Vì sao Mai Lan Phương thất bại?

Trước Liên hoan phim (LHP) Berlin lần thứ 59, Mai Lan Phương được không ít người đánh giá là một ứng viên nặng ký cho giải Gấu Vàng.

(TT&VH) - Trước Liên hoan phim (LHP) Berlin lần thứ 59, Mai Lan Phương được không ít người đánh giá là một ứng viên nặng ký cho giải Gấu Vàng. Nhưng khi LHP này kết thúc hôm 15/2, bộ phim này hoàn toàn “trắng tay”. Vì sao lại như vậy? Đó là câu hỏi khiến những người yêu điện ảnh Trung Quốc bận tâm trong hai ngày qua.

Khi khởi chiếu hồi cuối năm ngoái, Mai Lan Phương được nhiều tờ báo Trung Quốc đánh giá là sánh ngang với Bá Vương biệt Cơ, cũng là một bộ phim của đạo diễn Trần Khải Ca và từng đoạt giải Cành cọ vàng tại LHP Cannes. Nhưng rốt cuộc cái tên Mai Lan Phương không được trao bất cứ giải nào tại LHP Berlin vừa kết thúc.

Đây là điều khiến không ít người Trung Quốc bất ngờ. Họ “đoán già đoán non” rằng có thể vì một lý do khách quan nào đó mà Mai Lan Phương của đạo diễn lừng danh Trần Khải Ca đã hoàn toàn “trắng tay”. Trong vô số những ý kiến trên mạng và trên báo chí nước này 2 ngày qua, thí dụ có ý kiến cho rằng không loại trừ khả năng Mai Lan Phương thất bại là do Ban giám khảo LHP Berlin “bị giật giây sau hậu trường”. Có người chê rằng BGK của LHP năm nay có một “khẩu vị hoàn toàn khác”. Thậm chí có người giải thích “chúng ta (chỉ Trung Quốc) đã giành nhiều giải thưởng ở LHP này rồi, năm nay phải nhường lại cho người khác!”

Cảnh trong Mai Lan Phương, một bộ phim tốn kém

nhưng chưa thuyết phục được người xem

Các chuyên gia điện ảnh Trung Quốc đã bác lại những ý kiến trên. Họ cho rằng Mai Lan Phương thất bại ở LHP Berlin là do chính nó, chứ không không phải do bất cứ một nguyên nhân khách quan nào, và đây là một dẫn chứng nữa cho thấy điện ảnh Trung Quốc đang đứng trước “một sự báo động về tính chân thực và tiêu chuẩn nghệ thuật”.

Ngày 16/2, trả lời phỏng vấn tạp chí Điện ảnh, chính nhà biên kịch Lô Vĩ - người từng viết kịch bản cho bộ phim Bá Vương biệt Cơ - nói: “Trong 3 LHP lớn ở châu Âu, LHP Cannes hơi khắt khe, còn lại LHP Berlin và Venice dường như đều ưu ái phim Trung Quốc, nên thời gian qua chúng ta đã đoạt rất nhiều giải. Nhưng chúng ta phải nhận thức rằng tiêu chuẩn cơ bản của LHP Berlin là chú trọng tính chân thực và chất lượng nghệ thuật. Nhưng rõ ràng là điện ảnh Trung Quốc đang có dấu hiệu sa sút về nghệ thuật. Mai Lan Phương là một bằng chứng mới để cho ta có dịp kiểm nghiệm điều đó tại một LHP. Trên thực tế Mai Lan Phương khi chiếu ở trong nước cũng đã có không ít người phê phán bộ phim đã không phản ánh đúng tinh thần của Mai Lan Phương cũng như tinh thần thời đại. Mai Lan Phương chỉ là một diễn viên lớn về kinh kịch nhưng trong phim được mô tả như một người anh hùng, điều này không chân thực. LHP Berlin coi trọng tính chân thực và sự thăng hoa của nghệ thuật, nên nhiều phim tuy đầu tư không lớn nhưng vẫn giành giải thưởng vì đã đáp ứng được những tiêu chí đó, như Đám cưới của Tuya của đạo diễn Vương Toàn An (đoạt giải Gấu vàng năm 2007). Sự thất bại của Mai Lan Phương buộc chúng ta phải xem xét lại chính mình".

Bản thân đạo diễn Vương Toàn An, hiện đang bận rộn với phim Đoàn tụ ở Thượng Hải, khi nghe tin Mai Lan Phương hoàn toàn thất bại ở Berlin, cũng nói: “Các LHP lớn ở châu Âu đều có chung một đặc điểm là thường trao giải cho những phim phát hiện được những cái mới trong mối quan hệ tình cảm con người và có những sáng tạo nghệ thuật. LHP Berlin cũng vậy, nó luôn khuyến khích các nhà làm phim phát hiện và tìm tòi cái mới và dùng nghệ thuật độc đáo của mình để thể hiện”.

Theo đánh giá của các chuyên gia điện ảnh Trung Quốc, bộ phim The Milk Of Sorrow của Claudia Llosa, nữ đạo diễn trẻ 33 tuổi người Peru, đoạt được giải Gấu vàng năm điện ảnh Peru chính là nhờ đã đạt được tiêu chuẩn cả về tính chân thực và tính nghệ thuật mà LHP Berlin đề ra. “Còn Mai Lan Phương của chúng ta”, như tạp chí Điện ảnh đánh giá, “không có nội dung gì mới mẻ, lại không phản ánh đúng được hiện thực, trong khi tính nghệ thuật còn nghèo nàn, kém xa phim Bá Vương biệt Cơ trước đây của chính Trần Khải Ca. Hơn nữa, công chúng còn cảm thấy tính thương mại của Mai Lan Hương có phần hơi đậm nét. Cũng vì thế sự thất bại của Mai Lan Phương là tất yếu và đây cũng là bài học để những người làm phim Trung Quốc phải suy nghĩ”, tạp chí Điện ảnh nhận định.

Bộ phim dài 147 phút này, nói về cuộc đời đầy thăng trầm của một nghệ sĩ kinh kịch nổi tiếng Trung Quốc Mai Lan Phương, được Trần Khải Ca dàn dựng hết sức công phu và tốn kém, với một dàn diễn viên toàn sao (như Lê Minh, Chương Tử Di…). Nó không được khán giả phương Tây đón nhận như những tác phẩm lớn của ông trước đây. Trái lại, giới phê bình điện ảnh châu Âu nhìn chung là thất vọng về bộ phim. Báo Die Zeit (Đức) thậm chí gọi Mai Lan Phương là một thứ “điện ảnh chết”, trong đó các nhân vật đã bị “đông cứng lại như là những bức tượng vô hồn”.

Kiều Tỉnh