vụ phải sớm vào cuộc để khơi thông những ách tắc này.
Trong khi đó những công trình xây dựng lớn vi phạm nhưng lại được xử lý theo kiểu “giơ cao đánh khẽ”. Đó là những kiến nghị bức xúc được “bung ra” trong Hội thảo “Xây dựng sai phép tràn lan - Nguyên nhân và giải pháp” do báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức hôm qua 20/2.
Muốn ổn phải chung chi
Xuất hiện tại cuộc hội thảo với vai trò là đơn vị tài trợ vàng, bà Dương Bạch Diệp, GĐ Cty địa ốc Diệp Bạch Dương nói thẳng về hành trình đau khổ phải đi xin, đi lạy lục các cơ quan cấp phép xây dựng. Khi có giấy phép xây dựng rồi thì những tiêu chí lại buộc chủ công trình, hoặc chủ nhà phải “lách” mới xây dựng được. Từ đó xuất hiện các đường dây đi đêm để “chạy” giấy phép xây dựng hoặc “chạy thuốc” nhằm hợp thức hóa sai phạm trong xây dựng. Có nhiều chuyện đau lòng mà chủ công trình xây dựng phải chấp nhận. Dẫn chứng cụ thể, bà Diệp nói về việc trước đây nguyên Phó Chủ tịch Nguyễn Văn Đua đã ra lệnh đập bỏ những ngôi nhà xây dựng sai phép ở quận 1, nhưng chỉ sau đó không lâu hàng loạt ngôi nhà dạng này lại mọc lên khắp nơi.
TS Đỗ Thị Loan, Phó Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP.HCM lại chua xót chia sẻ những phản ứng của nhiều doanh nghiệp đang xây dựng các cao ốc. Nhiều doanh nghiệp đã quá khổ với các thủ tục xin cấp giấy phép cũng như sự nhũng nhiễu, đòi chung chi của các cán bộ xây dựng như: hồ sơ xin giấy phép xây dựng bị “ngâm” trong nhiều ngày, muốn giải quyết nhanh phải chi ra “tiền nghìn” USD. Để phản ứng lại họ đã kiến nghị cần minh bạch thủ tục cấp giấy phép xây dựng cũng như chế tài xử lý để tránh hiện tượng tham nhũng. Thế nhưng chúng ta chưa làm được gì cho họ, nên mới xuất hiện những khu đô thị cỏ mọc lút đầu, hoặc những dự án nhà ở sau khi san lấp mặt bằng trở thành bãi thả diều.
TS Loan còn cho biết: Những quy định chồng chéo về hệ số sử dụng đất, tầng cao... đã khiến cho hàng trăm cuộc thương lượng về dự án xây dựng chung cư, nhà ở trên địa bàn thành phố không thực hiện được. Tại sao cơ chế trong xây dựng về ngành dọc đã hoàn chỉnh với đầy đủ các viện nghiên cứu, các trường chuyên ngành nhưng Việt Nam vẫn chưa có nhiều các khu đô thị với chất lượng xây dựng đạt chuẩn? Vì muốn giải quyết thì phải có phong bì! Có những dự án xây dựng sau khi được cấp phép thì cán bộ ngành xây dựng ngày nào cũng đến kiểm tra. Chỉ sau khi chủ dự án “xì” phong bì thì việc “giám sát quá nhiệt tình” này mới chấm dứt. Tại sao, lại cần tồn tại quá nhiều thủ tục, với nhiều cửa ải, ở cấp thành phố do Sở XD; Sở QHKT, trong khi xuống cấp huyện thì thủ tục cấp phép xây dựng lại được dồn lại cho Phòng Quản lý đô thị?
