Nước ta có rất vô số làng nghề thường có tuổi cùng các sắc tộc. Làng nghề có thể ở ngay trong lòng thủ đô Thăng Long hay các vùng miền khác nhau từ Bắc chí Nam.
(TT&VH) - Nước ta có rất vô số làng nghề thường có tuổi cùng các sắc tộc. Làng nghề có thể ở ngay trong lòng thủ đô Thăng Long hay các vùng miền khác nhau từ Bắc chí Nam.
Thực chất, đó là nền thủ công nghiệp truyền thống với những bí quyết, bí truyền quý giá và độc đáo đã cung cấp sản phẩm tiêu dùng cho cả quá trình phát triển của dân tộc.
Hơn đâu hết, các làng nghề ẩn chứa tiềm tàng cái hồn nước, tính độc đáo của mỗi sắc dân. Chúng ta có quyền tự hào về tài năng, ý chí và đức tính cần cù của thợ thủ công các làng nghề trong suốt chiều dài lịch sử. Ví dụ, từ thời Lê sắc phong được viết trên loại giấy này gọi là giấy sắc phong, hay giấy long đằng do dòng họ Lại duy nhất ở phường Bưởi (Hà Nội) được triều đình ban độc quyền làm ra.Tiếng đồn con gái Nghĩa Đô/ Quanh năm làm giấy cho vua được nhờ. Chính các làng nghề đã góp phần củng cố được vị trí độc lập, tự chủ của nước ta khi cung cấp những sản phẩm không thể thiếu được cho nền kinh tế phong kiến và các vua chúa, tránh được nhiều lệ thuộc vào một nước Tàu luôn có dã tâm dùng hàng hóa để thâm nhập.
Tuy đã mai một đi nhiều nhưng một số làng nghề truyền thống vẫn tồn tại, lại còn phát triển mạnh mẽ không ngờ. Làng nghề giấy Phong Khê (Bắc Ninh) mỗi năm sản xuất một số lượng giấy gấp bốn lần nhà máy giấy Bãi Bằng, làng đồ gỗ Đồng Kỵ, làng giát vàng Kiêu Kỵ, các phương đúc đồng ở Nam Định, ở Huế, nghề làm đường phổ, đường phèn và các loại đường dân tộc ở Quảng Nam, Quảng Ngãi, làng nghề dệt thổ cẩm miền núi phía Bắc, của người Chăm phía Nam v.v. Thật khó kể xiết những sản phẩm phong phú dậy hồn dân tộc mà các làng nghề cung cấp cho chúng ta. Thử hỏi, tâm hồn các thế hệ sẽ ra sao nếu tất cả những thứ chúng ta dùng đều của Honda, Sony hay hàng nhái Trung Quốc?
Cơn bão đang đến gần với tiếng ầm ì của bão tố phía xa. Tàu lớn và mủng mảng lá tre đang chao đảo. Các làng nghề đang kêu cứu. Nhiều nơi đang hấp hối, tuyệt vọng. Bão đến gần, thuyền họ quá nhỏ vả lại quá xa phao cấp cứu. Theo VietnamNet (21:03' 11/02/2009), tại Bắc Ninh - một trong những tỉnh có số làng nghề đông nhất cả nước, tình hình hết sức bi đát, nhất là với các làng nghề sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ, sắt thép và giấy. Hầu hết các DN làng nghề trong cả nước đang phải ngừng sản xuất hoặc sản xuất cầm chừng, kéo theo 5 triệu lao động có nguy cơ mất việc. Có thể thuyền họ đã chìm trước khi phao được quăng xuống.
Xin các nhà thực thi chính sách hãy chú ý đúng mức và khẩn trương tới các làng nghề trong những gói cứu trợ quốc gia. Họ đang cần vay lãi xuất thấp và chờ được giảm thuế, giãn thuế. Tại sao trong dịp này không cung cấp những gói kích cầu bằng ngân sách hay công trái nhà nước để giải quyết vấn đề ô nhiễm cho các làng nghề, tạo sự phát triển bền vững tương lai?
Văn hóa cả nước đang cầu cứu. Cứu văn hóa nước nhà không chỉ dựng lại một phế đô Lam Kinh hay tô tượng các đình chùa. Cứu làng nghề qua cơn suy thoái không chỉ giải quyết 5 triệu công ăn việc làm cho thợ thủ công và nông dân mà cứu cả một nền văn hóa truyền thống. Tôi nghĩ, các nhà quản lý văn hóa nên vào cuộc, tìm đến và lên danh sách những làng nghề có tính văn hóa cao, đặc sắc, độc đáo để can thiệp cho họ được ưu tiên hưởng các phao cứu trợ tài chính kịp thời. Cứu họ tức là cứu chính nền văn hóa đó!
Nguyễn Quang Thân