Đào Tây Bắc “chảy máu” về Hà Nội
Dịp tết mấy năm nay, dân Hà Nội rộ lên mốt chơi đào rừng. So với đào trồng ở miền xuôi, đào rừng khẳng khiu và ít hoa hơn, nhưng lại độc đáo.
(TT&VH) - Dịp tết mấy năm nay, dân Hà Nội rộ lên mốt chơi đào rừng. So với đào trồng ở miền xuôi, đào rừng khẳng khiu và ít hoa hơn, nhưng lại độc đáo ở cánh hoa mỏng manh, thân ngoài mốc thếch, xù xì vẻ phong trần, hoang dã mang khí chất của mùa xuân Tây Bắc.
Vì thế, dù thoạt nhìn không bắt mắt nhưng đào phai Tấy Bắc vẫn đắt hơn hẳn các loại đào khác và cứ thế những rừng đào Tây Bắc cứ “chảy máu” xuôi về thủ đô.
Phố đào Tây Bắc Hà thành
Chỉ còn đúng một tuần nữa là tới Tết nguyên đán, đây là thời điểm người dân tập trung mua đào nhiều nhất để bày chơi Tết. Năm nay, nhiều phố bán hoa tết ở Hà Nội bạt ngàn đào rừng, đường Âu Cơ, đường Bưởi, đường Yên Phụ, Hoàng Hoa Thám và đường Hoàng Minh Giám là những điểm tập trung nhiều đào rừng nhất.
Vẻ đẹp rừng đào Tây Bắc
Anh Nguyễn Trọng Hanh, đã 4 năm liên tiếp bán đào trên đường Hoàng Minh Giám cho biết: “Mốt chơi đào rừng của người Hà Nội mới thực sự rộ lên cách đấy ba, bốn năm trở lại đây. Năm nay, nhận thấy nhu cầu của người dân lên cao nên những dân buôn đào cho xe lên thu mua từ khá sớm. Từ rằm tháng Chạp đã có rất nhiều nhà bày bán. Trung bình mỗi xe ô tô tải cỡ lớn bạt phủ kín mui có thể vận chuyển được khoảng 40 cành đào lớn. và hàng trăm cành đào nhỏ nhồi nhét bên trong. Cá biệt có cả đầu nậu thuê người đào cả gốc cây mang về. Anh Hanh bật mí, nếu đào được gốc cây đào cổ thụ để bán cho các đại gia thì có thể lãi tới cả trăm triệu đồng. Còn các cành đào cổ thụ thường được giá cao, có thể lên tới 10 triệu đồng. Cành trung bình cũng có giá 400 - 800.000 đồng, thậm chí 2 triệu đồng. Vì thế, đào Tây Bắc luôn có sức hấp dẫn lớn đối với các đầu nậu Hà thành.
Có 3 loại đào Tây Bắc chủ yếu là đào mốc SaPa, đào phai Mộc Châu và đào rừng Hòa Bình. Mỗi loại nhìn kĩ có một vẻ khác nhau nhưng nhìn chung đào rừng có vẻ đẹp khác đào trồng ở vườn. Đào mốc Sapa là giống đào của người Mông, hoa ít nhưng to màu hồng nhạt. Đào mốc thường mọc trong rừng sâu, trên các và khe đá, thân sần sùi, thô ráp và có màu mốc cổ thụ, nhiều cây còn có lớp rêu phủ. Đào mốc khó kiếm nên giá thuộc vào loại cao nhất, một cành đào mốc giá có thể lên tới vài triệu đồng còn nếu là cây có giá hàng chục triệu.
Đào phai Mộc Châu có màu xù xì và xám hơn đào dưới xuôi, nhưng không bằng đào Sapa. Đào có nhiều nụ, hoa màu phớt hồng. Đào Hòa Bình có đặc điểm giống với đào trồng ở dưới xuôi hơn cả, nhưng cành khẳng khiu,gầy guộc hơn. Có lẽ vì vẻ đẹp riêng mà dù giá thành đào Tây Bắc đắt hơn hẳn đào nhà nhiều người dân vẫn chọn mua như một thú chơi mới.
Đào rừng “chảy máu”
Đối với nhiều gia đình miền núi, chỉ cần bán được 1 cây đào, có thể sẽ có đủ tiền lo cho 1 cái Tết. Cao nguyên Mộc Châu (Sơn La) trên tuyến quốc lộ 6 đoạn từ xã Lóng Luông đến địa phận thị trấn Mộc Châu, người dân bắt đầu chuyển đào từ các ngả đường ra bày bán cho du khách đi qua. Hàng trăm tay buôn đào chờ sẵn cùng với những chiếc xe tải lớn nhỏ cập bên vệ đường chờ “ăn hàng” để vận chuyển về xuôi tiêu thụ. Đào rừng đắt giá đã trở thành dịp làm ăn khá nhộn nhịp của người dân nơi đây. Tuy nhiên việc khai thác đào rừng ngày càng nhiều vào mỗi dịp Tết phần nào làm cho nơi đây mất đi cái vẻ rực rỡ vốn có của núi rừng Tây Bắc mỗi độ xuân về.
