Thơ ơi ta bảo thơ này!

 

Ghé qua các quầy trưng bày của Vườn thơ trẻ, đây là sân chơi được kỳ vọng khá nhiều bởi sự trẻ trung, sáng tạo… mới thấy các nhà thơ mong mỏi điều gì từ khách thơ. Nhà thơ Bùi Thanh Tuấn đã mang cả “bộ sậu” là công ty Newlook của mình ra phục vụ gian hàng thơ. Nhà thơ Phan Trung Thành đem theo cả gia đình để tiếp tế trà nước khi có khách ghé thăm. Nhưng khách ghé thăm hai gian hàng thơ được đầu tư thời gian và công sức kỳ khu này gồm những ai? Xin thưa, cũng toàn là các đồng nghiệp cầm bút với nhau cả.

Quỳnh Như bên “công trình” sắp đặt của mình   Tiếp thị thơ chưa xuất bản   Nhân dịp Ngày thơ tại TP.HCM, cây bút trẻ Đoàn Quỳnh Như (hiện sống bằng nghề viết kịch bản phim và đã diễn vài vai nhỏ trên phim) đã tiếp thị tập thơ Vọng chưa xuất bản của mình. Cô gái nhỏ xinh xứ Huế này đã sắp đặt một chiếc “áo thơ” tả tơi cùng những lá thơ (tờ rơi) xung quanh với dòng ghi chú: Vọng - NXB Hội Nhà văn sắp phát hành. Không biết khi nào Vọng phát hành nhưng “công trình” sắp đặt của Quỳnh Như đã đoạt giải Ba “quầy thơ ấn tượng” của Vườn thơ trẻ với hiện kim 700.000 đồng tiền thưởng. Thanh Kiều

Từ ngày Ngày thơ VN được khởi động, giới văn nhân thi sĩ lẫn công chúng luôn kỳ vọng ngày Nguyên Tiêu sẽ là một ngày hội của tất cả mọi người. Ấy nhưng đã qua 7 mùa trăng tháng Giêng tròn rồi khuyết, Ngày thơ tại TP.HCM vẫn cứ quẩn quanh là sân chơi của một nhóm người. Thực tế, các Nguyên Tiêu trước cũng có những nỗ lực mong mỏi đem Ngày thơ đến cho mọi người. Như Ngày thơ 2008, BTC lên lịch sẽ có buổi giao lưu với sinh viên ĐH Sư Phạm TP.HCM. Nhưng không hiểu sao đến giờ chót lại bị tạm hoãn.

Cũng như một số loại hình nghệ thuật đang thời “mất giá”, thơ hiện đang mất giá vì nhiều nguyên nhân, trong đó có “lạm phát thơ”. Chưa bao giờ các tập thơ được in nhiều như hiện nay, miễn tác giả có tiền là in được tuốt. Thử so sánh, để vẽ tranh hay làm CD ca nhạc, tác giả phải đầu tư kinh phí hơi bị tốn kém, trong khi in một tập thơ chỉ cần chưa đến 10 triệu đồng. Bỏ ra chừng ấy tiền để in cùng lúc vài tập thơ, với những “đại gia” lắm bạc nhiều vàng thì khác nào in danh thiếp để “giao dịch” với đời, lại được tiếng là người “có chữ” (chứ không phải trọc phú).

Trong tình hình thơ như vậy, nên chăng Ngày thơ tại TP.HCM nên chia thơ thành hai khu vực: Thơ chuyên nghiệp và thơ phong trào. Với thơ phong trào ở các CLB quận, huyện hay của các Nhà văn hóa, nên để mỗi nơi tự thực hiện sân chơi cho riêng mình chứ không tập trung vào một nơi như lâu nay vẫn làm. Với thơ chuyên nghiệp, Hội Nhà văn TP.HCM hay Chi hội Nhà văn VN tại TP.HCM đứng ra tổ chức, nhưng phải có một ban tổ chức chuyên nghiệp và luôn luôn nghĩ được “cái mới”. Chứ như các Ngày thơ đã qua, vẫn một hình thức cũ (in poster thơ và chân dung nhà thơ, xếp hàng lên sân khấu đọc thơ…) tái đi diễn lại đến sáo mòn, mặc dù hơn ai hết, các nhà thơ luôn lên án sự đơn điệu trong sáng tạo, dù là sáng tạo cho một ngày hội thơ để vui chơi.

Điểm lại các Ngày thơ tại TP.HCM, có thể nói Ngày thơ 2007 có dư âm nhất. Bởi năm 2007, ít nhất có điểm nhấn bằng tập thơ độc bản trên giấy dó với thủ bút của 150 nhà thơ, nhà văn. Tập thơ này được bán đấu giá thu về hơn 1/4 tỷ đồng làm từ thiện và người mua chỉ là một phụ nữ yêu thơ bình thường. Việc có một tập thơ độc bản bán lấy tiền làm từ thiện như thế trong Ngày thơ giống như một câu thơ sáng giá trong một bài thơ vậy. Thế nhưng, những người đứng ra thực hiện tập thơ độc đáo đó như nhà thơ Lê Minh Quốc nay ở đâu trong các Ngày thơ sau này? Lê Minh Quốc cho biết anh còn rất nhiều “chiêu” để làm cho Ngày thơ xôm trò, nhưng quá chán với cơ chế tổ chức. Nếu Ngày thơ được “xã hội hóa” đúng nghĩa thì Lê Minh Quốc sẽ trở lại góp sức để cùng vui.

Từ xưa đến nay, thơ chưa bao giờ là đối tượng ồn ào để thu hút tất cả mọi người cũng như chưa bao giờ có mặt ở thị trường kiểu như thị trường ca nhạc. Do đó, thơ có những thiệt thòi để sánh bước với các loại hình nghệ thuật khác. Song, nhờ đó mà thơ như một “ngôi đền” sang trọng để những ai bước vào cảm thấy thiêng liêng. Có một ngày dành hẳn cho thơ cũng không ngoài ý nghĩa tôn vinh sự thiêng liêng đó. Nhưng dù là một “ngôi đền” cũng phải có khách của riêng mình viếng thăm chứ không tẻ nhạt như hiện nay. Trong Ngày thơ VN lần 7 tại TP.HCM, chợt nhớ hai câu thơ chạnh lòng của nhà thơ Nguyễn Duy: “Thơ ơi ta bảo thơ này/ Để ta đi cấy đi cày nuôi em”.

 

 

HẬU TRƯỜNG NGÀY THƠ TP.HCM   Thơ tăng giá hơn 200% trong Ngày thơ VN lần 7 tại TP.HCM.  Ngô Liêm Khoan và quầy thơ tăng giá   Đó là tập thơ đầu tay Trở mình trong máng xối (NXB Hội Nhà văn) của Ngô Liêm Khoan. Chính xác tập thơ này tăng đến 233.333…%, trong khi giá bìa là 15.000 đồng thì tác giả bán ra thành 50.000 ngàn đồng.   Hỏi về việc tăng giá “kinh hoàng” này, Ngô Liên Khoan cho biết: “Tăng giá thơ trong Ngày thơ chỉ là phép thắng lợi tinh thần”. Nhưng thua thiệt trước mắt là Ngô Liêm Khoan phải in rất nhiều tờ rơi đi phát khắp nơi quảng cáo chuyện bán thơ tăng giá.   Kết quả, cả “buổi chiều thơ” đi rao bán, Ngô Liêm Khoan bán được rất ít, chủ yếu là tặng cho người quen.