Xem diễn tập “Chạy lợn”

Trước đó, Lễ hội này cũng được đã được Bộ VH-TT&DL quyết định cấp dự án 100 triệu đồng trong chương trình mục tiêu quốc gia để bảo tồn. Những tin vui ấy càng làm không khí chuẩn bị lễ hội của người dân Hồng Thái thêm phấn khởi, tự hào.

* Nô nức chuẩn bị lễ hội

Có mặt tại làng Diền vào hôm qua (mồng 6), chúng tôi thấy sân khấu của lễ hội cũng là địa điểm diễn ra phần thi chạy lợn của 3 đội trong thôn được dựng một cách kiên cố trên mặt nước hồ, chênh chếch với cửa đình.

Nguồn gốc Lễ hội “Chạy lợn” Thời Vua Hùng, tướng Cao Sơn Đại Vương trong một lần hành quân qua làng Diền đã nghỉ qua đêm tại đình Thượng. Đêm ấy các bô lão trong làng xin được làm cỗ khao quân. Tướng quân đồng ý nhưng với yêu cầu phải làm thật nhanh để binh sĩ còn kịp hành quân đuổi giặc. Kể từ đó, lễ hội Chạy lợn được tổ chức 5 năm 1 lần nhằm tưởng nhớ việc này.

Ông Đồng Văn Đoàn, một người cao tuổi trong làng nắm tay chúng tôi thật chặt, xúc động nói trong niềm vui sướng: “Năm nay hội làng được Sở tổ chức nên sẽ to lắm, vui lắm. Người Hồng Thái khắp nơi trên cả nước hôm nay đã về làng để mai xem hội hết cả rồi” .

Theo phong tục, những con lợn được đem ra cúng tế phải là đạt tiêu chuẩn cân nặng từ 70 đến 80 cân, ăn cháo gạo nếp trước lễ hội 3 tháng, được tắm nước lá thơm trước khi được khiêng vào để “chạy”. Giải Nhất sẽ thuộc về xóm nào chạy lợn vừa nhanh, vừa tinh (làm thịt lợn sạch, chín) để đem ra tế lễ thánh thần. Thời gian diễn ra phần chạy lợn không quá 3 phút. Chữ “chạy” trong từ “Chạy lợn” được hiểu là làm thịt lợn phải thật nhanh, thật gọn.

* Đến làng Diền, xem diễn tập “Chạy lợn”

Mặc dù ngày mùng 7, lễ hội mới diễn ra, thế nhưng chiều xuân ngày mùng 6 tết, những du khách thập phương và những người dân xã Hồng Thái đã nô nức kéo nhau về nhà anh Đồng Văn Mừng, xem cảnh “chạy lợn” thử của xóm 2. Để phần thi Chạy lợn được diễn ra thật xuất sắc, 3 đội thi trong thôn thường tập dượt rất kĩ lưỡng trước khi lễ hội diễn ra một vài tuần. Ông Đồng Văn Mừng, trưởng đội chạy lợn xóm 2 hồ hởi nói với tôi “Xóm tôi đã tập chạy lợn thử 2 lần rồi, hôm nay là lần thứ 3.”

Đến xem “Chạy lợn”, tôi ngạc nhiên đến sởn cả da gà khi được tận mắt chứng kiến cảnh làm thịt lợn để cúng tế một cách độc đáo. Dụng cụ chạy lợn là 1 con dao phay với yêu cầu nặng 7 cân, dài 75 phân, rộng 25 phân, mài thật sắc để lấy thủ lợn. Mỗi thành viên trong đội 21 người sẽ phải phối hợp nhịp nhàng để chạy lợn thật nhanh, không quá 3 phút. Người lấy thủ lợn, người lấy lục phủ ngũ tạng của lợn…sao cho mâm cỗ tế lễ phải bày đầy đủ 9 đĩa dâng lên thánh. Tất cả chỉ diễn ra trong vòng 2 phút 20 giây. Chớp nhoáng, mâm cỗ đã được đội chạy lợn xóm 2 bày biện thật đẹp mắt để đem cúng tế thần linh.

Anh Đồng Văn Hiền, xóm 2, người trong đội thi chạy lợn đã tham gia lễ hội 4 lần chia sẻ với tôi “Khó nhất là việc lấy ruột lợn ra sao cho không bị rách và việc làm tiết lợn đông. Năm nào tôi cũng thực hiện nhiệm vụ này rất thành công.”. Tôi hỏi bí quyết, anh chỉ cười mủm ra chiều bí mật.