Đào Mộc Châu chuyển về Hà Nội
Mộc Châu những ngày cuối năm trở lên rực rỡ bởi những vạt rừng đào phai đang khoe sắc. Những thửa đào này chính là cái tạo lên vẻ đẹp nguyên sơ chỉ có ở nơi đây. Đây cũng là lúc hình thành một chợ đào chạy dài theo quốc lộ 6 khoảng 30 km với đủ loại từ cây đào to thân sù sì mốc thếch đến những cành đào nhỏ chi chít nụ trắng. Giữa chợ đào đó là những xe tải đang tất bật chuyển đào lên xe. Nhà anh Sàng có 6 người tham gia bán đào, anh nói: “Những ngày giáp Tết này cả nhà tập trung vào việc bán đào để tranh thủ kiếm cái Tết anh ạ!”. Thật ra, mấy năm trước đây thi thoảng mới có người đi qua đừng lại mua đào về chơi Tết, chứ chả ai nghĩ đến chuyện mang đào đi bán. Khi đường quốc lộ 6 từ Sơn La đi Hà Nội được mở mang, việc buôn bán đào mới bắt đầu phất. Từ đầu tháng Chạp đến giờ anh Sàng đã bán được vài chục gốc đào, thu cả chục triệu bạc...
Đào ở Mộc Châu dễ có đến vài chục ha nằm rải rác ở các xã Loóng Luông, Loóng Sập, Vân Hồ và thị trấn Mọc Châu... Nhiều người dân đã đổ xô đi chặt đào mang bán, thậm chí có cả trẻ em cũng vác những cành đào nhỏ mang ra lề đường dựng bán. Do đào đẹp giá phải chăng nên nhiều xe khách qua đây cũng dừng lại mua vài cành.
Khi đào rừng có giá cũng là lúc xuất hiện đội ngũ chuyên đi “săn’ đào đẹp. Cứ vào đầu tháng chạp, họ toả đi khắp các ngả, đến từng bản vùng sâu, vùng xa để kiếm tìm đào và đặt mua. Khi tìm được khách mua họ mới đến cắt gốc bán. Thường mua tận gốc với giá rẻ lên các tay “săn” đào bán kiếm được những khoản tiền lớn. Một tay săn đào có thâm niên ở Mộc Châu cho biết: Năm ngoái đi cả nửa tháng trời, anh mua được vài chục gốc đào mốc ở các bản. Mua tại vườn của người Mông với giá 200 đến 300 nghìn đồng/cây. Mất thêm chút tiền thuê người chở ra quốc lộ 6, mỗi cây thu lời hơn trăm nghìn. Một cây đào mốc, thế đẹp bán ở Mộc Châu có giá khoảng 500 nghìn đồng nhưng khi chuyển về đến Hà Nội, bán nhanh cũng được cả triệu đồng. Cũng theo anh này nói thì ở Mộc Châu hiện có đến cả trăm người chuyên đi thu gom đào tết cho cánh thương lái dưới xuôi.
“Săn” đào rừng tự nhiên đang trở thành “nghề” hái ra tiền ở Mộc Châu. Những tay buôn đào tìm đào trước rồi tập kết tại một điểm, gần Tết cánh thương lái dưới xuôi đánh xe lên vận chuyển về Hà Nội tiêu thụ. Những cây đào thế đẹp khi chở về đến Hà Nội có thể giá sẽ tăng gấp 3 đến 4 lần. Có người mua được cây đào thế “mình hạc, xương mai” với giá 1 triệu đồng nhưng chuyển về đến Hà Nội đã bán được ngay với giá tới...5 triệu đồng, còn hơn cả một vụ làm nương. Với người buôn đào, mỗi năm chỉ cần mua được vài cây đào “độc” thì kiếm được cái Tết ngon lành. Do đó, các tay săn đào đẹp ngày càng cạnh tranh gay gắt bằng việc săn lùng ở hầu khắp các bản vùng cao.
Với lượng đào khai thác bán ra như hiện nay, chẳng ai dám chắc vài ba cái Tết nữa, những cây đào mốc thân cổ thụ có còn lại ở rừng? Những vựa đào nổi tiếng ở Loóng Luông, Vân Hồ, Phiêng Luông nay cũng vơi dần, hoặc biến mất hẳn như ở Chiềng Ngần, thành phố Sơn La... Mặc dù cây đào gắn bó lâu đời trong đời sống tinh thần của người dân vùng cao, nhất là vào những ngày Tết cổ truyền, nhưng đến nay vẫn chưa có tổ chức hay cá nhân nào nghĩ tới việc phát triển cây đào hàng hoá hay bảo vệ nguồn đào hiện có. Việc người dân chặt đào mang đi bán vẫn mạnh ai lấy làm.
Vì thế, dù thoạt nhìn không bắt mắt nhưng đào phai Tấy Bắc vẫn đắt hơn hẳn các loại đào khác và cứ thế những rừng đào Tây Bắc cứ “chảy máu” xuôi về thủ đô.
Phố đào Tây Bắc Hà thành
Chỉ còn đúng một tuần nữa là tới Tết nguyên đán, đây là thời điểm người dân tập trung mua đào nhiều nhất để bày chơi Tết. Năm nay, nhiều phố bán hoa tết ở Hà Nội bạt ngàn đào rừng, đường Âu Cơ, đường Bưởi, đường Yên Phụ, Hoàng Hoa Thám và đường Hoàng Minh Giám là những điểm tập trung nhiều đào rừng nhất.
Anh Nguyễn Trọng Hanh, đã 4 năm liên tiếp bán đào trên đường Hoàng Minh Giám cho biết: “Mốt chơi đào rừng của người Hà Nội mới thực sự rộ lên cách đấy ba, bốn năm trở lại đây. Năm nay, nhận thấy nhu cầu của người dân lên cao nên những dân buôn đào cho xe lên thu mua từ khá sớm. Từ rằm tháng Chạp đã có rất nhiều nhà bày bán. Trung bình mỗi xe ô tô tải cỡ lớn bạt phủ kín mui có thể vận chuyển được khoảng 40 cành đào lớn. và hàng trăm cành đào nhỏ nhồi nhét bên trong. Cá biệt có cả đầu nậu thuê người đào cả gốc cây mang về. Anh Hanh bật mí, nếu đào được gốc cây đào cổ thụ để bán cho các đại gia thì có thể lãi tới cả trăm triệu đồng. Còn các cành đào cổ thụ thường được giá cao, có thể lên tới 10 triệu đồng. Cành trung bình cũng có giá 400 - 800.000 đồng, thậm chí 2 triệu đồng. Vì thế, đào Tây Bắc luôn có sức hấp dẫn lớn đối với các đầu nậu Hà thành.
Có 3 loại đào Tây Bắc chủ yếu là đào mốc SaPa, đào phai Mộc Châu và đào rừng Hòa Bình. Mỗi loại nhìn kĩ có một vẻ khác nhau nhưng nhìn chung đào rừng có vẻ đẹp khác đào trồng ở vườn. Đào mốc Sapa là giống đào của người Mông, hoa ít nhưng to màu hồng nhạt. Đào mốc thường mọc trong rừng sâu, trên các và khe đá, thân sần sùi, thô ráp và có màu mốc cổ thụ, nhiều cây còn có lớp rêu phủ. Đào mốc khó kiếm nên giá thuộc vào loại cao nhất, một cành đào mốc giá có thể lên tới vài triệu đồng còn nếu là cây có giá hàng chục triệu.
Đào phai Mộc Châu có màu xù xì và xám hơn đào dưới xuôi, nhưng không bằng đào Sapa. Đào có nhiều nụ, hoa màu phớt hồng. Đào Hòa Bình có đặc điểm giống với đào trồng ở dưới xuôi hơn cả, nhưng cành khẳng khiu,gầy guộc hơn. Có lẽ vì vẻ đẹp riêng mà dù giá thành đào Tây Bắc đắt hơn hẳn đào nhà nhiều người dân vẫn chọn mua như một thú chơi mới.
Đào rừng “chảy máu”
Đối với nhiều gia đình miền núi, chỉ cần bán được 1 cây đào, có thể sẽ có đủ tiền lo cho 1 cái Tết. Cao nguyên Mộc Châu (Sơn La) trên tuyến quốc lộ 6 đoạn từ xã Lóng Luông đến địa phận thị trấn Mộc Châu, người dân bắt đầu chuyển đào từ các ngả đường ra bày bán cho du khách đi qua. Hàng trăm tay buôn đào chờ sẵn cùng với những chiếc xe tải lớn nhỏ cập bên vệ đường chờ “ăn hàng” để vận chuyển về xuôi tiêu thụ. Đào rừng đắt giá đã trở thành dịp làm ăn khá nhộn nhịp của người dân nơi đây. Tuy nhiên việc khai thác đào rừng ngày càng nhiều vào mỗi dịp Tết phần nào làm cho nơi đây mất đi cái vẻ rực rỡ vốn có của núi rừng Tây Bắc mỗi độ xuân về.
Mộc Châu những ngày cuối năm trở lên rực rỡ bởi những vạt rừng đào phai đang khoe sắc. Những thửa đào này chính là cái tạo lên vẻ đẹp nguyên sơ chỉ có ở nơi đây. Đây cũng là lúc hình thành một chợ đào chạy dài theo quốc lộ 6 khoảng 30 km với đủ loại từ cây đào to thân sù sì mốc thếch đến những cành đào nhỏ chi chít nụ trắng. Giữa chợ đào đó là những xe tải đang tất bật chuyển đào lên xe. Nhà anh Sàng có 6 người tham gia bán đào, anh nói: “Những ngày giáp Tết này cả nhà tập trung vào việc bán đào để tranh thủ kiếm cái Tết anh ạ!”. Thật ra, mấy năm trước đây thi thoảng mới có người đi qua đừng lại mua đào về chơi Tết, chứ chả ai nghĩ đến chuyện mang đào đi bán. Khi đường quốc lộ 6 từ Sơn La đi Hà Nội được mở mang, việc buôn bán đào mới bắt đầu phất. Từ đầu tháng Chạp đến giờ anh Sàng đã bán được vài chục gốc đào, thu cả chục triệu bạc...
Đào ở Mộc Châu dễ có đến vài chục ha nằm rải rác ở các xã Loóng Luông, Loóng Sập, Vân Hồ và thị trấn Mọc Châu... Nhiều người dân đã đổ xô đi chặt đào mang bán, thậm chí có cả trẻ em cũng vác những cành đào nhỏ mang ra lề đường dựng bán. Do đào đẹp giá phải chăng nên nhiều xe khách qua đây cũng dừng lại mua vài cành.
Khi đào rừng có giá cũng là lúc xuất hiện đội ngũ chuyên đi “săn’ đào đẹp. Cứ vào đầu tháng chạp, họ toả đi khắp các ngả, đến từng bản vùng sâu, vùng xa để kiếm tìm đào và đặt mua. Khi tìm được khách mua họ mới đến cắt gốc bán. Thường mua tận gốc với giá rẻ lên các tay “săn” đào bán kiếm được những khoản tiền lớn. Một tay săn đào có thâm niên ở Mộc Châu cho biết: Năm ngoái đi cả nửa tháng trời, anh mua được vài chục gốc đào mốc ở các bản. Mua tại vườn của người Mông với giá 200 đến 300 nghìn đồng/cây. Mất thêm chút tiền thuê người chở ra quốc lộ 6, mỗi cây thu lời hơn trăm nghìn. Một cây đào mốc, thế đẹp bán ở Mộc Châu có giá khoảng 500 nghìn đồng nhưng khi chuyển về đến Hà Nội, bán nhanh cũng được cả triệu đồng. Cũng theo anh này nói thì ở Mộc Châu hiện có đến cả trăm người chuyên đi thu gom đào tết cho cánh thương lái dưới xuôi.
“Săn” đào rừng tự nhiên đang trở thành “nghề” hái ra tiền ở Mộc Châu. Những tay buôn đào tìm đào trước rồi tập kết tại một điểm, gần Tết cánh thương lái dưới xuôi đánh xe lên vận chuyển về Hà Nội tiêu thụ. Những cây đào thế đẹp khi chở về đến Hà Nội có thể giá sẽ tăng gấp 3 đến 4 lần. Có người mua được cây đào thế “mình hạc, xương mai” với giá 1 triệu đồng nhưng chuyển về đến Hà Nội đã bán được ngay với giá tới...5 triệu đồng, còn hơn cả một vụ làm nương. Với người buôn đào, mỗi năm chỉ cần mua được vài cây đào “độc” thì kiếm được cái Tết ngon lành. Do đó, các tay săn đào đẹp ngày càng cạnh tranh gay gắt bằng việc săn lùng ở hầu khắp các bản vùng cao.
Với lượng đào khai thác bán ra như hiện nay, chẳng ai dám chắc vài ba cái Tết nữa, những cây đào mốc thân cổ thụ có còn lại ở rừng? Những vựa đào nổi tiếng ở Loóng Luông, Vân Hồ, Phiêng Luông nay cũng vơi dần, hoặc biến mất hẳn như ở Chiềng Ngần, thành phố Sơn La... Mặc dù cây đào gắn bó lâu đời trong đời sống tinh thần của người dân vùng cao, nhất là vào những ngày Tết cổ truyền, nhưng đến nay vẫn chưa có tổ chức hay cá nhân nào nghĩ tới việc phát triển cây đào hàng hoá hay bảo vệ nguồn đào hiện có. Việc người dân chặt đào mang đi bán vẫn mạnh ai lấy làm.
Mạnh Cường - Thái Hùng
Bản quyền © Báo điện tử Thể thao & Văn hóa - TTXVN