Tự mình làm khó mình
Nói về những cái khó của quá trình theo dõi sau cấp phép, bà Hồ Thị Kim Loan, Chánh Thanh tra Sở XD kêu: “Chúng tôi khá trăn trở khi kiểm tra xử lý vi phạm trong lĩnh vực xây dựng. Hiện tượng xây nhà trước, hợp thức hóa sau cũng đang gây khó khăn cho công tác quản lý. Dù đã thống nhất sẽ không xử phạt những thay đổi các chi tiết trong nội thất, nhưng thanh tra xây dựng và UBND một số phường xã vẫn lập biên bản các hộ dân vi phạm vì cho rằng bản vẽ thiết kế và bản vẽ hiện trạng sau không khớp nhau”. Cụ thể, người dân sau khi được cấp phép xây dựng vì lý do nào đó đã thay đổi hướng cầu thang, thu hẹp diện tích công trình phụ... thì không bị phạt. Tuy nhiên, ở một số nơi, chủ hộ ngoài bị phạt còn không được cấp giấy chứng nhận nhà ở.
Có hay không việc vận dụng sai luật khi thủ tục cấp phép lại yêu cầu bản vẽ thiết kế quá chi tiết? PGĐ Sở Tư pháp Ung Thị Xuân Hương đã phản bác lại ý kiến của Thanh tra Xây dựng thành phố về việc trình độ người dân thấp nên vi phạm giấy phép xây dựng khi tự ý thay đổi một số hạng mục nội thất. Điều này được Thanh tra cho là chủ nhà đã làm sai bản vẽ thiết kế nên lập biên bản xử phạt dù hành vi này không được quy định trong luật.
Viện dẫn nội dung điều 64, Luật Xây dựng, văn bản có giá trị pháp lý cao nhất trong lĩnh vực xây dựng, bà Hương nói thẳng: Quy định về giấy phép xây dựng rất đơn giản, chỉ là một văn bản cấp cho chủ một công trình xây dựng nào đó, có địa chỉ rõ ràng trên thực địa. Nếu cứ hiểu bản vẽ thiết kế là phần chính yếu của giấy phép xây dựng là sai do với mẫu quy định của Chính phủ. Vì đánh đồng cách hiểu sai luật này nên từ trước đến nay, công tác cấp phép xây dựng và quản lý sau khi cấp phép luôn gặp lúng túng. Cán bộ xây dựng cũng khổ vì hiểu sai quy định nên xử phạt mà người dân không “tâm phục khẩu phục”. Hay nói cách khác tự chúng ta đã vẽ một cái vòng rồi lúng túng không biết ra khỏi vòng như thế nào.
Nhấn mạnh về sự cần thiết phải minh bạch về thông tin cho mỗi người dân về thủ tục cấp phép, quy trình thực hiện, KTS Võ Kim Cương khẳng định: Bất cứ hộ dân nào cũng muốn nhận được những lời giải thích dễ hiểu về các thủ tục trong xây dựng nhà. Luật còn chồng chéo nên cán bộ hiểu sai, còn người dân thì mò mẫm đành xây dựng trước, xin phép sau. Điều này dẫn đến việc các cơ quan quản lý ôm đồm nhiều việc, áp dụng không thống nhất nên có vụ xử thẳng tay, còn có vụ lại du di bỏ qua. Do đó người dân thắc mắc, đặt dấu hỏi về hiệu năng quản lý dù rằng có nhiều trường hợp thanh tra xây dựng không hề tiêu cực.
|
Trung bình mỗi năm, trên địa bàn TP.HCM có gần 30.000 giấy phép xây dựng được cấp, trong đó có hơn 5.000 trường hợp xây dựng sai phép bị phát hiện. Thực trạng này làm cho diện mạo đô thị xô bồ, lộn xộn và cuộc sống người dân luôn bị xáo trộn. |
Tuy nhiên, giải pháp tổng hợp của ông Yên đưa ra vẫn là đang làm dự thảo sửa đổi nghị định xử phạt hành vi sai phép trong xây dựng để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét. Còn hiện tại, để hạn chế hiện tượng xử lý nửa vời, dễ phát sinh tiêu cực đối với hiện tượng xây dựng sai phép tràn lan, Bộ XD sẽ có thông báo gấp về chuẩn quy định xử phạt đến thanh tra xây dựng các tỉnh, thành. Điều trớ trêu là ông Yên “né” bớt trách nhiệm khi thông báo: Những tồn tại trong cấp phép xây dựng và xử phạt xây dựng sai phép phát sinh là do ách tắc ở khâu quy hoạch. Vì vậy, thanh tra công vụ phải sớm vào cuộc để khơi thông những ách tắc này.
Giáng Thăng
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN